Hz. Âdem Hadislerde Nasıl Anılır? Peygamberimizin Sözleri

Hz. Âdem, sahih hadis kaynaklarında yaratılış özellikleri, cuma günüyle ilişkisi, Mûsâ ile kader tartışması, Mi’rac’daki yeri ve şefaat hadisleri bağlamında anılır. Bu rivayetler Kur’an’daki Âdem kıssasını tamamlar. Bu yazıda Buhârî ve Müslim başta olmak üzere kaynaklarda geçen başlıca hadisler, anlamları ve yorumlarıyla özetlenmiştir.

Yaratılışı ve Boyu

Buhârî ve Müslim’in rivayet ettiği Ebû Hureyre hadisine göre Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: “Allah Âdem’i yarattığında boyu altmış zirâ idi. Sonra ona ‘Git, şu meleklerden bir gruba selam ver ve onların sana nasıl karşılık verdiklerini dinle; bu senin ve zürriyetinin selamıdır’ dedi. ‘Esselâmü aleyküm’ dedi; onlar ‘Esselâmü aleyke ve rahmetullah’ dediler. Cennete girecek her kişi Âdem’in suretindedir; insanlar sonra eksile eksile bugüne geldi” (Buhârî, Enbiyâ; Müslim, Cennet). Bu hadis, selamlaşmanın kökenini ve cennetliklerin yaratılışının güzelliğini anlatır. Boyun “altmış zirâ” olması, kesin bir fiziksel ölçü olarak değil, insan nesillerinin zamanla küçüldüğünü gösteren bir ifade olarak anlaşılır. Âlimler bu hadisi sahih kabul eder; yorumunda ise farklı görüşler vardır.

Cuma Günü ve Âdem

Müslim’de nakledilen hadis: “Güneşin üzerine doğduğu en hayırlı gün cumadır. Âdem o gün yaratıldı, o gün cennete girdi, o gün oradan çıkarıldı. Kıyamet de ancak cuma günü kopacaktır” (Müslim, Cuma). Bu hadis, cuma gününün fazileti ile Âdem’in yaratılışı arasında bağ kurar. Cuma günü okunan salavat, gusül ve cuma namazı gibi ibadetlerin önemi bu çerçevede anlatılır. Cuma gününün diğer hadislerdeki özellikleri için ilgili kaynaklara bakılabilir. Peygamberin genel tanıtımı için Hz. Âdem maddesi okunabilir.

Âdem ve Mûsâ’nın Kader Tartışması

Buhârî ve Müslim’de Ebû Hureyre’den nakledilen hadis: “Âdem ile Mûsâ tartıştılar. Mûsâ ‘Sen bizi cennetten çıkaran Âdem’sin’ dedi. Âdem ‘Sen Allah’ın risaletiyle ve kelamıyla seçtiği Mûsâ’sın; yaratılmamdan kırk yıl önce benim için yazılmış bir kaderden dolayı beni mi kınıyorsun?’ dedi. Hz. Peygamber ‘Âdem Mûsâ’ya galip geldi’ buyurdu” (Buhârî, Kader; Müslim, Kader). Bu hadis, kader ve irade konusunda uzun tartışmalara yol açmıştır. Âlimlerin çoğu şöyle açıklar: Âdem günahı için tövbe etmiş ve affedilmişti; Mûsâ’nın kınaması ise tövbe sonrası bir kınamadır. Tövbe edilen bir günah için kaderi hatırlatmak caizdir, fakat günah işleyip kaderi bahane etmek caiz değildir. Bu hadis, “cebir” anlayışının delili olarak kullanılamaz. Bu konuda Kur’an’daki Âdem kıssası için Hz. Âdem ve Havva’nın cennetten çıkarılması yazısı faydalıdır.

Mi’rac’da Âdem ile Karşılaşma

Mi’rac hadisinde Hz. Peygamber, dünya semasında karşılaştığı Âdem’i şöyle anlatır: “Orada bir adam gördüm; sağında karaltılar, solunda karaltılar vardı. Sağına baktığında gülüyor, soluna baktığında ağlıyordu. Cebrail’e kim olduğunu sordum, ‘Bu Âdem’dir; sağındaki ve solundaki karaltılar onun zürriyetinin ruhlarıdır. Sağdakiler cennetlik, soldakiler cehennemliktir’ dedi” (Buhârî, Salât; Müslim, Îmân). Âdem Hz. Peygamber’i “Hoş geldin salih evlat, salih peygamber” diye karşıladı. Bu hadis, Âdem’in insanlığın atası olarak konumunu ve sonraki neslin âkıbetinin kendisine gösterildiğini anlatır. Mi’rac’daki diğer peygamberlerle karşılaşmalar için Hz. İdrîs hadislerde nasıl anılır yazısı da okunabilir.

Şefaat Hadisi

Büyük şefaat hadisinde kıyamet gününde insanlar şefaat için sırasıyla Âdem’e, Nûh’a, İbrâhim’e, Mûsâ’ya ve Îsâ’ya gider; her biri kendi hatasını hatırlayarak özür diler. Âdem “Ben yasak ağaçtan yedim; nefsim nefsim” der (Buhârî, Tefsir; Müslim, Îmân). Sonunda Hz. Muhammed şefaat eder. Bu hadis, peygamberlerin Allah katındaki haşyetini ve en büyük şefaat yetkisinin Hz. Muhammed’e verildiğini anlatır. Bu hadis, Âdem’in hatasını unutmadığını ve tevazusunu gösterir.

Ömrü ve Davud’a Verilen Yıllar Rivayeti

Tirmizî’de nakledilen bir hadise göre Allah Âdem’in ruhuna ömür takdir etmiş, Âdem zürriyetini görünce içlerinden parlak bir kimseyi (Davud’u) görüp ömrünü sormuş, kırk yıl olduğunu duyunca kendi ömründen altmış yıl vermiş. Ömrü bin yıla tamamlamak için… Âdem ömrü dolunca melek geldiğinde unutmuş, itiraz etmiş; böylece kitap yazılması ve şahit tutulması meşru olmuş (Tirmizî, Tefsir; Hakim). Bu rivayetin senedi hakkında farklı değerlendirmeler vardır ve hasen olarak nitelendiren âlimler bulunduğu gibi tenkit edenler de vardır. İnsanın unutkanlığı ve borçların yazılması konusuna işaret ettiği için fıkhî açıdan da kullanılmıştır. Kesin bir sahih hadis olarak sunulması doğru olmaz.

Âdem’in Konuşan Peygamber Oluşu

Ahmed b. Hanbel’in rivayet ettiği hadiste Hz. Peygamber’e Âdem’in peygamber olup olmadığı sorulur ve “Evet, kendisiyle konuşulan bir peygamberdi (nebî mukellem)” cevabı verilir. Hadis, İbn Hibbân ve Hâkim gibi kaynaklarda uzun bir Ebû Zer hadisinin parçasıdır; senedi hakkında âlimler farklı değerlendirmeler yapmıştır. Âdem’in peygamberliği ise Kur’an’daki ayetlerle (Âl-i İmrân 3/33 “Allah, Âdem’i ve Nûh’u seçti”) ve genel kabul ile desteklenir. Dolayısıyla bu bilgi hadisten çok, Kur’an’ın seçilmiş kullar arasında Âdem’i sayması üzerine kuruludur.

Hadislerden Çıkarılacak Dersler

• Selamlaşma ilk insandan beri gelen bir adaptır.
• Kader, günaha mazeret olarak kullanılamaz; tövbeden sonra hatırlanabilir.
• Tövbe eden insan, günahının sonuçlarından sonra bile saygı görür.
• Kıyamet günü herkes kendi hesabıyla meşguldür; şefaat Allah’ın izniyledir.

Hz. Âdem’in kitaplardaki yeri için Tevrat ve İncil’deki yeri yazısı da karşılaştırma için faydalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Âdem’in boyu hakkında hadis var mı?

Evet. Buhârî ve Müslim’de ‘Allah Âdem’i altmış zira boyunda yarattı’ hadisi vardır. Bu, ilk insanın cennetliklerin yaratılışının örneği olarak anlatıldığı bir rivayettir.

Âdem ile Mûsâ tartışması nedir?

Mûsâ ‘Sen bizi cennetten çıkardın’ der; Âdem ‘Allah’ın benim için yazdığı kadere dayanarak beni mi kınıyorsun?’ diyerek ona galip gelir (Buhârî; Müslim).

Mi’rac’da Âdem ile karşılaşma nasıl anlatılır?

Dünya semasında Hz. Peygamber Âdem’i görür; sağında ve solunda ruhlar vardır. Sağına baktığında güler, soluna baktığında ağlar (Buhârî; Müslim).

Cuma günü Âdem ile ilgili ne anlatılır?

Müslim’de ‘Güneşin doğduğu en hayırlı gün cumadır; Âdem o gün yaratıldı, o gün cennete girdi, o gün cennetten çıkarıldı’ buyrulur.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Enbiyâ, Kader, Salât; Müslim, Cuma, Îmân, Cennet; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Âdem" md.; İbn Hacer el-Askalânî, Fethu'l-Bârî

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →