Abdullah b. Ömer (r.a.) Kimdir? Hayatı, İslam’a Girişi ve Vefatı

Abdullah b. Ömer (r.a.), ikinci halife Hz. Ömer’in oğludur. Çocuk yaşta babasıyla birlikte Müslüman sayılmış, Hz. Peygamber’in sünnetine titizlikle uymasıyla tanınmış ve en çok hadis rivayet eden sahabîler arasında yer almıştır. Medine’de ilim ve fetva veren önde gelen isimlerdendir; yaklaşık 73/693 yılında Mekke’de vefat etmiştir.

Hayatı ve Yetişmesi

Abdullah, Hz. Peygamber’in peygamberliğinin ilk yıllarında Mekke’de doğdu. Çocuk yaşta babası Hz. Ömer’in Müslüman olmasıyla birlikte Müslüman sayıldı; hicrette ise babasıyla birlikte Medine’ye gitti. Yaşı küçük olduğu için Bedir ve Uhud’a alınmadı; Hendek Savaşı’nda ilk defa savaşa katıldığı belirtilir. Hz. Peygamber’in Hudeybiye’de yaptığı Rıdvan biatında bulundu. Daha sonraki seferlere katıldı ve Hz. Ömer’in Irak, İran ve Suriye fetihlerinde ordu içinde görev aldı.

Hz. Ömer’in şehadeti sonrasında, halife seçimi için oluşturulan şûrada oy hakkı verilmeden gözlemci sıfatıyla bulunduğu rivayet edilir. Bu rivayet, onun babasının nezdindeki yerini gösteren bir örnektir. Hz. Osman döneminde Mısır’daki Afrika seferlerine ve Horasan fetihlerine katıldığı da kaynaklarda anılır. Bu süreçlerle ilgili Hz. Ömer ve Hz. Osman yazıları ilgili genel çerçeveyi sunar.

Hadis ve Fıkıhtaki Yeri

Abdullah b. Ömer, Hz. Peygamber’den yaklaşık iki bin altı yüz otuz kadar hadis rivayet etmiştir; bu sayı kaynaklara göre farklılık gösterir. En çok hadis rivayet eden sahabîler arasında Ebû Hüreyre’den sonra gelen isimlerdendir. Öğrencisi Nâfi’ aracılığıyla Mâlik’e ulaşan sened, hadis literatüründe “silsiletü’z-zeheb” (altın zincir) olarak anılır; bu sened zinciri, İmam Mâlik’in Muvatta’‘ında geniş yer tutar. Fıkıhta Medine ekolünün önemli temsilcilerinden biri olarak kabul edilir; Medine’nin yedi fakihinden bazıları onun öğrencisidir.

Sünnete Bağlılığı

Abdullah, Hz. Peygamber’in nerede namaz kıldığı, nerede mola verdiği, hangi yoldan geçtiği gibi ayrıntıları dikkatle takip ederdi. Bu titizlik, bazı sahabeler tarafından da dikkat çekici bulunmuştur. Hz. Peygamber’in onun hakkındaki “Abdullah ne güzel adam, keşke gece namazı kılsa” sözü Buhârî’de geçer ve ardından Abdullah’ın gece ibadetini artırdığı rivayet edilir. Bu olay ilgili rivayetlerin en bilinenlerindendir. Sünnete uyma konusunda gösterdiği hassasiyet, sonraki dönemde sünnet takibinin ölçüsü olarak anılmıştır.

Fitne Dönemi ve Tarafsız Tutumu

Hz. Osman’ın şehadetinin ardından Müslümanlar arasında yaşanan ayrılıklarda Abdullah b. Ömer, taraf olmaktan kaçınan bir tutum sergiledi. Kendisine halifelik teklif edildiği, ancak bunu kabul etmediği belirtilir. Cemel ve Sıffîn olaylarına doğrudan katılmaz ve fitnenin içinde yer almamayı tercih eder. Bu tutum sonradan zaman zaman eleştirilmiş olsa da çoğu âlim bunu kanın dökülmesinden kaçınma ilkesiyle açıklamıştır. Ehl-i sünnet düşüncesinde bu tavır, sahabenin farklı içtihatlarından biri olarak anılır. İlgili genel çerçeve için Ehl-i Beyt ve Ashab yazısına bakılabilir.

Vefatı

Abdullah b. Ömer, Emevî döneminde, Haccâc b. Yûsuf’un Mekke’yi kuşattığı yıllarda hayatını kaybetti; vefat yılı olarak genellikle 73/693 verilir. Rivayetlere göre ölümü Mekke’de gerçekleşti ve Fahh denilen yerde defnedildi. Ayrıntılı örnekleri için örnek davranışları yazısına bakılabilir.

Medine Fakihleri ve Öğrencileri

Abdullah b. Ömer’in öğrencileri arasında Nâfi’ (azatlısı), Sâlim (oğlu), Zührî ve Abdullah b. Dînâr gibi tâbiîn âlimleri vardır. Bu öğrenciler, Medine fıkıh ekolünün oluşumunda rol oynadı. Medine’nin yedi fakihi arasında Sâlim b. Abdullah da sayılır. Bu fakihlerin görüşleri, Mâlik’in Muvatta’‘ında geniş yer tutar. Böylece Abdullah, hem hadis hem fıkıh geleneğinin kurucu kişilerinden biri oldu.

Hz. Ömer’in Oğluna Davranışı

Hz. Ömer, oğlunu halifelik için aday göstermedi. Şûra heyetine danışman olarak katılmasını, ancak oy hakkı olmamasını istedi. Bu kararın, Hz. Ömer’in adalet ve yakınlara kayırma yapmama ilkesiyle ilgili olduğu söylenir. Aynı zamanda Abdullah’ın ilmi ve takvası da bu tavrın bir sebebi olarak değerlendirilir.

Fetihlerdeki Hizmetleri

Abdullah, Hz. Ömer döneminde Şam, Irak ve Mısır fetihlerinde bulundu. Daha sonra Hz. Osman’ın hilafeti sırasında Horasan ve Afrika seferlerine de katıldığı belirtilir. Bu seferlerin ayrıntıları kaynaklarda farklı aktarılsa da, Abdullah’ın sadece âlim değil savaşa katılan bir sahabî olduğunu gösterir. Hâlid b. Velîd gibi komutanların fetih tarihleri için ilgili yazı da okunabilir.

Abdullah’ın evliliği, çocukları ve ailesine dair ayrıntılar kaynaklarda sınırlıdır; yalnızca oğlu Sâlim ve kızları hakkında kısa bilgiler bulunur. Kız kardeşi Hafsa, Hz. Peygamber’in eşi olduğu için Abdullah onun kayınbiraderi sayılır.

Abdullah’ın kıssaları arasında “Mekke yolunda yolcu olan bir adama kendi devesini verdi” tarzı cömertlik hikâyeleri de anlatılır. Kaynaklarda bu tür hikâyelerin ayrıntıları değişse de, onun yardımsever bir kişi olarak bilindiği ortaktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Abdullah b. Ömer kaç hadis rivayet etti?

Kaynaklarda yaklaşık iki bin altı yüz otuz hadisten söz edilir; sayı kaynağa göre değişebilir.

Silsiletü’z-zeheb nedir?

Mâlik – Nâfi’ – Abdullah b. Ömer senedine verilen addır; hadis ilminde en sağlam sened zincirlerinden biri kabul edilir.

Halifelik teklifini neden kabul etmedi?

Fitne döneminde kan dökülmesinden kaçınma düşüncesiyle teklifleri kabul etmediği belirtilir.

Hangi savaşlara katıldı?

Hendek’ten itibaren birçok seferde yer aldı; Bedir ve Uhud’a yaşı küçük olduğu için alınmadı.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 22 Nisan 2026 · Kaynaklar: İbn Sa'd, et-Tabakâtü'l-kübrâ; Buhârî; Müslim; Zehebî, Siyeru a'lâmi'n-nübelâ; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Abdullah b. Ömer" md.

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →