Hz. Elyesa Kur’an’da Nerede Geçer? Ayetler ve Sureler
Hz. Elyesa'nın adı Kur'an'da En'âm 6/86 ve Sâd 38/48 ayetlerinde geçer. Bu ayetlerin anlamı, bağlamı ve İlyâs ile ilişkisi kaynaklara göre açıklanıyor.
- En'âm 6/86: Âlemlere Üstün Kılınanlar
- Sâd 38/48: Hayırlılar Arasında
- İsmin Yazılışı ve Okunuşu
Hz. Elyesa’nın adı Kur’an’da iki ayette geçer: En’âm Suresi 6/86 ve Sâd Suresi 38/48. İlk ayette İsmâil, Elyesa, Yûnus ve Lût ile birlikte âlemlere üstün kılınan peygamberler arasında; ikincisinde ise İsmâil ve Zülkifl ile birlikte “seçkin ve hayırlı kimseler” arasında anılır. Kur’an Elyesa’nın hayat hikâyesini anlatmaz; bu bilgi tefsir ve tarih kaynaklarındaki rivayetlerle tamamlanır.
En’âm 6/86: Âlemlere Üstün Kılınanlar
En’âm Suresi’nin 83-90. ayetleri, Hz. İbrâhim’in kavmiyle tartışmasından sonra ona verilen nimetleri ve onun neslinden hidayete erdirilen peygamberleri sayar. 86. ayette şöyle denir: “İsmâil’i, Elyesa’yı, Yûnus’u ve Lût’u da (hidayete erdirdik). Her birini âlemlere üstün kıldık.” Burada kullanılan “faddalnâ” fiili, Allah’ın bu peygamberleri insanlar arasında bir üstünlükle seçtiğini ifade eder. Bu üstünlük, ahlâk, ilim ve risalet bakımındandır. Bu ayet aynı zamanda Elyesa’nın peygamberliğini kesin biçimde bildirir. Peygamberin genel tanıtımı için Hz. Elyesa ana maddesine bakılabilir.
Ayette Elyesa’nın İbrâhim’in neslinden olduğu doğrudan söylenmez; fakat önceki ayetlerde “ve onun zürriyetinden” ifadesiyle başlayan listede yer alması, çoğu müfessire göre onun da bu soy içinde değerlendirilmesine imkân tanır. Bazı müfessirler ise bu ifadenin listenin tamamını kapsamadığını, yani Lût gibi kimselerin yeğen olarak sayıldığını belirtir. Dolayısıyla soy konusunda ayet kesin bir belirleme yapmaz.
Sâd 38/48: Hayırlılar Arasında
Sâd Suresi’nin 45-48. ayetlerinde İbrâhim, İshak ve Yâkub “ellerin ve gözlerin sahipleri” olarak anıldıktan sonra Allah şöyle buyurur: “İsmâil’i, Elyesa’yı ve Zülkifl’i de an. Hepsi hayırlı kimselerdendir.” Bu ayet kısa bir hatırlatmadır ve peygamberlerin ortak özelliğini, yani “ahyâr” olmayı, hayırlı ve seçkin olmayı vurgular. Burada Elyesa’nın başka bir bilgisi verilmez. Fakat Zülkifl ve İsmâil ile birlikte anılması, bu üçlünün özellikle sabır ve hayırlı ahlâkta örnek olduğunu düşündürür. Zülkifl hakkında bilgi için Hz. Zülkifl maddesine bakılabilir.
İsmin Yazılışı ve Okunuşu
Kur’an’da Elyesa ismi “el-Yesa'” biçiminde yazılır. Hafs rivayetinde “el-Yese’a”, bazı kıraatlerde ise “el-Leyse’a” okunur. Bu fark, Arapça’ya geçerken İbranice “Elişa” isminin değişime uğradığını gösterir. Elişa İbranice’de “Tanrı kurtarır” anlamına gelen bir isimdir. Kur’an’da ismin başında bulunan “el-” takısı, Arapça’da belirlilik takısı gibi algılanır ve kelime “El-Yesa'” diye okunur. Türkçe meallerde Elyesa veya Elyesa’ şeklinde yazılır. Bu bilgi, Tevrat’taki Elişa ile özdeşleştirmenin dilsel temelidir.
Tevrat’taki Elişa ile Karşılaştırma
Kitab-ı Mukaddes’te Elişa, Eliyahu’nun halefi olarak anlatılır. Eliyahu onu çiftçilikten çağırır, ondan sonra Elişa onun hizmetinde bulunur ve peygamberlik görevini devralır. Elişa’ya atfedilen birçok mucize anlatılır: Ürdün Nehri’ni yarması, dul kadının yağını çoğaltması, ölü çocuğu diriltmesi, Naaman’ın cüzzamını iyileştirmesi gibi. Müslüman âlimler bu anlatımların Kur’an’da bulunmadığını, dolayısıyla “ne tasdik ne tekzip” ilkesiyle ele alınması gerektiğini söyler. Kur’an’ın verdiği temel bilgi, onun âlemlere üstün kılınmış hayırlı bir peygamber olduğudur. İlyâs ile ilişkisi için Hz. İlyâs’ın ayetleri yazısına bakılabilir.
Ayetlerin Ortak Mesajı
- Peygamberlik Allah’ın seçimidir; üstünlük O’nun lütfundandır.
- Kur’an her peygamberi ayrıntılı anlatmaz; fakat hepsine iman gerekir.
- Elyesa, İsmâil, Lût ve Yûnus gibi farklı kavimlere gönderilmiş peygamberlerle birlikte anılır.
- “Hayırlı kimseler” vasfı, peygamberlerin ahlâkî mükemmelliğini ifade eder.
Peygamberlere İman Açısından Önemi
Bakara 2/285’e göre müminler, Allah’ın peygamberleri arasında ayrım yapmaz; hepsine iman eder. Bu ilke, Kur’an’da isimleri kısaca geçen Elyesa, Zülkifl, İdrîs gibi peygamberlerin de aynı saygı ve imanla anılmasını gerektirir. Hayatlarının ayrıntılarını bilmek imanın şartı değildir; ama Kur’an’da bildirilen peygamberliklerini kabul etmek farzdır. Bu temel ilke için peygamberlere iman yazısı okunabilir. Ayrıca Kur’an’da adı geçen peygamberlerin listesi için Kur’an’da adı geçen 25 peygamber yazısı kullanılabilir.
Okuma Önerisi
Elyesa ayetlerini okuyacak kişi, önce En’âm 6/83-90 bölümünü baştan sona, ardından Sâd 38/45-48’i okuyabilir. Bu iki bölüm birlikte okunduğunda peygamberlerin ortak çizgisi, hidayet, seçilmişlik ve ahlâkî güzellik, daha net görülür. Meal olarak Diyanet İşleri Başkanlığı’nın mealini, tefsir olarak Kur’an Yolu’nu kullanmak yararlıdır. Elyesa’nın kimliği, soyu ve halef olduğu kişi için soyu ve ailesi yazısı, yaşadığı yer için kavmi ve yaşadığı yer yazısı ayrıntı sunar.
Sıkça Sorulan Sorular
Hz. Elyesa Kur’an’da kaç yerde geçer?
İki yerde: En’âm 6/86 ve Sâd 38/48. Her ikisinde de kısaca, diğer peygamberlerle birlikte anılır.
Elyesa’nın kıssası Kur’an’da anlatılır mı?
Hayır. Kur’an Elyesa’nın hayat hikâyesini anlatmaz; yalnızca seçilmiş, hayırlı bir peygamber olduğunu bildirir.
Elyesa, Tevrat’taki Elişa mıdır?
Müslüman âlimlerin çoğu Elyesa’yı Tevrat’taki Elişa ile özdeşleştirir. Bu özdeşleştirme tarihî ve dilsel benzerliğe dayanır, Kur’an’da açıkça yazılı değildir.
Ayetlerde Elyesa ile birlikte kimler anılır?
En’âm 6/86’da İsmâil, Yesa’ (Elyesa), Yûnus ve Lût; Sâd 38/48’de ise İsmâil ve Zülkifl ile birlikte anılır.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an Yolu Tefsiri (En'âm 6/86; Sâd 38/48); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Elyesa" md.; Taberî, Câmiu'l-Beyân
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an Yolu Tefsiri (En'âm 6/86; Sâd 38/48)
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Elyesa" md.
- Taberî, Câmiu'l-Beyân
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.