Hz. Yâkub Hadislerde Nasıl Anılır? Peygamberimizin Sözleri

Bu yazıda öğrenecekleriniz

İsrâil'in Kendine Haram Kıldığı Yiyecek
Hadisin Fıkhî Yorumu
Yûsuf Soy Hadisi

Hz. Yâkub hadislerde en çok “İsrâil” lakabı ve Yûsuf’un soy zinciri bağlamında geçer. Tirmizî ve Ahmed’in rivayet ettiği bir hadiste, Yahudilerin Hz. Peygamber’e sorduğu soruya karşılık Yâkub’un kendine bir yiyeceği haram kıldığı bildirilir; Buhârî’de ise Yûsuf’un “kerim oğlu kerim” hadisinde Yâkub’un adı geçer. Bu yazı bu rivayetleri sıhhat dereceleri ve anlamlarıyla özetler.

İsrâil’in Kendine Haram Kıldığı Yiyecek

İbn Abbas’tan nakledilen hadise göre bir grup Yahudi Hz. Peygamber’e geldi ve “Bize, İsrâil’in (Yâkub) kendisine haram kıldığı şeyi haber ver” dedi. Hz. Peygamber onlardan Allah adına yemin isteyerek şöyle buyurdu: “Yâkub bir hastalığa yakalanmıştı. Şifa bulursa en sevdiği yiyecek ve içeceği kendine haram kılmayı adadı. En sevdiği yiyecek deve eti, en sevdiği içecek de devenin sütüydü.” Yahudiler “Evet” dediler (Tirmizî, Tefsir; Ahmed b. Hanbel, Müsned). Bu hadis Âl-i İmrân 3/93 ayetinin açıklamasıdır: “Tevrat indirilmeden önce İsrâil’in kendi nefsine haram kıldığı dışında bütün yiyecekler İsrâiloğulları’na helâldi.” Tirmizî hadise “hasen-garîb” hükmü vermiştir; senedi hakkında farklı değerlendirmeler yapan âlimler de bulunur. Peygamberin genel tanıtımı için Hz. Yâkub maddesine bakılabilir.

Hadisin Fıkhî Yorumu

Âlimler bu ayet ve hadisten şu sonuçları çıkarır: Önceki şeriatlarda kişinin kendisine bir şeyi haram kılması (nezir) kendi üzerine bağlayıcı olabilirdi. Yâkub’un haram kılışı İsrâiloğulları için de bağlayıcı bir uygulama haline gelmiş, sonra Tevrat’ta yasaklar teşri edilmiştir. İslâm hukukunda ise bir helali kendine haram kılmak, Tahrîm 66/1’de eleştirilir: “Ey Peygamber, Allah’ın sana helâl kıldığını niçin haram kılıyorsun?” Hanefîlerde helâli haram saymak yemin hükmü doğurabilir; bu konuda mezhep görüşleri ve fetvalar için müftülüklere danışılmalıdır. Hz. Yâkub’un bu uygulaması önceki ümmetler için geçerli olan bir hükümdür; bizim şeriatımızda aynı sonucu doğurmaz.

Yûsuf Soy Hadisi

Buhârî’de Hz. Peygamber’e insanların en şereflisinin kim olduğu sorulduğunda “Allah’tan en çok korkanlar” cevabını verdi. “Biz bunu sormuyoruz” denince “O hâlde Yûsuf, Allah’ın peygamberi; Allah’ın peygamberinin oğlu, Allah’ın peygamberinin oğlu, Allah’ın halilinin oğlu” buyurdu (Buhârî, Enbiyâ). Bir başka rivayette: “Kerim oğlu kerim oğlu kerim oğlu kerim, Yûsuf b. Yâkub b. İshak b. İbrâhim’dir.” Bu hadiste Yâkub, İbrâhim ve İshak’ın arasındaki peygamberlik zincirinin halkası olarak anılır. Hadisin ilk kısmı şerefin takva olduğunu, ikinci kısmı ise bu zincirin eşsiz bir soy şerefi taşıdığını gösterir. Yûsuf’un hadislerdeki yeri için Hz. Yûsuf hadislerde nasıl anılır yazısı okunabilir.

Yâkub’un Sabrı ve Hadislerdeki Atıflar

Yûsuf Suresi’nde Yâkub’un “güzel sabır” (sabrun cemîl) sözü (12/18, 12/83) sabrın en yüksek örneklerinden biridir. Hadislerde bu ifade doğrudan Yâkub’a atıf yapılarak açıklanmaz; fakat Hz. Peygamber’in oğlu İbrâhim’in vefatında “Göz yaşarır, kalp hüzünlenir, ancak Rabbimizin razı olacağı şeyi söyleriz” (Buhârî, Cenâiz; Müslim, Fezâil) sözü, Yâkub’un “Ben tasamı ve hüznümü yalnız Allah’a arz ederim” (12/86) tavrıyla örtüşür. Ayrıca Hz. Peygamber, musibet anında bağırıp çağırmaktan ve yakınmaktan sakındırmış, sabrı övmüştür. Bu sabır anlayışı için sabır maddesi okunabilir.

Diğer Rivayetler ve Zayıf Anlatılar

Yâkub’un gözlerinin Yûsuf’un gömleği ile açıldığı Kur’an’da bildirilir (12/93-96). Hadislerde ise Yâkub’un bu olaydaki ayrıntıları yoktur. Bazı kaynaklarda Yâkub’un yirmi dört yıl boyunca Yûsuf’a ağladığı, ağlamaktan gözlerinin kırk yıl yaşlı kaldığı gibi rakamlar geçer; bunlar senedi zayıf rivayetlerdir. Ayrıca “Yâkub dünyada en çok hüzünlenen peygamberdir” tarzı ifadeler sahih hadise dayanmaz. Yâkub’un kabri ve ömrü hakkındaki rivayetler de tarihî kaynaklardan gelir. Ayrıntı için Hz. Yâkub hakkında yanlış bilinenler yazısı okunabilir.

Mescid-i Aksâ ve Yâkub Rivayeti

Bazı kaynaklarda Mescid-i Aksâ’nın Yâkub tarafından inşa edildiği veya yenilendiği söylenir. Ebû Zer hadisinde Mescid-i Haram’dan sonra Mescid-i Aksâ’nın kurulduğu ve aralarında kırk yıl olduğu belirtilir (Buhârî, Enbiyâ; Müslim, Mesâcid). Bu hadiste mescidi kimin kurduğu belirtilmez; Yâkub’a nispet eden rivayetler zayıf veya yorumdur. Bu konuda kesin hüküm vermek yerine hadisin bildirdiği kadarıyla yetinmek uygundur.

Sonuç

Yâkub, hadislerde İsrâil lakabı, kendine haram kıldığı yiyecek ve Yûsuf soy hadisinde anılır. Bu bilgiler Kur’an’daki Yâkub tasvirini tamamlar. Zayıf rivayetlere ihtiyatla yaklaşmak gerekir. Tevrat ve İncil ile karşılaştırma için Hz. Yâkub Tevrat ve İncil’de yazısı okunabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

İsrâil’in kendine haram kıldığı şey nedir?

Tirmizî ve Ahmed’in rivayetine göre Yâkub hastalıktan şifa bulursa en sevdiği yiyecek ve içeceği (deve eti ve sütü) kendine haram kılmayı adamıştı.

Yahudiler Hz. Peygamber’e ne sordu?

Yahudiler Hz. Peygamber’e İsrâil’in (Yâkub) kendine ne haram kıldığını sordu; cevap Âl-i İmrân 3/93 ile bildirildi.

Yâkub ‘İsrâil’ demek midir?

Evet. Hadislerde ve Kur’an’da İsrâil Yâkub’un lakabıdır; ‘İsrâiloğulları’ onun soyudur.

Yûsuf soy hadisinde Yâkub nasıl anılır?

‘Kerim oğlu kerim oğlu kerim oğlu kerim Yûsuf b. Yâkub b. İshak b. İbrâhim’ hadisinde (Buhârî) peygamber olarak anılır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 29 Ağustos 2026 · Kaynaklar: Tirmizî, Tefsir; Ahmed b. Hanbel, Müsned; Buhârî, Enbiyâ; Müslim, Îmân; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Yâkub" md.

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →