Sehiv Secdesi Gerektiren Hatalar: Örneklerle Açıklama

Sehiv secdesi, namazda yanlışlıkla bir vacibi terk etme, geciktirme veya fazladan bir fiil yapma gibi eksiklikleri tamamlamak için, namazın sonunda yapılan iki secdedir. Farz bırakılırsa sehiv secdesi yetmez; namaz yeniden kılınır. Vacip, sünnet veya ilave durumlarında ise secde-i sehv telafi eder.

Sehiv Secdesinin Delili

Bu konudaki en bilinen dayanak, Hz. Peygamber’in dört rekatlı namazda iki rekat sonunda unutarak selam vermesi ve sonra Zülyedeyn’in uyarısı üzerine eksik rekatları tamamlayıp iki secde yapması olayıdır (Buhârî, Sehv; Müslim, Mesâcid). Ayrıca ilk oturuşu unutup ayağa kalkması ve namazın sonunda secde etmesi de rivayet edilmiştir. Bu örnekler, secde-i sehvin Peygamber uygulamasına dayandığını gösterir.

Hangi Hatalarda Sehiv Secdesi Gerekir?

Hanefî mezhebine göre sehiv secdesi, bir vacibin yanlışlıkla terk edilmesi veya geciktirilmesi durumunda vaciptir. Başlıca örnekler şunlardır:

• Fâtiha’yı okumayı veya sonrasında zammı sureyi unutmak ya da bunların sırasını bozmak.
• Rükûya gitmeden önce Fâtiha’yı tekrar etmek veya bir rekatta Fâtiha’yı iki kez okumak.
• Üç veya dört rekatlı namazlarda ilk oturuşu (kâ’de-i ûlâ) unutmak.
• Vitir namazında kunut duasını okumayı unutmak.
• Bayram namazında fazladan veya eksik tekbir almak.
• Sesli ya da gizli okunacak yerleri karıştırmak.
• Rükû veya secdede aceleyle tadil-i erkâna uymamak.

Sehiv Secdesi Gerektirmeyen Haller

Sünnetlerin terki, örneğin sübhaneke’yi unutmak ya da tesbihleri eksik okumak, sehiv secdesi gerektirmez; yalnızca sevabın azalmasına yol açar. Farz terk edilmişse durum farklıdır. Örneğin kıyamı, rükûyu ya da son oturuşu yanlışlıkla yapmamak namazı geçersiz kılar; kişi baştan kılmak zorundadır. Bu konuda rekat sayısının karıştırılması da önemli bir yer tutar; ayrıntılar için kaçıncı rekatta olunduğunu şaşırmak yazısına bakılabilir.

Secde-i Sehvin Yapılışı

Hanefî mezhebine göre kişi, son oturuşta Ettehiyyâtü’yü okuduktan sonra sağ tarafa bir selam verir. Ardından tekbir alarak iki secde yapar, secdeler arasında kısa bir oturuş vardır. Sonra tekrar oturup Ettehiyyâtü, Salli ve Barik duaları ile Rabbena duasını okur ve iki yana selam vererek namazı bitirir.

Şâfiî mezhebinde ise kişi son teşehhüd ve salavatı okuduktan, selamdan önce iki sehiv secdesi yapar, ardından selam verir. Mâlikî mezhebinde duruma göre secde selamdan önce ya da sonra olabilir. Hanbelî mezhebi de, Peygamber uygulamasındaki farklı olaylara göre karma bir yol izler.

Cemaatle Kılarken Sehiv Secdesi

İmam sehiv secdesi gerektiren bir hata yaparsa, cemaat de ona uyarak secde yapar. Cemaatten biri hata yaparsa, imama uyduğu için sehiv secdesi gerekmez; çünkü imam cemaatin sehvini üstlenir. İmama sonradan yetişen mesbuk, imam selam verdikten sonra kaçırdığı rekatları kılarken hata ederse, kendi namazı için sehiv secdesi yapar. Benzer şekilde, lahik da kendi eksik rekatlarını kılarken yaptığı hatadan sorumludur.

Sehiv Secdesi Unutulursa

Selam verdikten sonra sehiv secdesi gerektiğini fark eden kişi, kısa süre geçmişse ve kıbleden dönmediyse hemen secdeleri yapabilir. Hanefî mezhebinde bu yapıldığında namaz tamamlanmış olur. Eğer kişi konuşmuş, namaz bozacak bir hareket yapmış ya da uzun bir süre geçmişse sehiv secdesi sakıt olur ve namaz geçerli kabul edilir; ancak vacibin terki dolayısıyla namazın yeniden kılınması müstehap sayılır.

Namazda yapılan küçük hataların çoğunun zararı, dikkat ve sabırla giderilir. Sürekli tekrar eden şüphelerde vesveseye kapılmamak gerekir; kişi bu durumda kendi kanaatine göre hareket eder. Namazın bozulması ya da bozulmaması konusunda geniş bilgi için namazda ağlamak ve ses çıkarmak yazısına, cemaat düzeni için ise saf düzeni ve safların sıklaştırılması yazısına bakılabilir.

Örnek Durumlar

Birinci örnek: Öğle namazının ilk iki rekatından sonra oturup Ettehiyyâtü okumayı unutup üçüncü rekata kalkan kişi, ayağa kalkmanın yarısından fazlasına ulaştıysa geri dönmez; namazı tamamlar ve sonda sehiv secdesi yapar. İkinci örnek: Bir rekatta Fâtiha’dan sonra sûre okumayı unutup rükûya giden kişi, rükûda hatırlasa bile geri dönmez, sondaki secde-i sehv ile telafi eder. Üçüncü örnek: Sabah namazında ilk rekatta Fâtiha’yı iki kez okuyan kişi de vacip olan okuma sırasını bozmuş sayılır ve secde-i sehv yapar.

Dördüncü örnek: Dört rekatlı namazda yanlışlıkla beşinci rekata kalkan kişi, beşinci rekatın secdesinden önce hatırlarsa hemen oturur ve selam verip sehiv secdesi yapar. Beşinci rekatın secdesini yapmışsa, o rekata bir rekat daha ilave ederek nafile haline getirmesi, ardından sehiv secdesiyle tamamlaması görüşü Hanefî kaynaklarında yer alır.

Çok Tekrarlanan Sorular

Sehiv secdesi her hata için iki kez yapılmaz; birden fazla vacibin terki halinde de tek bir secde-i sehv yeterlidir. Bilerek vacibi terk edenin ise sehiv secdesi yapması yetmez, namazını yeniden kılması gerekir; çünkü secde-i sehv “yanlışlıkla” yapılan hatalara yöneliktir. Nafile namazlarda da aynı kurallar uygulanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Sehiv secdesi nedir?

Namazda bir vacibi yanlışlıkla terk etme, geciktirme ya da fazladan bir şey ekleme gibi durumlarda, namazın eksikliğini telafi etmek için yapılan iki secdedir.

Sehiv secdesi ne zaman yapılır?

Hanefîlerde son oturuşta teşehhüdden sonra sağa selam verilip iki secde yapılır. Şâfiîlerde secde, salavattan sonra ve selamdan önce yapılır.

Farz terk edilirse sehiv secdesi yeter mi?

Hayır. Bir farz terk edilirse namaz geçerli olmaz; sehiv secdesi ancak vacipler için yeterlidir.

Sehiv secdesini unutursam ne olur?

Selam verip konuştuktan veya namazdan çıkacak şekilde hareket ettikten sonra hatırlanırsa Hanefîlerde sehiv secdesi sakıt olabilir; kısa sürede hatırlanırsa yapılabilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 25 Mayıs 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Sehiv Secdesi" md.; Buhârî, Sehv; Müslim, Mesâcid; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (İbadetler)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →