Peygamberimizin Çocuklara Davranışı

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Sevgi ve şefkat gösterimi
Namazda ve ibadetteki yumuşaklık
Selam, hitap ve saygı

Peygamber Efendimiz çocuklara karşı sevgi, saygı ve şefkatle yaklaşırdı. Onları öper, kucağına alır, selamlar, oyunlarını bozmaz ve eğitimlerinde yumuşak davranırdı. Bu yaklaşım, İslam’ın çocuk eğitiminde sevgi ve merhameti öncelediğini gösterir.

Sevgi ve şefkat gösterimi

Buhârî ve Müslim’de Hz. Âişe’den nakledilen hadise göre bir bedevi Peygamber’e gelip “Siz çocukları öpüyor musunuz? Biz öpmüyoruz” demiş, Peygamber “Allah kalbinden merhameti çıkardıysa ben ne yapabilirim?” buyurmuştur. Ebû Hüreyre’nin anlattığına göre Peygamber torunu Hasan’ı öpünce yanında bulunan Akra’ b. Hâbis “Benim on çocuğum var, hiçbirini öpmedim” demiş, Peygamber ona bakıp “Merhamet etmeyene merhamet edilmez” buyurmuştur (Buhârî, Edeb). Bu rivayetler, çocuğa sevgi göstermenin bir zayıflık değil, ahlak ve imanın bir gereği olduğunu gösterir. Merhamet ahlakı yazısında bu ilke ayrıntılı işlenmiştir.

Namazda ve ibadetteki yumuşaklık

Peygamber Efendimiz namaz kılarken torunu Ümâme’yi (Hz. Zeynep’in kızı) taşıyarak ayakta durduğu, secdeye giderken yere bıraktığı ve kalkınca tekrar kaldırdığı rivayet edilir (Buhârî, Salât; Müslim, Mesâcid). Başka bir rivayette Hasan ve Hüseyin secde sırasında sırtına çıkınca Peygamber secdeyi uzatmış ve namazdan sonra “Oğlum bineğim oldu; onu acele ettirmek istemedim” demiştir (Nesâî, Tatbîk; Ahmed b. Hanbel). Ayrıca namaz kıldırırken bir çocuğun ağladığını duyunca namazı kısalttığı da bildirilir (Buhârî, Ezân). Bu örnekler, ibadet sırasında bile çocuğun ihtiyaçlarını gözetmenin sünnet olduğunu gösterir. Çocukların camilere alınması ve ibadete yumuşakça alıştırılması da bu bakıştan doğar.

Selam, hitap ve saygı

Müslim’de Enes b. Mâlik’ten, Peygamber’in çocukların yanından geçerken onlara selam verdiği rivayet edilir. Çocuklara isimleriyle ve nazik biçimde hitap eder, onların soruları ve oyunlarını küçümsemezdi. Hz. Enes on yıl boyunca Peygamber’e hizmet ettiğini, O’nun kendisine hiç “öf” demediğini, “Niçin yaptın?” diye azarlamadığını aktarmıştır (Buhârî, Edeb; Müslim, Fezâil). Bu tutum, çocukları yargılamadan, anlayışla yönlendirmenin güzel bir örneğidir. Çocuğa küçük bir şey bile vaat edildiğinde tutmak da bu saygının gereğidir; Ebû Dâvûd’da çocuğa “gel sana şunu vereceğim” deyip vermeyenin yalan yazılacağı belirtilir.

Eğitim ve disiplinde denge

Peygamber çocuk eğitiminde sevgi ve bilinç dengesini gözetmiştir. Çocuk Ömer b. Ebû Seleme’nin sofrada eliyle tabağın her yerine uzandığını görünce “Ey çocuk! Bismillah de, sağınla ye, önünden ye” diyerek nazikçe öğretmiştir (Buhârî, Et’ime). İbn Abbâs’a küçük yaşta “Allah’ı gözet, Allah da seni gözetir” şeklinde bir nasihatte bulunmuştur (Tirmizî, Sıfatü’l-Kıyâme). Namaz için çocuklara yedi yaşında teşvik, on yaşında yatakların ayrılması tavsiye edilir (Ebû Dâvûd, Salât). Dövme konusunda ise Peygamber’in hiçbir hizmetçiyi, çocuğu veya hayvanı dövmediği rivayeti vardır (Müslim, Fezâil). Bu yaklaşım, şiddet içermeyen, sevgiyle yön veren bir disiplin modelini öğütler.

Çocuğa selam vermek, ismiyle hitap etmek, sorularını ciddiye almak.
Hata yaptığında nazikçe doğruyu göstermek; kişiliğini yaralamamak.
Kardeşler arasında adil olmak; hediye ve sevgide ayrım yapmamak.
Oyun ve eğlenceye alan tanımak; çocukluk dönemini saygıyla karşılamak.
Güzel isim koymak, ibadete sevdirerek alıştırmak.

Adalet ve eşitlik

Numan b. Beşîr’in babası ona bir hediye verip Peygamber’i şahit tutmak istediğinde Peygamber “Diğer çocuklarına da böyle verdin mi?” diye sormuş, “Hayır” cevabı üzerine “Allah’tan korkun, çocuklarınız arasında adil olun; ben haksızlığa şahit olmam” buyurmuştur (Buhârî, Hibe; Müslim). Bu hadis, aile içinde adaletin çocukların ruh sağlığı ve kardeşler arası ilişki için önemini gösterir. Kızlara ve erkek çocuklara eşit ilgi göstermek de bu ilkeden doğar: Peygamber, kız çocuklarına iyi bakmayı cennetle ilişkilendirmiştir (Buhârî, Edeb; Müslim, Birr).

Günümüz anne babalarına ilkeler

Çocuk yetiştirmede güçlü bir gözlem, sabır, sevgi ve tutarlı örnek olma gereklidir. Ekran bağımlılığı, akran zorbalığı ve yoğun iş temposu gibi çağdaş sorunlarda da Peygamber’in yaklaşımı yol göstericidir: Çocuğa zaman ayırmak, onu dinlemek, güvenli bir bağ kurmak ve davranışlarını sevgiyle yönlendirmek. Ebeveynlerin kendileri de örnek olmalıdır; çocuk söylenenden çok görülenden öğrenir. Bu örnek ahlak bütünüyle Hz. Peygamber’in ahlakından örnek davranışlar yazısında ele alınmıştır. Aile içi ilişkilerin diğer boyutu için Peygamberimizin hanımlarına davranışı ve çalışanlarına davranışı yazıları, ahlakın bütünlüğünü göstermesi bakımından birlikte okunabilir. Ahlaki gelişim için ayrıca ahlakı güzelleştirmek için pratik adımlar yazısına bakılabilir; toplumsal bilinç açısından vatan sevgisi de çocuklara aşılanacak değerlerdendir.

Çocuklara adaletli davranmak, onlara yalan söylememek ve verilen sözü tutmak, ahlak eğitiminin görünmeyen ama en güçlü yanlarıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Peygamber çocukları sever miydi?

Evet. Hasan ve Hüseyin’i öper, kucağına alır, secdede sırtına çıkmalarına izin verirdi. Bir bedevi çocukları öpmediğini söyleyince “Allah kalbinden merhameti çıkardıysa ben ne yapabilirim?” buyurmuştur (Buhârî, Edeb).

Çocuklara selam vermek sünnet midir?

Müslim’de Hz. Enes’in çocuklara selam verdiği ve Peygamber’in de bunu yaptığı rivayet edilir.

Çocuğun eğitimi nasıl olmalı?

Sevgi, sabır, güzel örnek ve yumuşaklık esastır. Çocukları dövmek yerine nasihat, rehberlik ve teşvik tercih edilir. Hadiste yedi yaşında namaza teşvik edilmesi tavsiye edilir.

Çocuklar arasında adaletsizlik yasak mı?

Evet. Buhârî ve Müslim’de Numan b. Beşîr hadisinde çocuklar arasında hediyede eşit davranmak gerektiği bildirilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 25 Ekim 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Edeb ve Ezân; Müslim, Fezâil ve Selâm; Ebû Dâvûd, Edeb; Tirmizî, Birr

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →