Hz. Yahyâ’nın Soyu, Ailesi ve Çocukları Kimlerdir?
Hz. Yahyâ'nın babası Zekeriyyâ, annesi Meryem'in teyzesi veya yakın akrabasıdır. Soyu, ailesi ve evlilik bilgisi Kur'an, hadis ve rivayetlere göre incelendi.
- Babası: Zekeriyyâ
- Annesi ve Meryem ile Akrabalık
- Annenin Adı ve Soyu
Hz. Yahyâ’nın babası Hz. Zekeriyyâ’dır; annesi ise rivayetlere göre Meryem’in kız kardeşi veya çok yakın akrabasıdır. Mi’rac hadisinde Yahyâ ile Îsâ “teyze çocukları” olarak anılır (Buhârî; Müslim). Kur’an Yahyâ’nın eşi veya çocukları hakkında bilgi vermez. Bu yazıda aile bilgisi, kaynaklarına göre ayrıştırılarak sunulmuştur.
Babası: Zekeriyyâ
Yahyâ’nın babası Zekeriyyâ’dır. Âl-i İmrân 3/39: “Melekler ona seslendi: Allah sana Yahyâ’yı müjdeler.” Meryem 19/7: “Ey Zekeriyyâ, biz sana Yahyâ adında bir oğul müjdeliyoruz.” Bu ayetler baba-oğul ilişkisini açıkça bildirir. Zekeriyyâ yaşlıydı ve eşi kısırdı; Yahyâ’nın doğumu bir mucizedir. Zekeriyyâ hakkında bilgi için Hz. Zekeriyyâ ana maddesi ve soyu ve ailesi yazısı okunabilir. Zekeriyyâ aynı zamanda Meryem’in kefili olduğu için Yahyâ’nın ailesi Meryem’in ailesiyle iç içedir.
Annesi ve Meryem ile Akrabalık
Kur’an Yahyâ’nın annesinin adını vermez; yalnızca Enbiyâ 21/90’da onu “eşi (Zekeriyyâ’nın)” olarak anar ve “doğuma elverişli kıldık” der. Annesinin kimliği hakkında bilgi hadis ve tefsir rivayetlerinde gelir. Mi’rac hadisinde Hz. Peygamber ikinci semada “Yahyâ ve Îsâ, birbirlerinin teyze çocuklarıdır” demiştir (Buhârî, Bed’ü’l-halk; Müslim, Îmân). “Teyze çocukları” ifadesi, annelerinin kız kardeş olduğunu işaret eder; fakat Arapça’da bu ifade, yakın akrabalık için de kullanılabilir. Bu yüzden bazı âlimler Yahyâ’nın annesi ile Meryem’in annesinin kız kardeş olduğunu, bazıları ise daha uzak akraba olduklarını söyler. Meryem’in hayatı için Hz. Meryem’in hayatı yazısı okunabilir.
Annenin Adı ve Soyu
İncil’de annesinin adı Elizabet olarak anılır ve Harun soyundan bir kadın olduğu belirtilir (Luka 1:5). İslâm kaynaklarında “Eşa'” veya “Îşâ'” adı geçer; bazıları Meryem’in annesi Hanne’nin kız kardeşi olduğunu söyler. Bu rivayetler sahih hadise dayanmaz. Bu nedenle bu bilgiler “rivayete göre” şeklinde aktarılmalıdır. Hz. Peygamber’in bu konuda verdiği net bilgi, sadece “teyze çocukları” ifadesidir.
Soy: İsrâiloğulları Rahipleri
Yahyâ, babası Zekeriyyâ üzerinden İsrâiloğulları’nın rahip sınıfına mensuptur. Rivayetlere göre soyları Hârûn veya Süleymân’a uzanır. Taberî ve İbn Kesîr, “Yahyâ b. Zekeriyyâ b. Âzin” gibi nesep zincirleri aktarır; fakat bunlar kesin değildir. Kur’an Yahyâ’yı İbrâhim’in neslinden hidayet bulanlar arasında anar (En’âm 6/85). Yahyâ’nın ismi İbranice “Yohanan” ismiyle ilişkilidir ve “Allah merhamet etti” anlamına gelir. Kur’an ise bu ismin daha önce kimseye verilmediğini bildirir (Meryem 19/7); bu ifade, isimde bir eşsizlik ya da Yahyâ’nın şahsında bir eşsizlik anlamında yorumlanır.
Evlilik ve Çocuk Bilgisi
Âl-i İmrân 3/39’da Yahyâ “hasûr” olarak anılır; yani nefsini şehvetten koruyan biri. Bazı müfessirler bu nitelendirmeyi “evlenmedi” şeklinde yorumlar, bazıları ise evliliği ve hasûr olmayı bir arada mümkün görür. Hz. Peygamber’in “Evlilik benim sünnetimdir” sözü (İbn Mâce, Nikâh) ümmetine yönelik olup, Yahyâ’nın bekâr olup olmadığı konusunda kesin bilgi içermez. İslâm tarihinde Yahyâ’nın evliliği ve çocukları hakkında güvenilir rivayet yoktur. Dolayısıyla bu konuda “bilmiyoruz” demek en doğrusudur.
Aile Ortamı: Dua ve Hayır İşlerinde Yarış
Enbiyâ 21/90’da Zekeriyyâ ve ailesinin vasıfları sayılır: “Onlar hayır işlerinde yarışırlar, bize ümit ve korku ile dua ederlerdi ve bize derin saygı duyarlardı.” Bu ayet, Yahyâ’nın yetiştiği aile ortamını gösterir. Dua, huşu ve hayırda yarışma bu ailenin temel özellikleridir. Çocuk yetiştirmede ailenin ahlâkî örnekliğinin önemi bu ayetten çıkarılabilir. Yahyâ’nın anne babasına iyiliği ve takvası (19/13-14) bu yetişme ortamının meyvesidir.
Sonuç
Yahyâ’nın ailesi hakkında kesin bilgi şudur: Babası Zekeriyyâ, annesi yaşlı ve kısır olan Zekeriyyâ’nın eşi, Îsâ ile teyze çocuklarıdır. Annesinin adı, soyu ve evliliği hakkında bilgiler rivayet düzeyindedir. Asıl önemli olan, onun dua ile gelen, ilim ve takva ile yetişen bir peygamber olmasıdır. Kavmi ve yaşadığı yer için kavmi ve yaşadığı yer yazısına bakılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Hz. Yahyâ’nın babası kimdir?
Hz. Zekeriyyâ’dır. Kur’an Yahyâ’yı Zekeriyyâ’ya müjdelenmiş oğul olarak bildirir (Meryem 19/7).
Hz. Yahyâ’nın annesi kimdir?
Kur’an annesinin adını vermez. Rivayetlerde ‘Eşa’ veya ‘Elizabet’ adıyla anılır ve Meryem’in kız kardeşi veya yakın akrabası olduğu söylenir.
Hz. Yahyâ evlendi mi, çocuğu oldu mu?
Güvenilir kaynaklarda evlilik ve çocuk bilgisi yoktur. Kur’an ‘hasûr’ olarak nitelendirir; bazı âlimler bekâr kaldığını söyler ama kesin değildir.
Hz. Yahyâ ile Îsâ’nın akrabalığı nedir?
Mi’rac hadisine göre teyze çocuklarıdır (Buhârî; Müslim).
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Yahyâ b. Zekeriyyâ" md.; Buhârî, Müslim (Sahîh); İbn Kesîr, el-Bidâye ve'n-Nihâye
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Yahyâ b. Zekeriyyâ" md.
- Buhârî, Müslim (Sahîh)
- İbn Kesîr, el-Bidâye ve'n-Nihâye
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.