Hz. Elyesa’nın Soyu, Ailesi ve Çocukları Kimlerdir?
Hz. Elyesa'nın soyu hakkında Kur'an bilgi vermez. Rivayetlere göre Yûsuf'un soyundan geldiği, Tevrat'taki Elişa ile ilişkisi ve aile bilgisi değerlendirildi.
Hz. Elyesa’nın soyu ve ailesi hakkında Kur’an’da bilgi yoktur. Klasik kaynaklarda onun Yûsuf b. Yâkub’un soyundan geldiği, babasının Ahtûb olduğu gibi rivayetler yer alır. Bunlar kesin değildir. Eş ve çocuklarına dair güvenilir bilgi de bulunmaz. Bu yazı, bilinen ile rivayet edileni ayırır ve ihtiyatlı bir çerçeve sunar.
Kur’an’ın Söylediği
En’âm 6/83-86, İbrâhim’e verilen nimetleri ve onun neslinden hidayet bulan peygamberleri sayarken Elyesa’yı da anar. Bu bağlam, çoğu müfessirin Elyesa’yı İbrâhim soyundan gelen peygamberler arasında değerlendirmesine yol açmıştır. Fakat ayette doğrudan nesep bilgisi yoktur. Sâd 38/48’de de yalnızca “an” emriyle Elyesa’nın zikredildiği görülür. Dolayısıyla Kur’an’dan edinebileceğimiz kesin bilgi, onun seçilmiş ve hayırlı bir peygamber olduğudur. Ayetlerin ayrıntısı için Hz. Elyesa Kur’an’da nerede geçer yazısı okunabilir.
Tarihçilerin Aktardığı Soy
Taberî ve İbn Kesîr’in aktardığı rivayetlerde Elyesa, “Elyesa’ b. Ahtûb b. el-Acûz” olarak anılır. Bazı kaynaklarda ise “Yûsuf soyundan” kaydı bulunur. Bu bilgiler ağırlıklı olarak Ehl-i Kitap kaynaklı ravilere dayanır. Tevrat’ta Elişa’nın babasının Şafat olduğu ve Abel-Mehola’dan geldiği yazılıdır. Görüldüğü üzere İslâmî rivayetle Tevrat arasında isim farkı vardır. Bu farklılık, rivayetlerin senet ve kaynak sorununu gösterir. Bu yüzden soy zinciri kesin bilgi değildir.
Elişa ile Özdeşlik Meselesi
Müslüman âlimlerin çoğu Elyesa’yı Kitab-ı Mukaddes’teki Elişa ile aynı kişi sayar. Bu özdeşleştirme, isim benzerliğine ve halef olma motifine dayanır. Fakat bu tespit, Kur’an’da açıkça yapılmamış bir yorumdur. Bu nedenle okurun, Elişa hakkındaki tüm bilgileri Elyesa’ya otomatik olarak uygulamaması gerekir. Özellikle mucize anlatımları ve aile ayrıntıları için bu ihtiyat önemlidir. Elyesa’nın kavmi ve yaşadığı yer için kavmi ve yaşadığı yer yazısı bağlam sunar.
İlyâs ile İlişkisi
Rivayetlere göre Elyesa, İlyâs’ın yardımcısı ve halefidir. Bazı kaynaklar ikisinin akraba olduğunu da söyler; fakat bu bilgi sağlam değildir. Tevrat’ta Elişa, Eliyahu’nun manevi evladı gibi anlatılır, kan bağı belirtilmez. İlyâs ile Elyesa arasındaki ilişki, hoca-öğrenci, peygamber-yardımcı ilişkisi olarak yorumlanır. İlyâs’ın soyu için Hz. İlyâs’ın soyu ve ailesi yazısı okunabilir.
Eş ve Çocuklar
Tevrat anlatımında Elişa’nın evlendiğine veya çocuğu olduğuna dair kayıt yoktur. Şunem’li kadının çocuğu olmaması ve Elişa’nın ona çocuk müjdelemesi anlatılır; bu çocuk Elişa’nın kendi çocuğu değildir. Müslüman kaynaklarda da Elyesa’nın eşi veya çocukları hakkında bilgi bulunmaz. Bazı halk anlatılarında ona çocuk atfedilmesi, kaynağı belirsiz hikâyelerdir. Bu yüzden kesin bir ifade kullanmak doğru olmaz.
Halk Anlatılarındaki Özdeşleştirmeler
Bazı halk anlatılarında Elyesa, Zülkifl ile aynı kişi gösterilir; bazılarında ise Hızır’la ilişkilendirilir. Bu eşleştirmeler dayanaksızdır ve Kur’an’da farklı isimlerle ayrı ayrı anılan peygamberlerin karıştırılmasına yol açar. Kur’an’da Sâd 38/48’de Elyesa ve Zülkifl yan yana ama ayrı ayrı zikredilir. Ayrı kişiler olarak kabul etmek en güvenli tutumdur. Zülkifl hakkında bilgi için Hz. Zülkifl’in soyu ve ailesi yazısına bakılabilir.
Sonuç
Elyesa’nın soyu hakkında kesin bilgi, onun İbrâhim neslinden bir peygamber olarak anlaşılmasıdır. Babasının adı, kabilesi ve aile bilgileri rivayet düzeyindedir. Eş ve çocuk bilgisi ise yoktur. Dinî açıdan önemli olan, onun peygamberliğini kabul etmek ve örnek ahlâkından ders almaktır. Ana tanıtım için Hz. Elyesa maddesine bakılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Hz. Elyesa’nın babası kimdir?
Kur’an babasının adını vermez. Bazı rivayetler Ahtûb b. el-Acûz ismini anar; bu bilgi kesin değildir.
Hz. Elyesa hangi peygamberin soyundandır?
Rivayetlere göre Yûsuf b. Yâkub soyundan veya Efrayim koluna mensuptur. Bu bilgi Kur’an’da yoktur.
Hz. Elyesa’nın eşi ve çocukları var mıdır?
Güvenilir kaynaklarda aile bilgisi yoktur. Tevrat’ta Elişa’nın çocuğu olmadığı anlaşılan anlatılar vardır; bu da kesin kabul edilmez.
Elyesa ile Hızır arasında bağlantı var mı?
Bazı halk rivayetlerinde Hızır ile ilişkilendirilir; ancak sahih bir dayanağı yoktur.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Elyesa" md.; İbn Kesîr, el-Bidâye ve'n-Nihâye; Taberî, Târîh
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Elyesa" md.
- İbn Kesîr, el-Bidâye ve'n-Nihâye
- Taberî, Târîh
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.