Hz. Yûşa Kimdir? Mûsâ’nın Halefi ve Kudüs’ün Fethi

Hz. Yûşa b. Nûn, İslâm kaynaklarında Hz. Mûsâ’nın yardımcısı, Kehf Suresi’ndeki yolculuğunda yanında bulunan genç ve Mûsâ’dan sonra İsrâiloğulları’nı Kenan diyarına sokan halef olarak bilinir. Kur’an’da adı açıkça geçmez; bu sebeple kimliği ve peygamberliği hakkındaki bilgiler hadis ve tefsir kaynaklarındaki değerlendirmelere dayanır. Bu yazıda kesin olan ve rivayet olan ayrı ayrı anlatılmaktadır.

Kur’an’da Anıldığı Yerler

Yûşa’nın ismi Kur’an’da yoktur, ancak iki yerde ona işaret edildiği düşünülür. Birincisi Kehf 18/60: “Hani Mûsâ genç hizmetçisine (fetâ) şöyle demişti: İki denizin birleştiği yere varıncaya kadar yürüyeceğim.” Buhârî ve Müslim’in rivayetine göre bu genç Yûşa b. Nûn’dur (Buhârî, İlim; Müslim, Fezâil). İkincisi Mâide 5/23: Allah’tan korkan iki adam şöyle der: “Kapıdan üzerlerine girin; girdiğiniz zaman muhakkak galip olursunuz.” Müfessirlerin çoğu bu iki adamı Yûşa ve Kâlib b. Yûfenna olarak yorumlar. Bu yorumlar ayetin ismini vermemesi sebebiyle kesin değil, rivayet ve ictihadidir. Mûsâ’nın hayatı için Hz. Mûsâ maddesine bakılabilir.

Kehf Yolculuğundaki Genç

Buhârî’deki uzun hadise göre Mûsâ ile Hızır’ın karşılaşması anlatılırken Mûsâ’nın genç yardımcısı Yûşa’dır. Mûsâ ona balığı azığın içinde taşımasını söyledi; iki denizin birleştiği yerde balık canlanıp denize girdi. Yûşa balığın durumunu Mûsâ’ya söylemeyi unuttu. Yolculukta Mûsâ azık istediğinde Yûşa durumu hatırladı ve “Şeytan bana onu hatırlatmayı unutturdu” dedi (Kehf 18/63). Bu sahne, Yûşa’nın Mûsâ’nın yanında hizmet eden, ona sadık bir genç olduğunu gösterir. Yolculuğun ayrıntıları ayrı bir kıssadır; Yûşa burada hizmetçi ve yardımcı rolündedir.

Peygamberlik Meselesi

Âlimlerin çoğu Yûşa’nın peygamber olduğunu kabul eder. Delil olarak Buhârî ve Müslim’de geçen hadis gösterilir: “Peygamberlerden biri savaşa çıkmıştı; kavmine ‘Evlilik yapıp da henüz zifafa girmemiş, ev yapıp çatısını kapatmamış, hamile develer almış doğumunu bekleyen kimse benimle gelmesin’ dedi. Asr vaktine yaklaşınca güneşe ‘Sen emrolunmuşsun, ben de emrolunmuşum. Allahım, onu bir süre bizden tut’ dedi ve güneş ona tutuldu. Allah ona fethi nasip etti…” (Buhârî, Humus; Müslim, Cihâd). Hadiste peygamberin ismi verilmez. Ahmed b. Hanbel’in bazı rivayetlerinde bu peygamberin Yûşa olduğu belirtilir. Hz. Peygamber de “Güneş, Yûşa dışında hiçbir beşer için tutulmadı” şeklinde bir ifade geçen rivayet vardır; fakat bu sözün sıhhati ve bağlamı tartışmalıdır. Dolayısıyla peygamberliği büyük ölçüde kabul görse de Kur’an’da açık bir nass yoktur.

Mûsâ’dan Sonra: Kenan’a Giriş

Tevrat’ta (Yeşu Kitabı) Yeşu, Mûsâ’nın ölümünden sonra İsrâiloğulları’nı Ürdün Nehri’nden geçirerek Eriha (Jericho) şehrini fethedip Kenan diyarına yerleştirir. Surların düşmesi, Ürdün’ün yarılması ve toprağın kabilelere paylaştırılması anlatılır. İslâmî kaynakların çoğu bu çerçeveyi kabul eder: Mûsâ’nın vefatından sonra Yûşa liderliği üstlenmiş, Tih Çölü’nde dolaşma sona ermiş ve Kudüs yakınlarındaki Eriha fethedilmiştir. Mâide 5/21-26’da İsrâiloğulları’na “Mukaddes toprağa girin” emri verilmiş, onlar korkaklık edince kırk yıl çölde dolaşma cezası bildirilmiştir (5/26). Bu ceza sürecinin bitiminde yeni neslin Yûşa önderliğinde toprağa girdiği anlatılır. Bu fetih çerçevesi, Kur’an’da ayrıntılı değildir; rivayet ve Tevrat ile birleşen bir kabul görüşüdür.

Güneşin Durdurulması Rivayeti

Tevrat’ta Yeşu’nun Gibeon savaşında “Güneş, Gibeon üzerinde dur” diye emrettiği ve güneşin durduğu anlatılır (Yeşu 10:12-14). Müslim ve Buhârî’deki hadis, adı belirtilmeyen bir peygamberin güneşin batmasını geciktirmesini anlatır; bazı şârihler bu peygamberi Yûşa olarak yorumlar. Bu rivayetin mucize olarak anlaşılması, Kur’an’daki “Şemsin dönüşü” gibi başka olaylara dayanmaz. İslâm âlimleri bu olayı, Allah’ın izniyle gerçekleşen bir mucize olarak kabul eder; fakat tafsilat verme konusunda temkinlidir.

Kabri ve Makamları

Yûşa’nın kabrinin yeri kesin değildir. Tevrat’ta Efrayim dağlarında Timnat-Serah’ta gömüldüğü yazılıdır (Yeşu 24:30). Müslüman rivayetlerinde Filistin’de, Ürdün’de Salt yakınlarında “Nebi Yûşa'” makamı anılır. İstanbul Beykoz’daki Yûşa Tepesi’nde de Yûşa’ya nispet edilen bir türbe-makam vardır; Osmanlı döneminden beri ziyaret edilir. Bu makamların tarihî doğruluğu kesin değildir; farklı yerlerde aynı şahsa makam atfedilmesi, hatıra geleneğini gösterir. Genel çerçeve için Hz. Mûsâ ve Hz. Hârûn maddeleri okunabilir.

Sonuç

Yûşa, Mûsâ’nın genç yardımcısı ve rivayetlere göre halefidir. Kur’an’da adı geçmez; peygamberliği çoğunlukla kabul edilir fakat kesin nass yoktur. Kenan fethi, güneşin durması ve kabri hakkındaki ayrıntılar rivayet ve Tevrat kaynaklıdır. Hikmeti, liderliğin sadakat ve hizmetle yetişmesi ve görevin devredilmesidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Hz. Yûşa Kur’an’da geçer mi?

Adı geçmez. Kehf 18/60-62’deki Mûsâ’nın ‘genci’ (fetâ) ve Mâide 5/23’teki ‘Allah’tan korkan iki adam’ çoğu müfessire göre Yûşa’dır.

Yûşa peygamber miydi?

Çoğu âlim peygamber olduğunu kabul eder. Kur’an’da açık nass yoktur; bazı rivayetler ve hadis yorumları peygamberliği destekler.

Güneşin durdurulması hadisi nedir?

Buhârî ve Müslim’de bir peygamberin güneşin batmasını beklediği ve güneşin ona tutulduğu rivayet edilir; peygamberin adı hadiste yoktur, bazı rivayetlerde Yûşa anılır.

Yûşa’nın kabri nerededir?

Kesin bilgi yoktur. Filistin, Ürdün ve İstanbul Beykoz’daki Yûşa Tepesi makam olarak anılır; tarihî doğruluğu kesin değildir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Ağustos 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Yûşa b. Nûn" md.; İbn Kesîr, el-Bidâye ve'n-Nihâye; Buhârî, Müslim (Sahîh)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →