İkrime b. Ebû Cehil (r.a.) Kimdir? Hayatı, İslam’a Girişi ve Vefatı

İkrime b. Ebû Cehil, Kureyş’in Mahzûm kolundan gelen ve Mekke döneminde müşriklerin ileri gelenleri arasında yer alan, fetihten sonra Müslüman olup ömrünün kalanını İslam ordularında geçiren bir sahabîdir. Babası Ebû Cehil’in düşmanlığıyla anılsa da kendisi, tövbesi ve cesareti sayesinde sahabe arasında ayrı bir yer edinmiştir.

Soyu ve İslam’dan Önceki Hayatı

İkrime, Kureyş’in güçlü kollarından Mahzûm oymağına mensuptu. Babası, Peygamber Efendimiz’e karşı sert tutumuyla bilinen Ebû Cehil (Amr b. Hişâm), annesi ise Mahzûm kabilesinden bir hanımdı. Doğum tarihi kesin olarak bilinmez; Hz. Peygamber’in peygamberlik görevinin başında genç bir adam olduğu anlaşılmaktadır. Kureyş’in süvarilik geleneğinde yetişmiş, savaş sanatıyla ve cesaretiyle ön plana çıkmıştır.

Babasının Bedir’de ölmesi (2/624), İkrime’nin Müslümanlara karşı tutumunu sertleştirmiş görünür. Siyer kaynakları onu Uhud Savaşı’nda (3/625) müşrik süvarilerinin komutanlarından biri olarak anar. Hâlid b. Velîd ile birlikte Uhud’da okçuların bıraktığı tepeyi aşan hücumda yer aldığı belirtilir. Hendek Savaşı’nda da (5/627) hendeği geçmeye çalışan müşrik süvariler arasında bulunduğu rivayet edilir.

Mekke Fethi ve Kaçış

Hudeybiye Barışı’nın bozulmasının ardından Hz. Peygamber, hicretin 8. yılında (630) Mekke üzerine yürüdü. Mekke’ye giren birliklerden yalnızca Hâlid b. Velîd’in girdiği koldaki küçük bir direniş olduğu aktarılır; bu direnişte İkrime, Safvân b. Ümeyye ve Süheyl b. Amr gibi isimlerin bulunduğu söylenir. Direniş kısa sürede dağıldı.

Hz. Peygamber’in bazı kişilerin dokunulmazlık kapsamı dışında tutulduğunu bildirdiği, bu isimler arasında İkrime’nin de sayıldığı rivayet edilir. İkrime bunun üzerine Yemen’e gitmek için Cidde sahiline ulaştı. Eşi Ümmü Hakîm bint Hâris b. Hişâm ise fetihte Müslüman olmuş, kocası için Resûlullah’tan eman istemişti. Eman verildi ve Ümmü Hakîm, kocasını denizden dönmeye ikna etmek için yola çıktı. Rivayete göre geminin içinde hâlâ Allah’a yalvaran bir manzara ile karşılaştılar ve İkrime, Mekke’ye döndü.

İslam’a Girişi

İkrime’nin Hz. Peygamber’in huzuruna çıktığında Müslüman olduğu, ona “Hoş geldin, ey göç eden süvari” şeklinde karşılık verildiği rivayet edilir. Bu rivayetin senedi hadis âlimleri arasında tartışmalıdır; ancak İkrime’nin affedildiği ve kabul edildiği konusunda kaynaklar birleşir. Müslüman olduktan sonra Hz. Peygamber’den, geçmişteki düşmanlıkları için bağışlanma dilemesini istediği, Resûlullah’ın da dua ettiği aktarılır.

Bu karşılama, Mekke fethinin genel ruhuyla uyumludur: Hz. Peygamber, yıllarca kendisine eziyet etmiş toplumun büyük bölümüne af ilan etmişti. İkrime örneği, geçmişin ne kadar ağır olursa olsun samimi dönüşün karşılık bulabileceğini gösteren bir olay olarak anlatılır. Benzer bir dönüşü yaşayanlar için Ebû Süfyân b. Harb da incelenebilir.

Müslüman Olduktan Sonraki Hizmetleri

İkrime’nin Huneyn Savaşı’na (8/630) katıldığı kaydedilir. Hz. Peygamber’in vefatından sonra Hz. Ebû Bekir döneminde ridde hareketlerine karşı gönderilen ordularda görev aldı. Umman ve Yemen bölgesindeki harekâtlarda komutanlardan biri olarak anılır. Bu seferlerde zaman zaman Hz. Ebû Bekir’in talimatlarına uymada acele ettiği, bu nedenle uyarıldığı da aktarılır; ancak kaynaklarda ayrıntılar farklıdır.

Ridde savaşları tamamlandıktan sonra Şam cephesine gönderilen İslam ordularına katıldı. Bu dönemde komutan olarak Halid b. Velid ve diğer kumandanlar görev yapıyordu. Hz. Ömer döneminde Şam fetihleri sürerken İkrime, cephedeki çatışmalarda yer aldı. Hâlid’in komutasındaki ordunun birlikleri arasında, kendisine duyulan güvenle ön saflarda savaştığı rivayet edilir.

Şehadeti

İkrime’nin vefatı konusunda kaynaklar iki yer üzerinde yoğunlaşır: Ecnâdeyn (hicri 13/634) ve Yermük (hicri 15/636). Bazı rivayetlere göre Yermük’te zor bir anda “ölüme biat” edenler arasında yer aldı; ağır yaralandı ve şehit düştü. Aynı rivayet, susayıp su istediğinde başkasına öncelik verilmesini anlatır; ancak bu hikâyenin senedi zayıftır ve dikkatle aktarılmalıdır. Kesin olan, onun İslam ordularının Şam’daki mücadelesi sırasında şehit düştüğüdür.

İkrime’nin oğlu Âmir ve yakınlarının sonraki dönemlerde hadis rivayetlerinde adı geçer. Ailesi, Mahzûm koluna mensup Müslümanlar arasında yaşamaya devam etti. Dönemin diğer eski müşrik ileri gelenleri gibi onun hayatı da İslam’a geç girenlerin sonraki hizmetlerini göstermesi bakımından önemlidir. Aynı kuşaktan Abdullah b. Cahş‘ın hayatı ise erken dönem Müslümanlarının farklı bir yolunu yansıtır.

Bu Hayattan Çıkarılacak Dersler

İkrime’nin hayatı, geçmişi nedeniyle umudunu yitirenler için tövbe kapısının açık olduğunu gösteren örneklerden biri sayılır. Davranışlarına dair öne çıkan yönleri ayrıca örnek davranışları yazımızda ele alıyoruz. Sahabenin ilmî mirasındaki yerini merak edenler rivayetleri yazısına bakabilir.

Sahabe hakkında bilgi verirken tarafsız ve kaynağa dayalı davranmak gerekir; senedi zayıf anlatılar hikâye değeri taşıyabilir, ancak hüküm kaynağı olamaz. Kardeş konular için Abdullah b. Cahş’ın örnek davranışları yazısı da okunabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

İkrime b. Ebû Cehil kimdir?

Kureyşin Mahzûm koluna mensup, Ebû Cehil’in oğlu olan sahabîdir. Mekke fethinden sonra Müslüman olmuş, Hz. Ebû Bekir döneminde ridde savaşlarında görev almış ve Şam cephesindeki çatışmalarda vefat etmiştir.

İkrime Müslüman olmadan önce neler yaptı?

Kaynaklara göre Uhud ve Hendek gibi savaşlarda müşrik saflarında yer aldı, Mekke fethinde de Müslümanlara karşı direnenler arasında bulundu. Ardından Yemen yönüne kaçmaya çalıştı.

Peygamberimiz İkrime’yi nasıl karşıladı?

Eşi Ümmü Hakîm’in aracılığıyla eman verildiği ve Hz. Peygamber’in onu güler yüzle karşıladığı rivayet edilir. Bu olay, fetih günündeki genel af anlayışının örneklerinden biri sayılır.

İkrime nerede vefat etti?

Şam fetihleri sırasında, kaynakların farklı aktardığı Ecnâdeyn ya da Yermük çatışmalarında şehit düştüğü kabul edilir. Kesin yer ve tarih konusunda rivayetler ayrılır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 5 Haziran 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "İkrime b. Ebû Cehil" md.; İbn Hişâm, es-Sîretü'n-nebeviyye; İbn Sa'd, et-Tabakātü'l-kübrâ; İbn Hacer, el-İsâbe

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →