🤲 Benim İçin Dua Et Giriş

Namazda Telefon Çalarsa Ne Yapılmalı?

Namaz FıkhıGüncelleme: 6 Temmuz 20269 dk okuma

Namazda telefon çalarsa ne yapılır? Tek hareketle kapatmanın hükmü, amel-i kesir sınırı, mezheplerin ölçüsü ve namaza girmeden önce alınacak tedbirler.

Bu yazıda öğrenecekleriniz

  • Telefonun Çalması Namazı Bozar mı?
  • Kapatmak İçin Yapılan Hareket: Amel-i Kalîl ve Amel-i Kesîr
  • Konuşmak ve Mesajlaşmak

Namaz kılarken telefonun çalması, namazı kendiliğinden bozmaz. Namazı bozabilecek olan, telefonu susturmak için yapılan hareketin “çok” sayılması ya da kişinin arayanla konuşmasıdır. Tek elle, kısa ve namazın düzenini bozmayan bir hareketle sesi kapatmak çoğu fakihe göre hoş görülmüştür.

Telefonun Çalması Namazı Bozar mı?

Namazı bozan işler fıkıh kitaplarında sayılmıştır: konuşmak, yemek içmek, namaz dışı çok hareket etmek, kıbleden göğsünü çevirmek gibi. Telefonun kendiliğinden çalması bu sayılanlar arasında değildir; çünkü bu, kişinin fiili değil dışarıdan gelen bir sestir. Dolayısıyla çalma sesi namazın geçerliliğini etkilemez. Sorun, sesin yol açtığı tepkilerde başlar.

Dikkat edilmesi gereken ikinci nokta huşûdur. Kur’an’da müminlerin kurtuluşa erenler arasında sayıldığı, namazlarında huşû içinde olmaları şeklinde anlatılır (Mü’minûn 23/1-2). Çalan bir telefon hem namaz kılanın hem de çevresindekilerin dikkatini dağıtır. Bu nedenle telefonun namaza girmeden önce kapatılması ya da titreşimsiz sessiz konuma alınması, fıkhî bir zorunluluktan önce bir ibadet adabıdır.

Kapatmak İçin Yapılan Hareket: Amel-i Kalîl ve Amel-i Kesîr

Fıkıhta namazın içinde yapılan hareketler “amel-i kalîl” (az hareket) ve “amel-i kesîr” (çok hareket) olarak ikiye ayrılır. Az hareket namazı bozmaz, çok hareket bozar. Hanefî mezhebinde ölçü şudur: Dışarıdan bakan biri, bu kişinin namazda olmadığına kanaat getiriyorsa hareket çoktur; namazda olduğundan şüphe etmiyorsa azdır. Şâfiî mezhebinde ise ölçü daha sayısaldır: art arda üç hareket çok sayılır ve bozar.

Telefonu cepten çıkarmak, ekrana bakmak, tuşlara basmak ve geri koymak ayrı ayrı hareketler olduğundan, ölçüye göre sınıra yaklaşabilir. Bu yüzden akla yatkın uygulama şudur: Tek elle cebe uzanıp sesi kapatan tuşa basmak, ardından eli tekrar bağlamak. İki eli kullanmak, ekranı uzun uzun incelemek ya da mesajı okumak çok hareket sayılma riskini doğurur.

Konuşmak ve Mesajlaşmak

Telefonu açıp “alo” demek ya da arayana cevap vermek, bütün mezheplere göre namazı bozar; çünkü bu, namaz dışı bir konuşmadır. Mesaj yazmak da çok hareket olduğu için bozucudur. Telefona bakıp mesajı okumak ise, yalnızca gözle takip ediliyorsa hareket sayılmaz; fakat dikkat dağıttığı ve çoğunlukla elin ekrana gitmesini gerektirdiği için mekruh görülür.

Namaz bozulursa, farz namazsa yeniden kılınır; vakit çıkmışsa kaza edilir. Nafile ise isteyen kişi tekrar kılar. Namaz bozulduktan sonra sesi kapatmak ve baştan niyet etmek en sağlam yoldur.

Camide ve Cemaatle Telefon Adabı

Cemaatle namazda çalan telefon, bütün safı etkiler. Bu durumda yapılacak şey, olabildiğince hızlı ve sessiz biçimde sesi kapatmaktır. Zil sesi olarak ayet, ezan ya da ilahi seçmek ise ibadethanelerde uygun görülmez; çünkü ayetin kelime kelime kesilip tekrar çalması hürmetsizlik doğurabilir. Mümkünse sade bir sessiz ayar tercih edilmelidir.

Namaz sırasında dikkatin dağılması ve sesin başka kişileri rahatsız etmesi konusu ayrıca namazda gözlerin nereye bakacağı ve namazda esnemek, kaşınmak gibi hareketler başlıklarında da ele alınır. Namazı bozan sesler konusunda ise namazda ağlamak ve ses çıkarmak yazısına bakılabilir.

Namazdan Önce Alınacak Tedbirler

  • Namaza durmadan önce telefonu uçuş moduna veya tamamen sessize alın.
  • Titreşim bile bazı kişilerin dikkatini dağıtır; zorunlu değilse kapatın.
  • Önemli bir arama bekliyorsanız namazı vaktin müsait bir anında kılın veya telefonu görünür yere bırakın.
  • Cemaatte telefonu cebinizde değil çantanızda taşıyın; böylece kapatmak için hareket etmeniz gerekmez.

Namazda bir rekatın sayısı karışırsa uygulanacak yol namazda unutulan rekat yazısında, dikkat dağınıklığından doğan yanlışlıkların telafisi ise sehiv secdesi gerektiren hatalar yazısında anlatılmıştır.

Namaz Sırasında Telefonun Fıkhî ve Ahlâkî Boyutu

Telefon sorunu modern bir meseledir ve klasik kitaplarda doğrudan geçmez; fakihler konuyu “namazda dışarıdan gelen ses” ve “namaz içinde yapılan hareket” kıyasıyla değerlendirir. Eski kaynaklarda kapıyı çalanı uyarmak için ses çıkarmak, eli kaldırarak işaret vermek ya da yere düşen ridâyı düzeltmek gibi örnekler işlenir. Telefonu susturmak da bu çerçevede, ihtiyaca dayalı ve kısa bir hareket olarak ele alınır.

Ahlâkî açıdan bakıldığında, çalan telefonun sorumluluğu telefonu cemaate getirene aittir. Cemaatle namaz ortak bir huzur alanıdır ve bu alanı korumak, komşuluk hukukunun da bir parçasıdır. Özellikle teravih, cuma ve bayram gibi kalabalık cemaatlerde birkaç telefonun art arda çalması hem imamın hem cemaatin okuyuşunu etkiler. Bu yüzden birçok camide girişe “telefonunuzu kapatınız” uyarısı asılır; bu uyarıyı ciddiye almak ibadet bilincinin parçasıdır.

Sık Karşılaşılan Durumlar

Uzun bir telefon çalışında tek başına namaz kılan kişi, ses yüzünden kendini tutamayıp cebinden çıkarıp ekrana bakarsa, bu bakış tek başına bozucu sayılmaz; ancak ekranı kaydırmak veya cevap vermek durumu değiştirir. Secdedeyken çalan telefonu kapatmak için doğrulmak ise çoğu zaman yersiz hareket olacağından, rükû ve secde tamamlanıp ayağa kalkıldığında ya da selamdan sonra kapatmak daha doğrudur. Bazı kişiler zil sesinin kendisini sureye başlamadan ya da dua okurken duydukları için okumayı kesip yeniden başlar; bu da bir sakınca doğurmaz, okumaya kaldığı yerden devam edilebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Namazda telefon çalarsa namaz bozulur mu?

Telefonun çalması tek başına namazı bozmaz. Namazı bozan, telefonu kapatırken yapılan hareketin çokluğudur veya konuşmaktır.

Telefonu kapatmak için elimi cebime atabilir miyim?

Genel kanaate göre tek elle ve kısa bir hareketle kapatmak namazı bozmaz. Ancak mümkünse namaza girmeden önce telefonu sessize almak esastır.

Telefon çalarken arayanı açıp konuşmak ne olur?

Namaz içinde konuşmak bütün mezheplere göre namazı bozar. Çağrıya cevap vermek yerine telefon sessize alınmalıdır.

Camide telefonu kapatmayı unutursam günahkâr olur muyum?

Unutmak kişiyi sorumlu kılmaz; ancak fark edildikten sonra başkalarının huşusunu bozmamak için telefonu kapatmak adabın gereğidir.

Editör: (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Amel-i Kesîr" md.; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Huşû" md.; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (İbadetler); Mü'minûn Suresi (23/1-2)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →
YAPAY ZEKÂYA BU SAYFAYI SOR0 görüntülenme · 6 dk okuma

Sorunuz seçtiğiniz yapay zekâ hizmetinde yeni sekmede açılır; dini hükümler için Diyanet'e danışınız.

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →

Kaynakça

  1. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Amel-i Kesîr" md.
  2. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Huşû" md.
  3. Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (İbadetler)
  4. Mü'minûn Suresi (23/1-2)

Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.