Cuma Namazı Kaç Rekat? Sünnetleri ve Zuhr-i Ahir
Cuma namazı kaç rekattır? Hanefî mezhebinde dört sünnet, iki farz ve dört son sünnet; Şâfiî ve diğer mezhepler; zuhr-i âhir meselesi ve cuma namazının kılınışı.
- Cuma Farzı
- Hanefî Mezhebine Göre Sünnetler
- Diğer Mezheplerdeki Uygulama
Cuma namazının farzı iki rekattır. Hanefî mezhebinde farzdan önce dört rekat ilk sünnet, farzdan sonra dört rekat son sünnet kılınır; toplam on rekat olur. Şâfiî ve diğer mezheplerde sünnet sayısı farklıdır. Zuhr-i âhir ise cumadan sonra ihtiyaten kılınan öğle namazıdır.
Cuma Farzı
Cuma namazı iki rekat olarak kılınır. Hz. Ömer’in “Cuma namazı iki rekattır, tamdır, kasr değildir; Peygamber’in diliyle böyle farz kılınmıştır” sözü (Nesâî, Cum’a; İbn Mâce, İkâmet) bu konudaki temel kaynaklardan biridir. Cuma, öğle namazının yerine geçer; bu sebeple dört rekatlık öğle yerine iki rekat farz kılınır, ancak hutbe ile birlikte bir bütündür. Cuma namazını kılan kişi, öğle namazı kılmış sayılır; ayrıca öğle farzı kılmasına gerek yoktur. Hutbe okunduktan sonra imam iki rekat namaz kıldırır ve kıraat sesli yapılır.
Hanefî Mezhebine Göre Sünnetler
Hanefî mezhebinde cuma namazı dört bölümden oluşur: Dört rekat ilk sünnet (kabliyye), iki rekat farz, dört rekat son sünnet (bâ’diyye). Bazı Hanefî kaynaklarında ek olarak iki rekat vakit sünneti kılınması önerilir. Müslim’de geçen “Sizden biriniz cumadan sonra namaz kılacaksa dört rekat kılsın” hadisi (Müslim, Cum’a) son sünnetin dört rekat olarak kılınmasına dayanak yapılır. İlk sünnet ise öğle namazının ilk sünneti gibi cuma vaktinde, hutbeden önce kılınan müekked sünnet olarak değerlendirilir. Camide hutbe başladıktan sonra sünnet kılınmaz.
Diğer Mezheplerdeki Uygulama
Şâfiî mezhebinde cumadan önce iki rekat, cumadan sonra iki rekat sünnet kılınır; ayrıca dört rekata tamamlamak da müstehaptır. Hanbelî mezhebinde cumadan sonra altı rekat kılınması da tercih edilir; bu, Hz. Peygamber’in cumadan sonra evde iki, mescitte dört rekat kıldığı rivayetlerinin bir araya getirilmesiyle ortaya çıkar. Mâlikî mezhebinde ilk sünnet konusu farklı değerlendirilmiş, sünnetler sade tutulmuştur. Bu sayı farkı, hadis rivayetlerinin yorumuna dayanır ve meşrû ihtilaf olarak kabul edilir.
Zuhr-i Âhir
Zuhr-i âhir, cumadan sonra ihtiyaten kılınan dört rekatlık öğle namazıdır. Bazı Hanefî fakihler, cumanın sahih olma şartlarının (şehir, hutbe, cemaat, sultanın izni) günümüzde tam olarak gerçekleşmediği endişesiyle bu namazı tavsiye etmişlerdir. Ancak Diyanet İşleri Başkanlığı, şartları gerçekleşmiş cumalar için buna gerek olmadığı görüşündedir. Bu mesele ayrıntılı bir fıkhî tartışma konusudur. Zuhr-i âhir kılmak isteyen kimse, cuma ve sünnetlerini kıldıktan sonra niyetini yenileyerek dört rekat kılar. Kılmayan kimse de günahkâr sayılmaz.
Kılınış Sırası
- Camiye erken gidip ilk sünneti kılmak.
- Hutbeyi sessizce dinlemek.
- İmamla birlikte iki rekat cuma farzını kılmak.
- Farzdan sonra son sünneti (ve istenirse ek sünnetleri) kılmak.
- Tesbihat ve duayı yapmak.
Cuma namazına yetişmeyen kimse hutbeyi kaçırmışsa, cumanın bir rekatına yetişmişse imamın selamından sonra bir rekat kılarak tamamlar; hiçbir rekata yetişemediyse öğle namazını kılar. Bu ayrıntı, mesbuk hükümlerinin cuma özelindeki uygulamasıdır.
Cuma günü adabı için cuma günü okunan sûreler ve cuma sünnetleri, abdest meselesi için abdestsiz namaz kıldığını sonradan fark etmek, kaylule için namaz vakitleri arasında uyumak, imamlık için imamlığa uygun kişi kimdir, yerin temizliği için namaz kılınan yerin temizliği ve seccade kullanımı yazılarına, ayrıca cuma kaçırılırsa ne yapılacağı için cuma namazını kaçıran ne yapmalı yazısına bakılabilir.
Cuma Namazı Kılınırken Dikkat Edilecekler
Cuma namazına gitmeden önce gusül almak, temiz giyinmek ve camiye erken varmak tavsiye edilir. Camiye vardığınızda ilk sünnet için uygun bir yer bulun; hutbe başlamadan önce bu sünneti tamamlayın. Hutbe sırasında konuşmamak, namazdan hemen sonra acele etmeden sünnetleri kılmak ve tesbihata katılmak güzel bir adettir. Cuma namazına son anda yetişen kişi, imamın rükûsuna yetişmişse rekatı kılmış sayılır. Rükûya da yetişemeyen kişi cumayı kılamamış sayılır ve öğle namazını dört rekat olarak kılar. Böylece cuma namazına ait temel hükümler bütün olarak uygulanmış olur.
Kadınlar ve Yolcular İçin
Cuma namazı kadınlara ve yolculara farz değildir; ancak kılmak isterlerse sahihtir ve öğle namazının yerine geçer. Cumayı kılmayan kadın ve yolcular öğle namazını dört rekat olarak kılar (yolcu iki rekat). Evde kalan kadınlar, erkeklerin cumaya gittiği vakitte kendi öğle namazlarını kılabilirler. Cuma günü evde ibadet, Kehf Suresi ve salavat gibi amellerle değerlendirilebilir.
Cuma ve Toplum Hayatı
Cuma namazı, yalnızca bir ibadet değil, aynı zamanda mahalle ve şehir halkının birbirini görüp tanıdığı haftalık bir buluşmadır. Hasta ziyareti, komşuya uğramak ve ihtiyaç sahibine yardım gibi hayırlar çoğu zaman cuma çıkışında başlar. Bu nedenle cumaya katılmak, sevap kazanmanın yanında sosyal bağları da güçlendirir.
Sıkça Sorulan Sorular
Cuma farzı kaç rekattır?
İki rekattır. Hz. Ömer’e göre cuma namazı iki rekattır; tamdır, kasr değildir.
Hanefî mezhebinde cuma sünnetleri kaçtır?
Cuma farzından önce dört rekat ilk sünnet, farzdan sonra dört rekat son sünnet kılınır. Bazı uygulamalarda ardından iki rekat daha kılınır.
Şâfiî mezhebinde nasıl?
Şâfiî mezhebinde cumadan önce ve sonra ikişer rekat sünnet kılınması tavsiye edilir.
Zuhr-i âhir kılmak gerekli mi?
Diyanet’in görüşüne göre cuma şartları yerine geldiyse gerekli değildir; bazı çevreler ihtiyaten kılar.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Müslim, Cum'a (cumadan sonra dört rekat); Nesâî, Cum'a (cuma iki rekattır); Buhârî, Cum'a; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Cuma" md.
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Müslim, Cum'a (cumadan sonra dört rekat)
- Nesâî, Cum'a (cuma iki rekattır)
- Buhârî, Cum'a
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Cuma" md.
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.