Hz. İlyâs’ın Soyu, Ailesi ve Çocukları Kimlerdir?
Hz. İlyâs'ın soyu hakkında Kur'an bilgi vermez. Rivayetlere göre Hârûn soyundan geldiği, Elyesa ile ilişkisi ve aile bilgileri ayrı ayrı değerlendirildi.
Hz. İlyâs’ın soyu ve ailesi hakkında Kur’an’da bilgi yoktur. Klasik tarih ve tefsir kaynaklarında onun Hz. Hârûn’un soyundan geldiği, Yâsîn adlı birinin oğlu olduğu ve Elyesa’yı yetiştirdiği yönünde rivayetler bulunur. Bu bilgiler kesin değildir; eş ve çocuklar konusunda ise güvenilir bir kayıt yoktur. Bu yazı, bilinen ile rivayet edileni ayırır.
Kur’an’ın Söyledikleri ve Söylemedikleri
En’âm 6/85, İlyâs’ı İbrâhim’in neslinden hidayet verilen peygamberler arasında sayar. Bu ifade, İlyâs’ın İbrâhim soyundan geldiğini gösterir. Sâffât 37/123’te ise “gönderilen peygamberlerden” biri olarak anılır. Ayetlerde babasının, eşinin ve çocuklarının ismi yoktur. Dolayısıyla soy konusunda Kur’an’dan edinilen tek kesin bilgi, onun İbrâhim neslinden olduğudur. Ayetlerin ayrıntısı için Hz. İlyâs Kur’an’da nerede geçer yazısına bakılabilir.
Hârûn Soyu Rivayeti
İbn Kesîr, Taberî ve diğer tarihçiler, İlyâs’ın soyunu şöyle aktarır: İlyâs b. Yâsîn b. Finhas b. Ayzar b. Hârûn b. İmrân. Bu silsile, onu Hz. Mûsâ’nın kardeşi Hârûn’un soyundan göstermektedir. Rivayeti Kâ’b el-Ahbâr gibi Ehl-i Kitap kaynaklı ravilere dayandıranlar vardır. Bu nedenle bu bilgi hadis ilmi bakımından kuvvetli sayılmaz. Hz. Hârûn’un genel bilgisi için Hz. Hârûn maddesine bakılabilir. Tevrat’ta Eliyahu “Tişbeli” olarak anılır ve Gilead bölgesinden olduğu belirtilir; Hârûn soyundan geldiğine dair bir kayıt yoktur. Yani İslâmî rivayetle Tevrat bu noktada ayrışır.
Elyesa ile Bağlantı
Kur’an’da En’âm 6/86 ve Sâd 38/48’de Elyesa ayrıca anılır. Rivayete göre Elyesa, İlyâs’ın yetiştirdiği ve yerine geçen kişidir. Tevrat’ta Elişa’nın Eliyahu’nun halefi olduğu anlatılır ve İslâmî kaynaklar da bu çerçeveyi büyük oranda benimser. Ancak Kur’an, bu ilişkiyi açıkça belirtmez. Elyesa’nın tanıtımı için Hz. Elyesa ana maddesi ve soyu ve ailesi yazısı okunabilir.
Hızır ve Diğer Özdeşleştirmeler
Bazı rivayetlerde İlyâs ile İdrîs’in aynı kişi olduğu söylenir. Abdullah b. Mes’ûd’a nispet edilen bir kıraatte “İdrâsîn” okuyuşu bu görüşü desteklemek için kullanılmıştır. Fakat çoğunluk iki ismin ayrı peygamberlere ait olduğunu kabul eder. Ayrıca İlyâs’ın Hızır’la aynı kişi olduğu iddiası da yaygındır; bu da güçlü bir dayanaktan yoksundur. Kur’an, İdrîs (Meryem 19/56-57; Enbiyâ 21/85) ve İlyâs (En’âm 6/85) için ayrı ayetler zikreder. Dolayısıyla ayrı kişiler olarak kabul etmek doğru yaklaşımdır. İdrîs’in ana maddesi için Hz. İdrîs sayfasına bakılabilir.
Eş ve Çocuklar
İlyâs’ın evliliği, eşi veya çocukları hakkında Kur’an ve sahih hadiste hiçbir bilgi yoktur. Tevrat’ta Eliyahu’nun evlendiğine dair kayıt bulunmaz; kendisi daha çok yalnız yaşayan, çöllerde gezen bir peygamber olarak tasvir edilir. Müslüman kaynakların bir kısmı Eliyahu’nun “bekâr” kalmış olabileceğini rivayet eder; bu da kesin değildir. Kıssa kitaplarında İlyâs’ın çocuklarına dair anlatılan bilgiler çoğunlukla halk rivayetidir. Bu nedenle bu konuda kesin hüküm vermek mümkün değildir.
Kavmi ve Hanedan Bağlantısı
İlyâs’ın bir hanedana mensup olduğuna dair bilgi yoktur. Tevrat’ta Eliyahu’nun krallarla çatışan bağımsız bir peygamber olduğu anlatılır. İslâm kaynaklarında da onun bir devlet adamı olmadığı, tevhid davetçisi olduğu vurgulanır. Dolayısıyla İlyâs’ı Dâvûd ve Süleymân gibi hükümdar-peygamberlerden ayırmak gerekir. Süleymân’ın ailesi hakkında bilgi için Hz. Süleymân’ın soyu ve ailesi yazısı okunabilir.
Sonuç
İlyâs’ın soyu hakkında kesin olan tek bilgi, onun İbrâhim neslinden bir peygamber olduğudur. Hârûn soyundan gelmesi, Yâsîn’in oğlu olması gibi ayrıntılar rivayettir. Eş ve çocuk bilgisi ise güvenilir kaynaklarda yoktur. Peygamberlerin ahlâkî örnekliği, soy ayrıntılarından daha önemlidir. Hayatından dersler için hayatından dersler yazısına bakabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Hz. İlyâs’ın babası kimdir?
Kur’an babasının adını vermez. Bazı rivayetlere göre Yâsîn b. Finhas b. Ayzar b. Hârûn silsilesine bağlanır; bu bilgi kesin değildir.
Hz. İlyâs, Hz. Hârûn’un soyundan mıdır?
Rivayetlerde böyle geçer; fakat Kur’an ve sahih hadis bunu doğrulamaz. Bu yüzden ‘rivayete göre’ diye aktarılmalıdır.
Hz. İlyâs ile Elyesa arasındaki ilişki nedir?
Kur’an’da ikisi ayrı ayrı anılır. Rivayetlere göre Elyesa, İlyâs’ın yardımcısı ve halefidir.
Hz. İlyâs’ın eşi ve çocukları var mıdır?
Güvenilir kaynaklarda aile bilgisi yoktur. Bu konuda anlatılanlar kesin kabul edilmemelidir.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "İlyas" md.; İbn Kesîr, el-Bidâye ve'n-Nihâye; Taberî, Târîh
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "İlyas" md.
- İbn Kesîr, el-Bidâye ve'n-Nihâye
- Taberî, Târîh
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.