İngiltere’de Müslüman Nüfusu, Mezhepler ve Dinî Yapı

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Sayım verileri
Göç tarihi
Mezhep ve kurumlar

İngiltere ve Galler’de 2021 sayımına göre yaklaşık 3,9 milyon Müslüman yaşar; bu da nüfusun yaklaşık yüzde 6,5’idir ve çoğunluk Pakistan, Bangladeş ve Hindistan kökenlidir. Londra, Birmingham, Bradford ve Manchester gibi şehirlerde yoğunlaşan bu topluluk, Britanya’nın ikinci büyük dinî grubudur.

Sayım verileri

İngiltere’de her on yılda bir yapılan nüfus sayımı, din sorusunu gönüllü olarak sorar. 2001’de Müslüman nüfus 1,6 milyon, 2011’de 2,7 milyon, 2021’de ise yaklaşık 3,9 milyon olarak kaydedilmiştir. Bu artış hem göçten hem de doğum oranlarından kaynaklanmaktadır. Müslümanlar ortalama olarak genç bir nüfus yapısına sahiptir. En yüksek Müslüman oranı Londra’nın Tower Hamlets ve Newham, Birmingham’ın bazı bölgeleri, Bradford ve Blackburn gibi ilçelerde görülür. İskoçya ve Kuzey İrlanda’da ayrı sayımlar yapıldığı için toplam Birleşik Krallık rakamları farklılık gösterebilir.

Göç tarihi

İngiltere’deki İslam varlığı Orta Çağ ticaret bağlantılarına kadar uzanır, ancak kalıcı cemaatler 19. yüzyılda ortaya çıkmıştır. Liverpool’da 1889’da kurulan Müslüman Enstitüsü, Abdullah Quilliam öncülüğünde İngiltere’nin ilk camilerinden birini işletmiştir. II. Dünya Savaşı sonrasında Britanya Milletler Topluluğu ülkelerinden (Pakistan, Hindistan, Bangladeş) işgücü göçü başlamıştır. 1960’lar ve 1970’lerde Doğu Afrika’daki Hindistan kökenli Müslümanlar (Uganda’dan sürülenler) ülkeye gelmiştir. 1990’lardan itibaren Balkanlar, Somali, Irak ve Afganistan’dan mülteciler eklenmiştir.

Mezhep ve kurumlar

Britanya Müslümanlarının büyük çoğunluğu Sünnîdir; Barelvi ve Deobandî hareketleri güçlüdür. Selefî eğilimler ve tasavvufî tarikatlar da vardır. Şiîler (Hoca İsnaaşeriyye ve İsmailî gruplar) ülkenin önemli bir azınlığıdır. Ayrıca Ahmediyye topluluğu da bulunur; ancak bu topluluğun İslam dünyasındaki konumu tartışmalıdır. Muslim Council of Britain (MCB), British Muslim Forum ve diğer çatı kuruluşlar farklı eğilimleri temsil eder. Britanya’da imamların çoğu yurt dışından gelmekte, ülkede yetişen imam sayısı artmaktadır. Dârülulumlar adı verilen dinî okullar Deobandî geleneğin eğitim merkezleridir.

Hukuki çerçeve ve din-devlet ilişkisi

İngiltere’de Anglikan Kilisesi devlet kilisesidir; ancak 2010 Eşitlik Yasası dinî ayrımcılığı yasaklar. Müslümanlar ibadet, giyim ve helal gıda gibi konularda yasal koruma altındadır. İslami hukuka dayalı “Şeriat konseyleri” evlilik ve boşanma gibi dinî uyuşmazlıklarda arabuluculuk yapar; ancak bu kurumların hukuki geçerliliği yoktur ve tartışma konusudur. İslam bankacılığı ve sukuk ihracı Londra’yı Avrupa’nın İslami finans merkezi yapmıştır. Faith schools (dinî okullar) kapsamında devlet destekli Müslüman okulları da bulunmaktadır.

Toplumsal katılım ve tartışmalar

Britanya Müslümanları siyasette, kamu hizmetlerinde, sağlıkta ve iş dünyasında belirgin biçimde temsil edilir. Londra Belediye Başkanı, birçok milletvekili ve Lordlar Kamarası üyesi Müslümandır. Güvenlik politikaları, entegrasyon, ayrımcılık ve İslamofobi konuları kamuoyunda tartışılır. 2005 Londra saldırıları sonrasında alınan önlemler ve “Prevent” programı toplulukta farklı biçimlerde karşılanmıştır. Müslüman dernekler, hem aşırılıkla mücadele hem de ayrımcılığa karşı çalışmalar yürütür.

Camiler ve toplum

İngiltere’de 1.800’den fazla cami ve ibadethane olduğu belirtilir. Büyük camilerin ayrıntıları için İngiltere’nin camileri ve tarihî İslami eserleri yazısına bakılabilir. Camiler, Britanya’da dinî hizmetlerin yanı sıra dil, eğitim ve sosyal yardım merkezleri olarak çalışır.

Bayram ve ibadet

Ramazan ve Kurban bayramları resmî tatil değildir; ancak okullar ve işyerleri izin konusunda esneklik gösterebilir. Ayrıntılar için İngiltere’de Ramazan ve bayram gelenekleri yazısına bakılabilir. Hollanda’daki duruma dair Hollanda’da Müslüman nüfusu yazısı da karşılaştırma için faydalı olabilir.

Eğitim ve ekonomi

Britanya Müslümanlarının eğitim düzeyi kuşaklar arasında hızla yükselmiştir; üniversitelerde Müslüman öğrenci cemiyetleri ve ilahiyat programları yaygındır. Müslüman girişimciler restoran, perakende, taşımacılık, sağlık ve teknoloji sektörlerinde öne çıkar. Doktorların önemli bir bölümü Güney Asya kökenli Müslümanlardan oluşur. Buna karşın bazı topluluklarda işsizlik ve yoksulluk oranları ortalamanın üzerindedir; özellikle Bangladeş ve Pakistan kökenli hanelerde bu durum araştırmalarda vurgulanır. Kadınların işgücüne katılımı topluluklar arasında farklılık gösterir.

Karşılaştırmalı bakış

Britanya’nın “çok kültürlülük” yaklaşımı, Fransa’nın laïcité merkezli yaklaşımından belirgin biçimde ayrılır. Almanya ise dinî toplulukları örgütlenme yoluyla devletle ilişkilendirmeye çalışır. Bu farklı modeller için Fransa’da Müslüman nüfusu ve Almanya’da Müslüman nüfusu yazıları karşılaştırma olanağı verir.

Bölgesel dağılım

Müslüman nüfusun yaklaşık yarısı Londra ve Batı Midlands’ta yaşar. Londra’da her sekiz kişiden biri Müslümandır. Leicester, Luton, Slough, Oldham ve Birmingham gibi şehirlerde de oran ulusal ortalamanın üstündedir. Galler ve İskoçya’da ise Müslüman nüfus daha dağınık ve daha küçüktür; Glasgow ve Cardiff en kalabalık Müslüman topluluklarına ev sahipliği yapar.

Sıkça Sorulan Sorular

İngiltere’de kaç Müslüman yaşıyor?

2021 nüfus sayımına göre İngiltere ve Galler’de yaklaşık 3,9 milyon Müslüman yaşar; bu, nüfusun yaklaşık yüzde 6,5’idir. 2011’de bu oran yüzde 4,9 civarındaydı.

İngiltere’deki Müslümanlar nereli?

Büyük çoğunluğu Pakistan, Bangladeş ve Hindistan kökenlidir. Ayrıca Arap, Türk, Somali, Nijeryalı ve Kıbrıs kökenli topluluklar da vardır.

İngiltere’de din sayımda sorulur mu?

Evet. İngiltere’de ve Galler’de on yılda bir yapılan nüfus sayımında din sorusu gönüllü olarak sorulur; bu nedenle verilere nispeten güvenilir bir şekilde ulaşılabilir.

Muslim Council of Britain nedir?

1997’de kurulan, Britanya’daki Müslüman cami ve derneklerin çatı kuruluşudur. Devletle diyalogda Müslüman toplulukları temsil etmeyi hedefler.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 16 Mayıs 2026 · Kaynaklar: Office for National Statistics (ONS), 2021 Census; TDV İslâm Ansiklopedisi, "İngiltere" md.; Diyanet İşleri Başkanlığı (diyanet.gov.tr)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →