Abdullah b. Cahş (r.a.) Kimdir? Hayatı, İslam’a Girişi ve Vefatı

Abdullah b. Cahş, Hz. Peygamber’in halası Ümeyme bint Abdülmuttalib’in oğlu, Zeyneb bint Cahş’ın kardeşi olan erken dönem muhacir sahabîlerindendir. Hem Habeşistan hem Medine hicretine katılmış, Nahle seriyyesine komutanlık etmiş ve hicretin üçüncü yılında Uhud Savaşı’nda şehit düşerek amcası Hz. Hamza’nın yanına defnedilmiştir.

Soyu ve Ailesi

Abdullah, Esed b. Huzeyme kabilesinden Cahş b. Riâb’ın oğludur; annesi ise Abdülmuttalib’in kızı Ümeyme’dir. Dolayısıyla Hz. Peygamber’in halazadesi ve Hz. Hamza’nın yeğenidir. Kız kardeşi Zeyneb bint Cahş, sonraki yıllarda Hz. Peygamber ile evlenerek müminlerin annelerinden biri olmuştur. Diğer kardeşleri arasında Ubeydullah ve Ebû Ahmed (Abd) b. Cahş da anılır. Aile, Mekke’de Haşimoğulları ile akrabalık bağı bulunan Müslümanların önemli bir bölümünü oluşturmuştur.

Kaynaklarda ailenin Hz. Peygamber’in çağrısına erken dönemde cevap verdiği, Mekke’nin yoğun baskısına rağmen imanlarında sebat ettiği aktarılır. Kardeşi Ubeydullah’ın Habeşistan’da Hristiyanlığa geçtiği rivayet edilir; Abdullah ise İslam’a bağlı kaldı. Bu ayrım, aynı ailenin üyelerinin bile farklı yolları seçebildiğini gösterir.

İslam’a Girişi ve Hicretler

Abdullah b. Cahş’ın, Hz. Peygamber’in Erkam’ın evinde (Dârü’l-Erkam) toplanmaya başlamasından önce ya da hemen sonra Müslüman olduğu kabul edilir. Sıra numarası hakkında kesin bir bilgi yoktur; kaynaklar onu “ilk Müslümanlar” arasında sayar. Mekke’deki baskılar şiddetlenince eşi Ümmü Habîbe bint Cahş ve ailesiyle birlikte Habeşistan’a hicret edenler arasında yer aldı. Ardından Medine’ye gitti.

Medine’ye hicrette ailenin evini terk ettiği, evlerinin sonradan Mekkeli müşriklerce el konulduğu rivayet edilir. Bu olay muhacirlerin yaşadığı maddi kayıpların bir örneği olarak anlatılır. Muhacirlerin fedakârlığı hakkında genel bilgi için Muhacir Kimdir? Hicretin Anlamı yazısına bakılabilir. Abdullah’ın Medine’deki ilk yıllarında Ensâr’dan biriyle kardeşlik bağı kurduğu aktarılır; ancak eşleştirilen kişinin kimliği kaynaklarda farklı geçer.

Nahle Seriyyesi

Hicretin ikinci yılında (624) Receb ayında Hz. Peygamber, Abdullah b. Cahş komutasında sekiz ile on iki arasında değişen sayıda muhacirden oluşan küçük bir birlik gönderdi. Rivayete göre Resûlullah ona bir mektup vererek, iki gün yol aldıktan sonra açmasını ve talimatlara uymasını söyledi. Mektupta Mekke ile Taif arasındaki Nahle’ye gidip Kureyş’in hareketlerini gözlemesi istenmişti.

Birlik Nahle’de Kureyş’in ticaret kervanıyla karşılaştı. Çatışma, haram aylardan olan Receb’in son günü mü yoksa Şaban’ın ilk günü mü olduğu belirsiz bir zamanda gerçekleşti. Kervanın başındaki Amr b. el-Hadramî öldürüldü, iki kişi esir alındı. Medine’ye dönüldüğünde Hz. Peygamber, haram ayda savaşılmasını doğru bulmadığını söyledi ve ganimet taksimini ertelediği aktarılır. Ardından, haram ayda savaşın büyük bir günah olduğunu, ancak insanları Allah yolundan alıkoymanın, Mescid-i Haram’dan çıkarmanın daha büyük bir günah olduğunu bildiren âyet (Bakara 2/217) indi. Bu âyetin nüzul sebebi olarak bu olay gösterilir.

Bu seriyye, Müslümanların Bedir öncesindeki ilk kan dökülen karşılaşmalardan biri olarak anılır ve Abdullah’ın “Emîrü’l-mü’minîn” hitabıyla anılan ilk komutan olduğu rivayet edilir. Bu rivayetin kaynağı tartışmalı kabul edilir; ancak komutanlık görevi sabittir. Nahle’deki ganimet, İslam tarihindeki ilk ganimet olarak da zikredilir.

Uhud Savaşı ve Şehadeti

Abdullah b. Cahş, Bedir Savaşı’na katıldı ve Uhud’da da ön safta yer aldı. Uhud öncesinde Sa’d b. Ebî Vakkās ile aralarında geçen bir dua rivayeti meşhurdur. Buna göre ikisi de düşmanla karşılaşıldığında Allah’a yalvardı: Sa’d, güçlü bir düşmanla karşılaşmak ve onu yenmek için dua ederken, Abdullah şehit olmayı, burnunun ve kulağının kesilmesini, Allah’a karşılaştığında “Bunlar neden kesildi?” sorusuna “Senin ve Resûlünün yolunda” diye cevap vermeyi istedi. Rivayet siyer kaynaklarında geçer, hadis olarak değil, tarihî anlatı olarak değerlendirilmelidir.

Abdullah, Uhud’da şehit düştü. Bedeninin müşrikler tarafından tahrip edildiği anlatılır; amcası Hz. Hamza ile aynı kabre defnedildi. Uhud şehitleri hakkında genel bilgi için Hz. Hamza’nın hayatı da incelenebilir. Savaşta kılıcının kırıldığı, Hz. Peygamber’in ona bir hurma dalı verdiği ve elinde kılıca dönüştüğü rivayeti bazı kaynaklarda geçer, ancak bu anlatının senedi zayıf kabul edilir.

Abdullah’ın geride bıraktığı malvarlığı, kardeşleri ve yakınları arasında sorun oluşturmamış, borçlarının ödenmesi konusunda Sa’d b. Ebî Vakkās’a vasiyet ettiği aktarılır.

Sahabe İçindeki Yeri

Abdullah b. Cahş’ın hayatı, hicret, cihad ve şehadet çizgisinde ilerleyen erken dönem Müslümanlarının tipik bir örneğidir. Hayatındaki en dikkat çekici nokta, Nahle seriyyesindeki liderliği ve bu olay sonrasında vahyin yol göstermesidir. Davranışlarına dair öne çıkan örnekleri örnek davranışları yazısında topladık. Aynı dönemin diğer isimleri için Osman b. Maz’ûn ve İkrime b. Ebû Cehil yazıları da faydalı olacaktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Abdullah b. Cahş kimdir?

Hz. Peygamber’in halasının oğlu, Zeyneb bint Cahş’ın kardeşi olan erken dönem Müslümanlarından biridir. Nahle seriyyesine komutanlık etmiş, Uhud Savaşı’nda şehit düşmüştür.

Nahle seriyyesi nedir?

Hicretin ikinci yılında Receb ayında, Abdullah b. Cahş komutasındaki küçük bir Müslüman birliğin Mekke ile Taif arasındaki Nahle’de Kureyş kervanına yönelik harekâtıdır. Haram ay tartışmasına yol açmış, Bakara 2/217 ile ilişkilendirilmiştir.

Abdullah b. Cahş nerede ve nasıl vefat etti?

Hicretin 3. yılında Uhud Savaşı’nda şehit düşmüştür. Rivayete göre bedeni müşrikler tarafından tahrip edilmiş ve amcası Hz. Hamza ile aynı kabre defnedilmiştir.

Abdullah b. Cahş Habeşistan’a hicret etti mi?

Evet. Kaynaklar, ailesiyle birlikte Habeşistan’a hicret edenler arasında onun adını da anar; sonra Medine’ye geçmiştir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 24 Ekim 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Abdullah b. Cahş" md.; İbn Hişâm, es-Sîretü'n-nebeviyye; İbn Sa'd, et-Tabakātü'l-kübrâ; Bakara Suresi (2/217)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →