Peygamberimizin Hanımlarına Davranışı

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Aile içinde hayırlı olmak
Ev işlerine yardım ve tevazu
Şefkat, ilgi ve vefa

Peygamber Efendimiz aile hayatında şefkat, adalet, yardımlaşma ve vefa örneği olmuştur. “Sizin en hayırlınız ailesine en hayırlı olandır” buyurmuş; eşleriyle danışmış, onlara ev işlerinde yardım etmiş, duygularını gözetmiş ve onlara karşı yumuşak davranmıştır.

Aile içinde hayırlı olmak

Tirmizî ve İbn Mâce’de Hz. Âişe’den nakledilen hadise göre Peygamber Efendimiz şöyle buyurmuştur: “Sizin en hayırlınız, ailesine karşı en hayırlı olanınızdır. Ben de ailelerime karşı en hayırlı olanınızım.” Bu ifade, ahlaki üstünlüğün en güçlü ölçütünün aile içinde gösterilen davranış olduğunu bildirir. Kur’an’da ise Nisâ 19’da “Onlarla iyi geçinin” emri, Rûm 21’de eşler arasındaki sevgi ve merhametin Allah’ın ayetlerinden olduğu bildirilir. Peygamber’in veda hutbesinde “Kadınlar hakkında Allah’tan korkun; onlar sizin yanınızda emanettir” demesi, kadınlara iyi davranmanın dinî bir sorumluluk olduğunu gösterir.

Ev işlerine yardım ve tevazu

Hz. Âişe’ye Peygamber’in evde ne yaptığı sorulunca “Ev halkının hizmetinde olurdu; namaz vakti gelince namaza çıkardı” cevabını vermiştir (Buhârî, Nafakât). Başka rivayetlerde ayakkabısını diktiği, elbisesini yamadığı, koyun sağdığı ve evde bir erkeğin yapacağı işleri yaptığı aktarılır (Ahmed b. Hanbel, Müsned; Tirmizî, Şemâil). Bu yaklaşım, aile içinde iş bölümünde karşılıklı yardımlaşmanın sünnet olduğunu gösterir. Erkeğin ev işlerinden uzak durması, bu örnekle bağdaşmaz. Eşlerin yemek ve temizlik gibi işlerde birbirine yardım etmesi aile huzurunu artırır. Bu sade ve alçak gönüllü tavır, Peygamber’in devlet başkanı olmasına rağmen aile içinde sorumluluktan kaçınmadığını gösterir.

Şefkat, ilgi ve vefa

Peygamber eşleriyle sohbet eder, onlara vakit ayırır, duygularını sorar ve yaşanan zorlukları paylaşırdı. Hz. Hatice’nin vefatından sonra uzun yıllar onu hayırla andığı, dostlarına hediye gönderdiği bilinir. Hz. Âişe, Hz. Hatice’ye gösterilen bu vefa karşısında kıskançlık duyduğunu itiraf etmiştir; Peygamber ise “Hatice bana iman ettiği zaman diğerleri inkâr ediyordu; bana malıyla destek verdi” diyerek onun yerini hatırlatmıştır (Ahmed b. Hanbel, Müsned; Buhârî, Menâkıb). Bu örnek, vefanın aile ilişkilerinde taşıdığı değeri gösterir. Hz. Âişe ile yarışma yaptığı, Habeşlilerin mescitteki oyununu birlikte seyrettikleri, ona güzel sözler söylediği ve ona “Âiş” diye hitap ettiği rivayetlerde yer alır. Bu davranışlar, eşin duygusal ihtiyaçlarının dikkate alındığını gösterir.

Danışma ve görüş alma

Hudeybiye barışı sonrası sahabe, Peygamber’in emrine hemen uymayınca Hz. Ümmü Seleme’nin önerisi üzerine Peygamber kurbanını kesmiş ve saçını tıraş etmiş, sahabe de ona uymuştur (Buhârî, Şurût). Bu olay, eşinin görüşünü dinlemenin ve değerli bulmanın, bir toplum liderinin ihtiyaç duyduğu istişare ahlakının örneği olarak aktarılır. Peygamber’in eşlerini önemli konularda dinlemesi, kadınların aklına ve görüşüne değer verildiğini gösterir. Nasihat ve istişare ahlakının aile içindeki uygulaması budur.

Adalet ve birden fazla eş meselesi

Peygamber’in birden fazla eşi bulunması ve bu evliliklerin tarihsel, toplumsal ve dinî bağlamları, siyer araştırmalarında ayrıntılı ele alınan bir konudur. Evliliklerin çoğu dul kalmış, himayeye muhtaç, siyasi ve toplumsal bağları kuran bir niteliğe sahipti. Ancak bu konuda kaynaklarda farklı değerlendirmeler ve tartışmalar yer almaktadır. Ortak olan nokta, Peygamber’in eşleri arasında adaleti titizlikle gözettiği, nafaka, gece paylaşımı ve ilgi konusunda hassas davrandığıdır. “Allah’ım, gücümün yettiği bölüşümde adil davrandım; senin elinde olan ve benim gücümün yetmediği konuda beni kınama” duası (Ebû Dâvûd, Nikâh; Tirmizî) bu hassasiyetin bir örneğidir. Bu dönemin evlilikleri hakkındaki ayrıntılar için TDV İslâm Ansiklopedisi maddeleri ve akademik siyer kaynakları incelenmelidir.

Eşinin söylediğini dikkatle dinlemek ve görüşüne değer vermek.
Ev işlerinde yardımlaşmak; sorumluluğu paylaşmak.
Güler yüz, tatlı dil ve vefa ile ilişkiyi canlı tutmak.
Kırıldığında sabır göstermek; öfkeyle ilişkiyi zedelememek.
Eşinin yakınlarına ve dostlarına saygı göstermek.

Kırgınlık ve sabır

Peygamber’in hanımlarıyla ilişkilerinde kırgınlıkların ve gerginliklerin yaşandığı da kaynaklarda anlatılır. Bir keresinde eşleri nafaka talepleri nedeniyle üzülünce Peygamber bir ay onlardan uzak kalmış, sonra Ahzâb 28-29 ayetleri inmiş ve eşlerine tercih hakkı tanınmıştır. Bu olay (îlâ ve tahyîr), aile içinde sorunların sakin ve adil çözülmesinin örneği olarak anlatılır. Hiçbir zaman şiddet veya aşağılama kullanılmamış; hiçbir kadına eliyle vurmadığı bildirilmiştir (Müslim, Fezâil). Bu tutum, kötü alışkanlıkları bırakmak ve ahlakı güzelleştirmek isteyen her eş için örnek olabilir. Aile içi ahlakın tamamlayıcısı olarak çocuklara davranış (Peygamberimizin çocuklara davranışı) ve çalışanlara davranış (çalışanlarına davranışı) yazıları, Hz. Peygamber’in genel ahlakı için ise örnek davranışlar yazısı okunabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

“En hayırlınız ailesine en hayırlı olandır” hadisi nedir?

Tirmizî ve İbn Mâce’de Peygamber Efendimiz “Sizin en hayırlınız ailesine karşı en hayırlı olanınızdır; ben de ailemin en hayırlısıyım” buyurmuştur.

Peygamber evde iş yapar mıydı?

Hz. Âişe’nin rivayetine göre Peygamber ev halkının hizmetinde olur, ayakkabısını diker, elbisesini yamar, ailesine yardım ederdi; namaz vakti gelince namaza çıkardı (Buhârî, Nafakât).

Peygamber eşlerine nasıl hitap ederdi?

Güler yüzle, şefkatle ve isimlerini sevgiyle zikrederek. Hz. Âişe’ye “Âiş” diye hitap ettiği rivayet edilir (Buhârî, Edeb).

Peygamber eşleri arasında adil miydi?

Rivayetlere göre eşleri arasında adaleti titizlikle gözetir, gönül meyli konusunda “Allah’ım, gücümün yettiği paylaşımda adil davrandım; benim gücümün yetmediği ve senin sahip olduğun şey hakkında beni kınama” derdi (Ebû Dâvûd, Nikâh).

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 8 Eylül 2026 · Kaynaklar: Tirmizî, Menâkıb ve Birr; İbn Mâce, Nikâh; Buhârî, Nikâh ve Edeb; Müslim, Fezâil ve Radâ'

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →