Ezan Okunurken Yapılması Gerekenler ve Ezan Duası
Ezan okunurken yapılması gerekenler ve ezan duası: müezzine cevap vermek, hayyealeleyn karşılığı, ezandan sonra okunacak dua, ezan sırasında konuşmak ve Kur'an okumanın hükmü.
- Müezzine Cevap Vermek
- Ezandan Sonra Okunacak Dualar
- Ezan Sırasında Konuşmak ve Başka İşler
Ezan okunurken müezzinin söylediklerini sessizce tekrar etmek, “Hayye ales-salâh” ve “Hayye ales-felâh” cümlelerinde “Lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâh” demek sünnettir. Ezan bitince salavat getirilir ve “Allâhümme Rabbe hâzihid-da’veti’t-tâmme…” duası okunur. Ezan sırasında konuşmaktan ve başka işlerle meşgul olmaktan kaçınılır.
Müezzine Cevap Vermek
Ebû Said el-Hudrî’den rivayet edilir: Hz. Peygamber, “Ezanı işittiğinizde müezzinin söylediği gibi söyleyin” buyurmuştur (Buhârî, Ezân; Müslim, Salât). Hanefî mezhebi ve cumhur bu emri müstehap olarak anlar. Cevap verirken müezzinin her cümlesi aynen tekrar edilir; fakat “Hayye ales-salâh” ve “Hayye ales-felâh” cümlelerinde, Müslim’de geçen rivayete göre “Lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâh” denilir (Müslim, Salât). Sabah ezanındaki “Es-salâtü hayrun mine’n-nevm” cümlesine de “Sadakte ve berirte” gibi karşılık verilir ya da aynen tekrar edilir. Bu cevaplar sessiz veya alçak sesle yapılır; müezzinin sesini bastıracak şekilde yüksek ses kullanılmaz.
Ezandan Sonra Okunacak Dualar
Ezan bittikten sonra önce Hz. Peygamber’e salavat getirilir. Bu konuda Hz. Peygamber, “Müezzini işittiğinizde onun söylediği gibi söyleyin, sonra bana salavat getirin; çünkü bana bir salavat getirene Allah on salavat eder” buyurmuştur (Müslim, Salât). Ardından şu dua okunur: “Allâhümme Rabbe hâzihid-da’veti’t-tâmmeti ves-salâtil-kâimeti âti Muhammedenil-vesîlete vel-fadîlete veb’ashü makâmen mahmûdenillezî ve’adtehû” (Buhârî, Ezân). Bu dua, Hz. Peygamber’e vesile makamı ve fazilet verilmesi ve Mahmûd makamında dirilmesi için yapılır. Hadiste, bu duayı okuyana kıyamet günü Hz. Peygamber’in şefaatinin helal olacağı müjdelenir (Buhârî, Ezân). Ezan sonrası dua, ezan ile kamet arasında yapılan duanın reddedilmeyeceği hadisi (Ebû Dâvûd, Salât; Tirmizî) sebebiyle de değerlidir.
Ezan Sırasında Konuşmak ve Başka İşler
Hanefî fıkhında ezan sırasında konuşmak, selam alıp vermek ve başka bir işle meşgul olmak mekruh sayılmıştır. Ancak zorunlu hallerde, örneğin bir tehlike uyarısı veya acil bir işi yapma durumunda, bu hüküm gevşer. Yemek yiyen veya çalışan kişi, işini kısa süreliğine bırakıp ezanı dinleyebilir. Ezan sırasında Kur’an okuyan kişi okumayı bırakıp müezzine cevap verebilir; bu cevap, okumaya devam etmekten önceliklidir. Tuvalette bulunan veya cinsel ilişki halinde olan kişi ise cevap vermez, sonradan ezanı hatırlayıp dua edebilir. Bu ayrıntılar ilmihallerde geniş biçimde işlenmiştir.
Ezanın Anlamı ve Fazileti
Ezan, namaz vaktinin girdiğini ilan eden ve Müslümanları namaza çağıran ibadettir. Hz. Peygamber, müezzinlerin kıyamet günü boyunun en uzun olanlar olacağını bildirmiştir (Müslim, Salât). Ezan seslendiği yerde şeytanın kaçtığı da rivayet edilir (Buhârî, Ezân). Ezanın kelimeleri Allah’ın büyüklüğünü, tevhidi ve Hz. Peygamber’in risaletini ilan eder; ardından namaza ve kurtuluşa çağırır. Bu nedenle ezan dinlenirken bu anlamları düşünmek, kişinin kalbini ibadete hazırlar. Ezanın okunuş şekilleri farklı bölgelerde melodik olarak değişse de içeriği ve cümleleri aynıdır.
Ezan ve Kamet Arası Dua
Enes b. Mâlik’ten rivayet edildiğine göre Hz. Peygamber, “Ezan ile kamet arasında yapılan dua reddedilmez” buyurmuştur (Ebû Dâvûd, Salât; Tirmizî, Salât). Bu nedenle ezandan sonra kamet getirilene kadar geçen zamanda dua etmek tavsiye edilir. Bu vakit, camide beklerken zikir, dua ve nafile namaza ayrılabilir. Namaz öncesi bu kısa vakit, kalbi toparlamak için de önemlidir. Kamet okunurken ise ayağa kalkma ve saf tutma uygulamaları için kamet nasıl getirilir yazısına bakılabilir.
- Ezan okunurken işleri bırakıp dinlemeye çalışın.
- Müezzinin cümlelerini sessizce tekrar edin.
- Ezan bitince salavat ve ezan duasını okuyun.
- Namazı vaktinin başında kılmaya özen gösterin.
Yeni başlayanlar için bu uygulamalar namaz öğrenme planı yazısında özetlenmiştir; kıraat dili konusunda namazda Türkçe okumak caiz mi yazısına bakılabilir. İmamdan önce hareket etmek namazda imamdan önce hareket etmek yazısında, selam vermeyi unutmak ise namazda selam vermeyi unutmak yazısında ele alınmıştır.
Kadınların ve Çocukların Ezan Karşısındaki Tutumu
Ezan okunurken müezzine cevap vermek hem erkekler hem kadınlar için geçerlidir. Evde ezan duyan kadın ve çocuklar da sessizce tekrar edebilir, ezanın ardından dua okuyabilir. Çocuklara ezanı dinlerken sessiz kalmayı ve ezan duasını öğretmek, ibadet bilincini erken yaşta yerleştirir. Hayız ve nifas halindeki kadınlar da ezana cevap verebilir ve ezan duasını okuyabilir; çünkü bu zikir, namaz gibi temizlik şartı gerektirmez. Abdestsiz olmak da ezana cevap vermeye engel değildir.
Ezanın Tarihî ve Kültürel Yönü
Ezan, Medine’de Hz. Peygamber döneminde Bilal-i Habeşî’nin okumasıyla başlamış ve yüzyıllar boyunca farklı coğrafyalarda kendine özgü makamlarla okunmuştur. Okunuşta makam ve ses güzelliği tercih edilse de asıl olan, kelimelerin doğru ve anlaşılır biçimde söylenmesidir. Ezanın birliği, farklı dil ve kültürden Müslümanları aynı çağrı etrafında buluşturan ortak bir işarettir. Bu yönüyle ezan, hem ibadet hem de toplumsal hafızanın önemli bir parçasıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Ezan okunurken ne yapılır?
Müezzinin söylediği cümleler sessizce tekrar edilir. “Hayye ales-salâh” ve “Hayye ales-felâh” cümlelerinde ise “Lâ havle ve lâ kuvvete illâ billâh” denir.
Ezandan sonra hangi dua okunur?
Önce salavat getirilir, sonra “Allâhümme Rabbe hâzihid-da’veti’t-tâmme…” duası okunur.
Ezan okunurken konuşmak caiz mi?
Ezan sırasında konuşmamak ve işi bırakıp dinlemek edep gereğidir. Zorunlu durumlar hariç konuşmak mekruh görülür.
Kur’an okuyan ezan duyunca ne yapar?
Kur’an okuyan kişi ezan başlayınca okumayı bırakıp müezzine cevap verir, ardından devam edebilir.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Buhârî, Ezân (müezzin gibi söyleyin; ezan duası); Müslim, Salât; Ebû Dâvûd, Salât (ezan ile kamet arası dua); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Ezan" md.
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Buhârî, Ezân (müezzin gibi söyleyin; ezan duası)
- Müslim, Salât
- Ebû Dâvûd, Salât (ezan ile kamet arası dua)
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Ezan" md.
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.