Hz. Yûnus Kavmi Kimdi, Nerede ve Ne Zaman Yaşadı?

Hz. Yûnus, klasik İslâm kaynaklarına göre bugünkü Irak’ta Dicle Nehri kıyısındaki antik Ninova şehrinin halkına gönderilmiştir. Kur’an kavmin ve şehrin adını vermez; yalnızca “yüz bin veya daha fazla” kişiye gönderildiğini (Sâffât 37/147) ve iman edince azabın kaldırıldığını (Yûnus 10/98) bildirir. Bu yazıda tarihî ve coğrafî bilgiler, rivayetler ve Kitab-ı Mukaddes verileriyle birlikte sunulmuştur.

Kur’an’ın Verdiği Bilgi

Yûnus kıssası, Kur’an’da yer ve zaman belirtilmeden anlatılır. Sâffât 37/147’de kavmin büyüklüğü, Yûnus 10/98’de ise iman edip azabın kalkması bildirilir. Ayetler kavmin adını, şehrin adını ve peygamberin faaliyet süresini zikretmez. Kur’an’ın hedefi, tarihî bilgi vermekten çok, tövbenin gücünü ve peygamber davetinin sonucunu göstermektir. Ayetlerin tamamı için Hz. Yûnus Kur’an’da nerede geçer yazısına bakılabilir.

Ninova: Asur’un Başkenti

Klasik tefsirler, Yûnus’un gönderildiği şehri Ninova olarak belirtir. Ninova, Asur İmparatorluğu’nun en büyük şehirlerinden biriydi ve Dicle’nin doğu yakasında bulunuyordu. Bugünkü Musul şehrinin karşısında, Kuyuncuk ve Nebi Yunus tepeleri adıyla bilinen yerleşim alanında konumlanmıştı. Şehir, M.Ö. 7. yüzyılda Sanherib döneminde devasa surları, kütüphaneleri ve saraylarıyla ünlüydü. M.Ö. 612’de Babil ve Med ittifakı tarafından yıkıldı. Arkeolojik kazılar, şehrin büyüklüğünü ve zenginliğini doğrulamıştır. Bu bilgi Kur’an’da değil, tarih ve arkeolojide yer alır; Kur’an ile Ninova ilişkisi tefsir geleneğine dayanır.

Kitab-ı Mukaddes’teki Yona

Kitab-ı Mukaddes’te Yona (Yunus) kitabı, Amittay’ın oğlu Yona’nın Ninova’ya gönderilişini, Tarşiş’e doğru gemiye binip kaçışını, büyük balığın onu yutmasını ve üç gün üç gece balığın karnında kalmasını anlatır. Sonra Yona Ninova’ya gider, “kırk gün sonra Ninova yıkılacak” diye uyarı yapar ve halk tövbe eder. Tevrat anlatımında Yona’nın azap kalktığı için öfkelendiği de belirtilir. Bu kısım Kur’an’dakinden farklıdır; Kur’an Yûnus’un öfkesini azabın kalkmasına değil, kavminden izinsiz ayrılmasına bağlar. İslâm âlimleri Kitab-ı Mukaddes anlatımını, Kur’an ile uyuşan yönleriyle kısmen kabul eder, çelişen yönlerini reddeder.

Ne Zaman Yaşadı?

Tarihçiler Yona’nın M.Ö. 8. yüzyılda, Asur’un Kuzey İsrail’i tehdit ettiği dönemde yaşadığını tahmin eder. Kitab-ı Mukaddes, Yona’yı Kral II. Yarobeam dönemine (yaklaşık M.Ö. 793-753) yerleştirir. İslâm kaynakları ise Yûnus’un İlyâs ve Elyesa’dan sonra geldiği şeklinde bir sıralama yapar. Bu sıralama, kesin bir tarih bilgisi değildir. Kur’an ve sahih hadis bu konuda zaman vermediği için, “yaklaşık M.Ö. 8. yüzyıl” ifadesi bile bir tahmin olarak aktarılmalıdır.

Kavmin Dinî Durumu ve İmanı

Ninova halkının dinî durumuna dair Kur’an doğrudan bilgi vermez. Tarihî kaynaklar, Asurluların çok tanrılı bir dine inandığını ve Aşur, İştar gibi tanrılara taptığını gösterir. Yûnus’un çağrısı bu çok tanrıcılığa karşı tevhid çağrısıydı. Yûnus 10/98’de azabın kalkmasına sebep olan unsur, kavmin içtenlikle iman etmesi ve tövbesidir. Rivayetlerde, halkın çöle çıkıp çocuklarını ve hayvanlarını ayırarak dua ettiği, Allah’tan merhamet dilediği anlatılır. Bu anlatımda tarihî ayrıntı kesin olmasa da tövbenin toplumsal boyutuna dair güçlü bir mesaj vardır.

Yûnus’un Yolculuğu: Ninova’dan Ayrılış

Kur’an’a göre Yûnus kavminden öfkeyle ayrıldı (Enbiyâ 21/87) ve dolu bir gemiye bindi (Sâffât 37/140). Rivayetlere göre kavmini uyarmış, azabın üç gün sonra geleceğini haber vermiş ve beklentiyle şehirden ayrılmıştı. Gemi yolculuğu sırasında kura çekildi ve Yûnus denize atıldı. Bu ayrıntılar kısmen ayetlerden, kısmen tefsir rivayetlerinden gelir. Yolculuğun güzergâhı, Tarşiş’in neresi olduğu veya geminin nereye gittiği Kur’an’da bildirilmez. Olayın bütünü için Hz. Yûnus’un balığın karnında kalması yazısı okunabilir.

Sonuç

Yûnus’un kavmi, klasik rivayete göre Asur başkenti Ninova halkıdır; şehir bugünkü Musul’un karşısında yer alır. Kur’an adı ve zamanı belirtmediği için bu bilgiler rivayet ve tarihî araştırmaya dayanır. Kesin olan, kavmin yüz bini aşkın nüfusa sahip olduğu ve iman ederek azaptan kurtulduğudur. Yûnus’un kabri ve makamları için kabri nerede yazısı, soyu için soyu ve ailesi yazısı okunabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Hz. Yûnus hangi kavme gönderildi?

Kur’an kavmin adını vermez. Klasik kaynaklar Ninova (bugünkü Musul karşısında) halkına gönderildiğini bildirir.

Ninova nerede?

Antik Asur’un başkenti Ninova, Irak’taki bugünkü Musul şehrinin Dicle’nin karşı kıyısında yer alır.

Hz. Yûnus ne zaman yaşadı?

Kur’an tarih vermez. Kitab-ı Mukaddes ve modern araştırmalar Yona’yı M.Ö. 8. yüzyıla yerleştirir; bu tahmini bir bilgidir.

Kavmin sayısı kaçtı?

Sâffât 37/147’ye göre yüz bin veya daha fazla kişiye gönderildi.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 31 Ağustos 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Yûnus" md.; Taberî, Târîh; İbn Kesîr, el-Bidâye ve'n-Nihâye

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →