Cennetle Müjdelenen Diğer Sahabiler: Aşere Dışındakiler
Cennetle müjdelenen diğer sahabiler kimlerdir? Aşere dışında Bedir ehli, Rıdvan biatı, Hz. Hatice, Bilâl, Abdullah b. Selâm ve diğer isimler hakkındaki rivayetler.
- Müjdenin kapsamı
- Bedir ehli
- Rıdvan biatı ehli
Aşere-i Mübeşşere dışında da bazı sahabiler ve sahabe grupları hakkında hadislerde cennet müjdesi bulunur: Bedir’e katılanlar, Rıdvan biatında ağaç altında biat edenler, Hz. Hatice, Hz. Fâtıma, Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin, Bilâl-i Habeşî ve Abdullah b. Selâm gibi isimler bunlar arasındadır; her müjdenin kaynağı ve sıhhat derecesi ayrıca değerlendirilir.
Müjdenin kapsamı
Hz. Peygamber, hayatında bazı kişi ve gruplara cennet müjdesi vermiştir. En bilinen grup Aşere-i Mübeşşere’dir; ancak bu müjdeler yalnızca on kişiyle sınırlı değildir. Bu konuda sahih hadislerde yer alan müjdelerin bir kısmı belirli kişilere, bir kısmı ise belirli olaylara katılanlara yöneliktir. Her müjde, ilgili hadisin sıhhat derecesine ve lafzına göre değerlendirilmelidir. Bu başlık, Aşere’nin tamamlayıcısı olarak okunmalıdır; Aşere’nin isimleri için Aşere-i Mübeşşere kimlerdir yazısına bakılabilir.
Bedir ehli
Hâtıb b. Ebî Beltea olayında Hz. Ömer’in onu cezalandırmak istemesi üzerine Peygamber Efendimiz, “Hâtıb Bedir’e katılmıştır. Allah Bedir ehline bakıp ‘Dilediğinizi yapın, sizi bağışladım’ demiş olabilir” buyurmuştur (Buhârî, Megâzî 9; Müslim, Fezâilü’s-sahâbe 161). Bu hadis, Bedir gazilerinin ayrı bir fazilete sahip olduğunu gösterir. Ayrıca Bedir ve Hudeybiye’de bulunanların ateşe girmeyeceğine dair rivayetler de nakledilir (Ebû Dâvûd, Sünnet 9). Bu rivayet, günah işlemelerinin mümkün olmadığı anlamına gelmez; Allah’ın onlara özel lütfunu ve affını bildirir. Bedir ehlinin sayısı yaklaşık üç yüz on üç ile üç yüz yirmi arasında nakledilir.
Rıdvan biatı ehli
Hudeybiye’de ağaç altında Peygamber’e biat edenler hakkında Fetih Suresi’nin 18. ayeti “Allah, ağaç altında sana biat ederlerken müminlerden hoşnut olmuştur” buyurur. Hadiste de “Ağaç altında biat edenlerden hiçbiri ateşe girmeyecektir” denilir (Müslim, Fezâilü’s-sahâbe 163; Ebû Dâvûd, Sünnet 9). Bu biata katılanların sayısı bin dört yüz civarında nakledilir. Bu müjde, Allah’ın rızasını kazanan bir topluluğa verilmiş umumi bir müjdedir. Biat sırasında Hz. Osman Mekke’de bulunduğundan, Peygamber kendi elini Osman’ın eli sayarak onun adına biat etmiştir (Buhârî, Menâkıb 7).
Kadın ve aile fertleri
- Hz. Hatice: Cennette içi boş inciden bir köşk müjdelenmiştir (Buhârî, Menâkıbü’l-ensâr 20; Müslim, Fezâilü’s-sahâbe 71).
- Hz. Fâtıma: Cennet kadınlarının efendisi olarak anılır (Tirmizî, Menâkıb 30).
- Hz. Hasan ve Hz. Hüseyin: Cennet gençlerinin efendileridir (Tirmizî, Menâkıb 30).
- Hz. Meryem ve Hz. Âsiye: Cennet kadınlarının en üstünlerinden sayılır (Buhârî, Enbiyâ 32).
Bilâl-i Habeşî ve diğer sahabiler
Peygamber Efendimiz sabah namazında Bilâl’e “İslam’da yaptığın en ümit verici amelin nedir? Çünkü cennette önümde senin ayak seslerini duydum” demiştir. Bilâl, her abdest aldığında namaz kıldığını söylemiştir (Buhârî, Teheccüd 17; Müslim, Fezâilü’s-sahâbe 108). Abdullah b. Selâm hakkında ise “Cennetlik bir adam gelecek” haberinden sonra onun geldiği, Kur’an’ın da onun Müslümanlığına şahitlik ettiği rivayet edilir (Buhârî, Menâkıb 19). Ukkâşe b. Mihsan’ın hesapsız cennete girecek yetmiş bin kişi arasında olduğu hadisi de yaygındır (Buhârî, Rikāk 21). Ayrıca Ca’fer b. Ebî Tâlib’in cennette iki kanatla uçtuğu rivayet edilir; bu rivayetin sıhhat derecesi konusunda farklı değerlendirmeler vardır (Tirmizî, Menâkıb 31).
Ehl-i Sünnet’in genel yaklaşımı
Ehl-i Sünnet, belirli kişilere cennet müjdesi verilmiş olmasını kabul eder; fakat bu müjdeyi sahih delille sabit olanlarla sınırlı tutar. Belirli bir kimsenin cennetlik veya cehennemlik olduğuna delilsiz hüküm vermez. Genel ilke, “müminler için umutlu olmak, günahkârlar için korkmak” şeklindedir. Sahabenin tamamı hakkında ise “Allah hepsine güzellik vaat etmiştir” (Hadîd, 57/10) ayeti hatırlatılır. Sahabenin genel konumu için sahabe kime denir yazısı okunabilir.
İlişkili konular
Müjdelenen sahabilerin mezarları ve anıldıkları yerler için sahabe kabirleri nerede yazısına bakılabilir. Ehl-i Beyt’ten olup müjdelenen isimlerin sevgisi hakkında Ehl-i Sünnet’te Ehl-i Beyt sevgisi yazısı faydalıdır.
Bu müjdelere doğru yaklaşım
Cennet müjdeleri, ilk Müslümanların imanı ve fedakârlığı karşısında Allah’ın lütfunu gösterir. Bu müjdeleri aktarırken iki hatadan kaçınılmalıdır: Birincisi, müjdelenmiş olmayan kimseler hakkında kesin cennetlik veya cehennemlik hükmü vermek; ikincisi, müjdelenenlerin yaptığı davranışları bahane ederek kendi ibadet ve ahlâkını ihmal etmek. Sahabe bu müjdeleri bilmelerine rağmen ömür boyu ibadet ve cihat hâlindeydi; Hz. Ömer, Hz. Huzeyfe’ye kendisinin münafıklar arasında anılıp anılmadığını sormuştur (Buhârî, Menâkıb). Bu ve benzeri rivayetler, takvâ ve korku dengesini gösterir. Sahabeden sonra gelenler için müjde, umut ve rol model niteliğindedir.
Zayıf ve uydurma müjdelere dikkat
Halk arasında bazı kişiler hakkında yaygın olan cennet müjdelerinin bir kısmı hadis kaynaklarında sahih değildir. Örneğin belirli sahabilerin faziletine dair uydurma rivayetler, siyasî ve mezhebî rekabet dönemlerinde çoğalmıştır. Bu sebeple müjde niteliğindeki bir hadisi aktarmadan önce kaynağını ve sıhhat derecesini kontrol etmek gerekir. Güvenilir kaynaklar Kütüb-i Sitte ve onların şerhleridir; bunlar da farklı rivayet derecelerini ayrıca belirtir. Hz. Ali dönemi gibi hassas konularda kaynak eleştirisinin önemi için Hz. Ali dönemi: Cemel, Sıffîn ve Hakem Olayı yazısı örnek verir.
Sıkça Sorulan Sorular
Cennetle müjdelenen sadece Aşere mi?
Hayır. Bedir ehli, Rıdvan biatı ehli, Hz. Hatice, Bilâl ve diğer bazı isimler hakkında da hadislerde müjdeler vardır.
Bedir ehli günah işleyemez mi?
Hadis, onların günah işlemeyeceğini değil, Allah’ın onlara özel lütfunu ve affını bildirir.
Rıdvan biatı nedir?
Hudeybiye’de ağaç altında Peygamber’e biat edenlerdir; onlardan Allah’ın hoşnut olduğu Kur’an’da bildirilir.
Bilâl-i Habeşî’nin müjdesi nedir?
Peygamber Efendimiz, cennette Bilâl’in ayak seslerini duyduğunu bildirmiştir.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Buhârî, Menâkıb 19; Megâzî 9; Teheccüd 17; Müslim, Fezâilü’s-sahâbe 163; Ebû Dâvûd, Sünnet 9; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Sahâbe" maddesi
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Buhârî, Menâkıb 19; Megâzî 9; Teheccüd 17
- Müslim, Fezâilü’s-sahâbe 163
- Ebû Dâvûd, Sünnet 9
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Sahâbe" maddesi
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.