Hıttîn Savaşı (1187) ve Selâhaddîn’in Kudüs’ü Fethi

Hıttîn Savaşı, 4 Temmuz 1187’de Taberiye Gölü yakınında Selâhaddîn Eyyûbî komutasındaki Müslüman ordusu ile Kudüs Kralı Guy de Lusignan’ın Haçlı ordusu arasında yapıldı. Müslümanlar kesin zafer kazandı ve aynı yılın Ekim ayında Kudüs’ü Haçlılardan geri aldı.

Savaşın Arka Planı

Selâhaddîn, Fâtımî Devleti’ni sona erdirip Mısır’ı Sünnî yönetime bağladıktan sonra Nûreddîn Zengî’nin ölümünün ardından Suriye’yi de birleştirdi (1174-1186). Böylece Haçlı devletleri üç yandan Müslüman topraklarıyla çevrelendi. Haçlı Krallığı ise iç çekişmelerle meşguldü. Raynald de Châtillon adlı Haçlı şövalyesinin yaptığı bazı akınlar, Selâhaddîn ile yapılan ateşkesi ihlal etti; Raynald hacı kervanlarına saldırdı ve Hicaz sınırına yöneldi. Bu davranış, Selâhaddîn’in savaş kararını hızlandıran faktörlerden biri oldu. Tarihçiler, seferin sadece intikam değil, siyasi birliği tamamlama çabası olduğunu belirtir.

Hıttîn Muharebesi

Selâhaddîn, Haçlıları açık araziye çekmek için Taberiye kalesini kuşattı. Guy de Lusignan, kalenin imdadına gitmek için ordusunu susuz ve sıcak bir bölgeden yürüttü. 3 Temmuz’da Hıttîn Boynuzları yakınında Haçlı ordusu susuzlukla ve Müslüman okçularının saldırılarıyla yıprandı. Selâhaddîn’in askerleri, çalılıkları ateşe vererek dumanla Haçlıların nefesini daralttı. Ertesi sabah Haçlı piyadeleri dağılırken şövalyeler kuşatıldı. Kutsal Haç denilen eşya kralın yanındaydı ve Müslümanların eline geçti. Bu, Haçlılar için ağır bir manevi darbeydi. Savaşın sonunda Haçlı ordusunun büyük kısmı yok oldu veya esir alındı.

Esirler ve Raynald’ın Akıbeti

Kaynaklarda Guy de Lusignan ve Raynald de Châtillon, Selâhaddîn’in çadırına getirildi. Kral Guy’a su ikram edildi; Raynald ise ant bozduğu ve hacılara saldırdığı için sultan tarafından idam edildi. Diğer esirler fidye karşılığı serbest bırakıldı ya da köle olarak satıldı. Tapınak Şövalyeleri ve Hospitalier Şövalyeleri ile ilgili çatışmalarda esirlere sertlik gösterildiği anlatılır; bu anlatım dönem kaynaklarında yer alır.

Kudüs’ün Fethi

Hıttîn’den sonra Selâhaddîn Akka, Beyrut, Sayda ve diğer şehirleri aldı. Kudüs kuşatması Eylül 1187’de başladı. Kudüs’teki Haçlı komutanı Balian d’Ibelin ile yapılan müzakerelerde şehrin barış yoluyla teslimi kararlaştırıldı. 2 Ekim 1187’de Kudüs, 88 yıl sonra Müslümanların eline geçti. Katliam yapılmadı; şehirde yaşayan Hristiyanlar fidye karşılığı serbest bırakıldı. Fidye miktarı erkekler için yaklaşık on dinar, kadınlar için beş dinar, çocuklar için bir dinar olarak rivayet edilir. Selâhaddîn ve kardeşi el-Âdil, fakirlerin fidyesini kendi malından ödediği için tanınır. Kıble yönündeki Kubbetü’s-Sahra’daki haç indirildi, Mescid-i Aksa temizlendi ve Nûreddîn’in yaptırdığı minber yerine konuldu. Bu uygulama, 1099’daki Kudüs’ün alınışı ile sık sık karşılaştırılır.

Sonuçlar ve Üçüncü Sefer

Hıttîn’in ardından Haçlıların Kudüs Krallığı sahilde birkaç şehre sıkıştı. Avrupa’da büyük bir tepki doğdu ve Papa VIII. Gregorius sefer çağrısı yaptı. Bu çağrı III. Haçlı Seferi‘ne yol açtı. Selâhaddîn, Akka’yı savunmak için çok uğraştı; Aslan Yürekli Richard ile mücadeleler sonunda Remle Antlaşması (1192) yapıldı. Selâhaddîn 1193’te Şam’da vefat etti ve Emevî Camii yakınında defnedildi. Dönemin sonraki gelişmelerini Haçlı Seferleri yazısında izlemek mümkündür.

Selâhaddîn’in Şahsiyeti

Selâhaddîn, Müslüman ve Hristiyan kaynaklarında cömertliği, sözünde durması ve adalet anlayışıyla anılır. Batı edebiyatında dahi saygın bir düşman figürü olarak yer alır. Onun siyasi başarısında hem askerî dehası hem de din âlimleri ve vezirleriyle iş birliği vardır; kadı Bahâeddin İbn Şeddâd ve kâtip İmâdüddîn el-İsfahânî onun yakın çalışma arkadaşlarıydı. Ancak, Selâhaddîn’in yaşadığı dönemin siyasi yapısı ve savaş uygulamaları tarihçiler tarafından eleştirel bir gözle incelenmeye devam etmektedir.

Savaşın Taktik ve Coğrafi Boyutu

Hıttîn, taktik olarak Selâhaddîn’in en parlak zaferi kabul edilir. Haçlı ordusunun ana gücü ağır süvarilerdi; bunlar hareketli Türk atlı okçuları karşısında susuz bırakıldıklarında etkisiz hâle geldi. Müslüman ordusu, gölün kıyısını kontrol ederek Haçlıların su kaynağına ulaşmasını engelledi. Hıttîn Boynuzları adı verilen yanardağ kalıntısı iki tepe, Haçlıların çevrilmesine uygun bir arazi sağladı. Selâhaddîn’in ordusunda Türk, Kürt ve Arap birlikleri yer alıyordu; ordu yaklaşık 30 bin kişi olarak anılır, ancak sayılar kesin değildir.

Kudüs Sonrasında Selâhaddîn’in Uygulamaları

Kudüs’ün fethinden sonra Selâhaddîn şehirde medreseler ve vakıflar kurdu. Kudüs’e Yahudilerin dönmesine izin verildi; Haçlı döneminde şehirden çıkarılan Yahudi cemaat yeniden yerleşmeye başladı. Doğu Hristiyanlarının Kutsal Kabir Kilisesi’ni ziyaret etmesine ve ibadetine imkân tanındı. Bu düzenlemeler, Kudüs’ün çok dinli yapısının İslam yönetimi altında korunması örneği olarak anılır. Aynı anlayışın daha geniş yansıması için Fetihlerde eman ve zimmet antlaşmaları yazısı okunabilir.

Remle Antlaşması ve Selâhaddîn’in Son Yılları

Selâhaddîn’in Haçlılarla uzun mücadelesi 1192 Remle Antlaşması ile sona erdi. Antlaşmaya göre Kudüs Müslümanlarda kaldı, sahil şeridi Haçlı krallığına bırakıldı ve hacıların Kudüs’ü ziyareti serbest tutuldu. Selâhaddîn, antlaşmadan kısa süre sonra, 1193’te yaklaşık elli beş yaşında Şam’da vefat etti. Geriye çok az mal bıraktığı, kefen parası için borç alınması gerektiği rivayet edilir. Ölümünden sonra Eyyûbî devleti oğulları ve kardeşi el-Âdil arasında paylaşıldı. Bu siyasi bölünme, Kudüs’ün korunmasında yeni sorunlar doğurdu.

Sıkça Sorulan Sorular

Hıttîn Savaşı ne zaman yapıldı?

4 Temmuz 1187’de (hicri 583), Taberiye Gölü yakınında yapıldı.

Selâhaddîn Kudüs’ü nasıl aldı?

Hıttîn zaferinden sonra şehri kuşattı ve 2 Ekim 1187’de müzakereyle teslim aldı; katliam yapılmadı.

Kutsal Haç ne oldu?

Savaşta Müslümanların eline geçti; sonraki yıllarda akıbeti belirsizdir.

Raynald de Châtillon neden idam edildi?

Ateşkesi bozup hacı kervanlarına saldırdığı için Selâhaddîn tarafından cezalandırıldığı anlatılır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 14 Mayıs 2026 · Kaynaklar: Bahâeddin İbn Şeddâd, en-Nevâdirü's-Sultâniyye; İmâdüddîn el-İsfahânî, el-Fethu'l-kussî; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hıttîn Savaşı" ve "Selâhaddîn-i Eyyûbî" md.; İbnü'l-Esîr, el-Kâmil fi't-târîh

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →