Hz. Zülkifl Mucizeleri Nelerdir? Kur’an ve Hadislere Göre

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Kur'an'ın Bildirdiği: Karakter Mucizesi
Kefalet Rivayeti
Hizkiyel ve Dirilen Topluluk Kıssası

Hz. Zülkifl’e ait Kur’an’da bildirilen bir mucize yoktur. Ayetler yalnızca onun sabredenlerden, salihlerden ve seçkinlerden olduğunu bildirir. Tefsir ve kıssa kitaplarında kendisine nispet edilen bazı olağanüstü anlatımlar (kefalet, İblis’in sınaması, Hizkiyel ile özdeşleştirme) ise rivayet niteliğindedir. Bu yazıda kesin bilgi ile rivayet arasındaki farkı gözeterek konuyu ele alıyoruz.

Kur’an’ın Bildirdiği: Karakter Mucizesi

Enbiyâ 21/85-86 ve Sâd 38/48 ayetleri, Zülkifl’in olağanüstü olaylarından değil, ahlaki niteliklerinden söz eder: sabır, salihlik ve seçkinlik. Bu nitelikler, mucizeden daha kıymetli bir değerdir; çünkü mucize her zaman iman sağlamaz, fakat güzel ahlak insanın hayatında kalıcı iz bırakır. Hz. Peygamber de “Ben güzel ahlakı tamamlamak için gönderildim” buyurmuştur (Ahmed b. Hanbel, Müsned; Beyhakî). Bu açıdan Zülkifl’in “mucizesi”, sabırlı ve salih bir hayat sürmesidir.

Peygamberlerin mucizeleri konusunda genel çerçeve için Peygamber Efendimizin mucizeleri yazısına bakabilirsiniz. Orada mucizenin tanımı, muhatabı ve amacı ayrıntılı anlatılmıştır.

Kefalet Rivayeti

Taberî, İbn Kesîr ve diğer kaynaklarda Mücâhid’e nispet edilen şu rivayet geçer: Peygamber Elyesa’ yaşlanınca “Sağlığımda yerime bir halife bırakmak, nasıl çalıştığını görmek istiyorum” dedi ve kavmini topladı. “Üç şartı yerine getirmeye kefil olacak kimse yerime geçecek: Gündüzleri oruç tutmak, geceleri namaz kılmak ve hiç öfkelenmemek.” Genç ve mütevazı biri kalkıp “Ben kefil olurum” dedi. Elyesa üç kez sordu ve her seferinde yalnızca o kalktı. Bunun üzerine onu halife bıraktı. İblis ise onun peşine düşmeyi planladı; kapısını gün ortasında uyku vaktinde çalıp haksızlık şikâyetiyle uğraştırdı, ancak Zülkifl öfkelenmedi. Sonunda İblis başarısız olarak çekildi. Bu rivayetteki “Zülkifl” adının “kefil olan” anlamına geldiği söylenir.

Bu anlatımın sahih bir senedi yoktur. Müfessirler bunu “İsrâiliyat” sınıfında değerlendirir. Fakat mesajı güzeldir: Kefaleti üstlenmek, sorumluluğu yerine getirmek ve öfkeye hâkim olmak. Bu mesaj Kur’an ve sünnetin genel ilkeleriyle uyumludur. Hz. Peygamber de öfke konusunda “Güçlü kimse, güreşte rakibini yenen değil, öfkelendiği zaman kendine hâkim olandır” buyurmuştur (Buhârî, Edeb 76; Müslim, Birr). Rivayet bu hadisin kıssa şeklindeki bir yansıması gibi okunabilir, fakat kesin bir tarih olarak sunulmamalıdır.

Hizkiyel ve Dirilen Topluluk Kıssası

Bakara 2/243’te şöyle buyrulur: “Ölüm korkusuyla binlerce kişi olarak yurtlarından çıkanları görmedin mi? Allah onlara ‘Ölün’ dedi, sonra onları diriltti.” Müfessirler bu kıssayı çoğunlukla İsrâiloğulları peygamberlerinden Hizkiyel ile ilişkilendirir. İbn Abbas’a nispet edilen rivayete göre bir toplulukta veba çıkınca kaçmışlar, Allah onları öldürmüş ve Hizkiyel’in duasıyla diriltmiştir. Tevrat’ın Hezekiel Kitabı’nda da “kuru kemikler vadisi” vizyonu anlatılır (Hezekiel 37). Bazı kaynaklar Zülkifl’i Hizkiyel ile özdeşleştirdiğinden, bu mucize ona da nispet edilir. Ancak Kur’an bu kıssada ne peygamberin adını ne de bu özdeşleştirmeyi bildirir. Dolayısıyla bu bilgi, kesin değildir. Kıssanın ana mesajı, ölüm korkusuyla kaçmanın kaderden kurtarmayacağı ve dirilişin Allah’ın kudretinde olduğudur.

Kimlik Meselesi Mucizeleri Etkiler

Zülkifl’in kimliği hakkındaki belirsizlik, ona nispet edilen olağanüstü anlatımların değerlendirilmesini de etkiler. Eğer Zülkifl, Elyesa’ın halifesi ise yukarıdaki kefalet rivayeti geçerlidir; eğer Hizkiyel ise dirilme kıssasıyla ilişkilendirilir; eğer Eyyûb’un oğlu Bişr ise Şam bölgesinde peygamber olarak gönderilmiştir. Bu üç ihtimalin hiçbiri kesin delile dayanmadığından, Zülkifl’in mucizeleri konusunda kesin bir bilgi vermek mümkün değildir. İslam âlimleri bu gibi durumlarda “Kur’an’ın bildirdiği kadarıyla yetinme” ilkesine bağlı kalır.

Sabır ve Öfke Kontrolü Mucizesi

Rivayetten bağımsız olarak, Kur’an’ın Zülkifl’e atfettiği sabır nitelikleri bugün için de örnek alınabilir. Öfkeyi kontrol etmek, bir insanın kendi nefsini yenmesidir. Kur’an müttakilerin özelliklerini sayarken “Öfkelerini yutanlar ve insanları affedenler; Allah iyilik edenleri sever” (Âl-i İmrân 3/134) buyurur. Bu ayet Zülkifl’e özel değildir, ama onun sıfatlarıyla örtüşür. Hz. Peygamber de öfkelendiğinde “Eûzü billâhi mine’ş-şeytâni’r-racîm” demeyi öğütlemiştir (Buhârî, Edeb 76). Bu zikir, öfke anında şeytanın etkisine karşı korunmanın yoludur.

Rivayetlere Temkinli Yaklaşım

Kur’an’ın bildirdiği: sabır, salihlik, seçkinlik, rahmete alınma.
Rivayet: kefalet olayı, İblis’in sınaması, Hizkiyel ve Bişr özdeşleştirmeleri.
Çağdaş yorum: Kapilavastu ile ilişkilendirme gibi görüşler akademik tartışmadır ve kesin değildir.

Bu ayrım, peygamberlere kesin olmayan özellikler atfetmekten kaçınmamızı sağlar. Zülkifl hakkındaki ayetleri incelemek için Hz. Zülkifl Kur’an’da nerede geçer?, dersleri için Hz. Zülkifl hayatından dersler yazılarına bakabilirsiniz.

Dirilme Kıssasının Mesajı: Ölüm Korkusuyla Kaçış

Bakara 2/243’teki kıssada ölüm korkusuyla yurtlarından çıkanların öldürülüp sonra diriltilmesi anlatılır. Müfessirler bu kıssanın ahiret inancına ve Allah’ın diriltme kudretine işaret ettiğini belirtir. Ayrıca bu kıssanın hemen ardından gelen ayet (“Allah yolunda savaşın”, 2/244), kıssanın sorumluluk ve cihat bilinciyle ilişkisini gösterir. Ölüm korkusu insanı görevinden kaçırmamalıdır; çünkü ecel Allah’ın elindedir. Hz. Peygamber de veba (taun) konusunda “Bir yerde taun olduğunu duyarsanız oraya girmeyin; bulunduğunuz yerde çıkarsa oradan kaçmak için çıkmayın” buyurmuştur (Buhârî, Tıb 30; Müslim, Selâm). Bu hadis, salgın hastalık konusunda hem tedbirin hem tevekkülün dengesini gösterir. Kıssa ile hadis birlikte okunduğunda, ölüm korkusuyla topluca yurdu terk etmenin ve sorumluluktan kaçmanın doğru olmadığı anlaşılır.

Kıssayı Hizkiyel ve dolayısıyla Zülkifl ile ilişkilendiren görüş kesin olmadığı için, bu mucizeyi doğrudan Zülkifl’e nispet etmek doğru olmaz. Ancak kıssanın ahlaki ve itikadî mesajı herkes için geçerlidir. Bu mesaj için ölüm anı ve sekerat hâli yazısına da bakabilirsiniz.

Özetle Zülkifl’in “mucizesi” Kur’an’da bir olayda değil, hayatın tamamına yayılan sabır ve salihlikte aranmalıdır.

Bu yaklaşım, rivayetlerin sunduğu güzel mesajlardan yararlanırken kesin olmayan bilgileri inanç esası yapmaktan kaçınmayı sağlar.

Bu yüzden Zülkifl’e dair okuma yaparken kaynak, senet ve kesinlik derecesine dikkat etmek esastır.

Böylece Zülkifl kıssası, kesin ve rivayet bilginin ayrımını öğreten güzel bir örnek olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Hz. Zülkifl’in Kur’an’da bildirilen mucizesi var mı?

Hayır. Kur’an Zülkifl’e ait herhangi bir mucize anlatmaz; yalnızca sabredenlerden, salihlerden ve seçkinlerden olduğunu bildirir (Enbiyâ 21/85-86; Sâd 38/48).

İblis’i yendiği rivayeti sahih midir?

Hayır. Zülkifl’in gündüz oruç, gece namaz ve öfkelenmeme şartına kefil olduğu ve İblis’in onu yenemediği anlatımı İsrâiliyat kaynaklıdır; senedi sahih değildir. Ahlaki mesajı için nakledilebilir.

Zülkifl ile Bakara’daki dirilen topluluk kıssası ilişkili midir?

Bazı müfessirler Bakara 2/243’teki ölüm korkusuyla yurtlarından çıkıp Allah tarafından öldürülen ve sonra diriltilen topluluk kıssasını Hizkiyel ile ilişkilendirir; Hizkiyel’in Zülkifl olduğu görüşü kesin değildir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 19 Nisan 2026 · Kaynaklar: Diyanet İşleri Başkanlığı, Kur'an-ı Kerim Meali (kuran.diyanet.gov.tr); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Zülkifl" md.; İbn Kesîr, Kısasü'l-enbiyâ

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →