Hz. İdrîs Hadislerde Nasıl Anılır? Peygamberimizin Sözleri

Hz. İdrîs, sahih hadis kaynaklarında en açık biçimde Mi’rac hadisinde anılır: Hz. Peygamber, dördüncü semada İdrîs ile karşılaşmış ve onun tarafından “hoş geldin salih peygamber, salih kardeş” sözleriyle karşılanmıştır (Buhârî; Müslim). Bunun dışında İdrîs’e dair sahih hadis çok sınırlıdır. Bu yazıda sahih rivayet ve zayıf anlatımlar kaynaklarıyla birlikte ayrıştırılmıştır.

Mi’rac Hadisinde İdrîs

Mi’rac hadisini Enes b. Mâlik, Mâlik b. Sa’sa’a ve diğer sahabiler aktarmıştır. Buhârî ve Müslim’deki rivayetlerde Hz. Peygamber, yedi semayı sırasıyla geçerken birinci semada Âdem’i, ikincisinde Yahyâ ve Îsâ’yı, üçüncüsünde Yûsuf’u, dördüncüsünde İdrîs’i, beşincisinde Hârûn’u, altıncısında Mûsâ’yı ve yedincisinde İbrâhim’i görür. Hadisin bazı rivayetlerinde sıralama küçük farklılıklar gösterebilir; fakat İdrîs’in dördüncü semada olduğu ortak bilgidir. Cebrail her semada kapıyı çalar, kimlerle geldiği sorulur, kapı açılır. Hz. Peygamber, selam verir ve peygamberler selamı alır. İdrîs için şu ifade geçer: “Hoş geldin salih peygamber ve salih kardeş” (Buhârî, Salât; Bed’ü’l-halk; Müslim, Îmân). Peygamberin genel tanıtımı için Hz. İdrîs ana maddesine bakılabilir.

“Salih Kardeş” İfadesinin İncelikleri

Mi’rac hadisinde Âdem ve İbrâhim, Hz. Peygamber’e “salih oğul” (el-ibnü’s-sâlih) diye hitap eder; çünkü Hz. Peygamber onların soyundandır. Diğer peygamberler (İdrîs, Mûsâ, Hârûn, Yûsuf, Yahyâ ve Îsâ) ise “salih kardeş” (el-ahü’s-sâlih) derler. Bu, âlimlerce şöyle yorumlanır: İdrîs’in Hz. Peygamber’in soy atası olmadığı anlamına gelir, çünkü “oğul” demedi. İbn Hacer gibi şârihler bu noktaya dikkat çekerek, “İdrîs Nuh’un atasıdır, o hâlde ‘salih oğul’ demeliydi, ama ‘kardeş’ dedi” diyen bir soruyu tartışmıştır. Bazı şârihler bunu, İdrîs’in Nuh’tan önce yaşayıp yaşamadığı veya Nuh’un atası olup olmadığı hakkında ihtilaf olduğunu gösteren bir delil olarak değerlendirir. Bu inceliğin, İdrîs’in Nuh’tan sonra gelen İsrâiloğulları peygamberlerinden biri olabileceğine işaret ettiğini söyleyenler de vardır. Bu tartışmalar hadis şerhlerinde yer alır ve kesin sonuca varılmaz.

Dördüncü Sema ve “Yüksek Makam” Bağlantısı

Kur’an’da “Biz onu yüksek bir makama yükselttik” (Meryem 19/57) buyrulur. Hadislerde İdrîs’in dördüncü semada bulunması, bazı müfessirlerce bu ayetle ilişkilendirilir: İdrîs’in göğe yükseltilip dördüncü semada kaldığı söylenir. Fakat hadis bunun gerekçesini açıklamaz. Birçok âlim, ayetteki yükseltmeyi manevi bir derece, hadisteki makamı ise Mi’rac’daki peygamberlerin ruhlarının bulunduğu yer olarak yorumlar. Peygamberlerin ruhlarının sema katlarında bulunması ile bedenlerinin kabirlerinde bulunması arasında çelişki görülmez; çünkü ahiret hayatı, dünya hayatından farklı bir kanunla işler. Bu konuda kesin bir hüküm vermek yerine, “Allah daha iyi bilir” demek tercih edilir.

Zayıf ve Uydurma Rivayetler

Bazı kaynaklarda İdrîs’in ilk yazı yazan, dikiş diken, terazi kullanan, kâinatı inceleyen kişi olduğu aktarılır. İbn Abbas’tan nakledilen bir rivayette İdrîs’in “otuz sahife” aldığı da geçer. Ayrıca Ebû Zer hadisinde “İdrîs ilk kalemle yazı yazan peygamberdir” ifadesi bulunur; fakat bu uzun hadis İbn Hibbân’da geçer ve senedi zayıf bulunmuştur. Bu nedenle bu bilgiler kesin kabul edilmez. İdrîs’in Cennet‘e canlı alındığı, Azrâil’le karşılaştığı ve cennete girdiği gibi hikâyeler de İsrâiliyat veya halk anlatımıdır. Bu anlatımlar için Hz. İdrîs hakkında yanlış bilinenler yazısına bakılabilir.

Hadislerde Başka Bir Atıf Var mı?

Sahih hadis kitaplarında İdrîs’in başka bir yerde açıkça anıldığı bilinmez. Buhârî ve Müslim dışındaki Sünen kitaplarında da İdrîs’in yer aldığı Mi’rac rivayetleri dışında önemli bir atıf yoktur. Bu durum, Hz. Peygamber’in her peygamber hakkında ayrıntılı bilgi vermediğini, Kur’an’da kısa anılan peygamberler hakkında da genelde susmayı tercih ettiğini gösterir. Kur’an’da İdrîs’in iki ayet ile anılması, hadisteki tek atfı ile birleşince, ilmî ihtiyatı gerektiren bir manzara ortaya çıkar. Elimizdeki sağlam bilgi: peygamberdir, doğru sözlüdür, sabırlıdır, yüksek makama yükseltilmiştir ve Mi’rac’da Hz. Peygamber’e selam vermiştir.

Mi’rac Hadisi Ne Öğretir?

• Peygamberler arasında kardeşlik vardır ve hepsi aynı hakikati taşır.
• Hz. Peygamber’in Mi’rac’da diğer peygamberler tarafından saygıyla karşılanması, risaletin devamlılığını gösterir.
• Peygamberler ahirette yüksek makamlardadır; ruhlarına selam vermek bir adaptır.

Mi’rac’da Âdem ile karşılaşma için Hz. Âdem hadislerde nasıl anılır, Tevrat’taki karşılığı için Hz. İdrîs Tevrat ve İncil’de yazıları okunabilir. Mi’rac mucizesinin bütünü için ilgili siyer kaynaklarına bakılabilir.

Sonuç

İdrîs, hadislerde Mi’rac rivayeti ile anılır. Sağlam bilgi sınırlıdır; geri kalan rivayetler zayıftır veya kaynağı belirsizdir. Müslüman için en doğrusu, hadisin bildirdiği kadar konuşmak ve ayrıntılı iddialarda bulunmamaktır. Peygamberlere iman için peygamberlere iman yazısı okunabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Hadislerde İdrîs nerede geçer?

Mi’rac hadisinde. Hz. Peygamber İdrîs’i dördüncü semada gördüğünü bildirir (Buhârî; Müslim).

İdrîs Mi’rac’da Hz. Peygamber’i nasıl karşıladı?

‘Hoş geldin salih peygamber, salih kardeş’ dedi. Âdem ve İbrâhim ‘salih evlat‘ demişti; İdrîs ve diğerleri ‘salih kardeş’ demişlerdir.

İdrîs’in yazı yazan ilk kişi olduğu hadis var mı?

Hayır. Bu bilgi sahih hadise dayanmaz; rivayetlerde ve tarih kitaplarında geçer.

Kur’an’daki ‘yüksek makam’ hadisle nasıl ilişkilidir?

Bazı âlimler dördüncü semayı bu makamla ilişkilendirir; fakat hadis bunu açıkça belirtmez. Bu bir yorumdur.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 31 Temmuz 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Bed'ü'l-halk ve Salât; Müslim, Îmân; TDV İslâm Ansiklopedisi, "İdris" md.; İbn Hacer el-Askalânî, Fethu'l-Bârî

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →