Habbâb b. Eret (r.a.) Kimdir? Hayatı, İslam’a Girişi ve Vefatı

Habbâb b. Eret, Mekke’de demircilik yapan, İslam’ın ilk yıllarında Müslüman olup ağır işkencelere dayanan sahabîlerden biridir. Bedir ve sonraki bütün savaşlara katılmış, Hz. Peygamber’den hadis rivayet etmiş, ömrünün son yıllarını Kûfe’de geçirmiş ve hicretin 37. yılı civarında orada vefat etmiştir.

Soyu ve Mekke’deki Hayatı

Habbâb, Temîm kabilesine mensup olup çocukluğunda esir düşerek Mekke’de köle olarak satıldığı rivayet edilir. Sahibi, Huzâa kabilesinden Sibâ’ b. Abdüluzzâ’nın ailesiydi; kaynaklarda Ümmü Enmâr bint Sibâ’ adı geçer. Habbâb’ın demircilik ve kılıç yapımı konusunda uzman olduğu, bu işte çalışarak geçimini sağladığı anlatılır. Mekkelilerin ona silah siparişi verdiği, alacaklı olduğu müşriklerin bazılarının Müslüman olduktan sonra alacağını ödemediği de rivayet edilir.

Habbâb’ın Müslüman olduğu dönemde Mekke’de yalnızca birkaç kişi İslam’a girmişti. Kaynaklar onu altıncı veya yedinci Müslüman olarak anar; kesin sıralama rivayetlere göre değişir. Hz. Peygamber’in Erkam’ın evinde (Dârü’l-Erkam) toplantı yapmaya başlamasından önce Müslüman olduğu kabul edilir.

İşkenceye Dayanışı

Habbâb’ın en çok bilinen yönü, gördüğü işkencedir. Ümmü Enmâr’ın onu demiri ısıtıp başına bastırarak eziyet ettiği, Mekke güneşinde kızgın kum ve taşlar üzerinde yatırıldığı rivayet edilir. Hz. Ömer, hilafeti sırasında Habbâb’ın sırtındaki izleri görünce çok etkilenmiş; Habbâb’ın anlattığına göre sırtına çıkarılan ateş, yağı ve kanıyla sönmüştü. Bu rivayet, tabakāt kaynaklarında yer alır.

Bu eziyetler içinde Habbâb’ın en meşhur şikâyeti, Hz. Peygamber’e Kâbe gölgesinde dayanıklılık için dua etmesini istemesidir. Hadise göre Resûlullah onlara, kendilerinden önceki müminlerin başlarına testere vurulup ikiye bölündüğünü, demir tarakla etlerinin kemiklerinden ayrıldığını, ama yine de dinlerinden dönmediklerini hatırlattı; Allah’ın bu işi tamamlayacağını bildirdi (Buhârî, Menâkıb 25). Muhacirlerin yaşadığı zorluklar hakkında genel bilgi için Muhacir Kimdir? yazısına bakılabilir.

Medine ve Savaşlar

Habbâb, Medine’ye hicret ettikten sonra Bedir, Uhud, Hendek dahil Hz. Peygamber’in katıldığı tüm savaşlara katıldı. Hz. Peygamber’in kendisine “Allah Habbâb’a rahmet etsin; isteyerek Müslüman oldu, gönüllü hicret etti ve cihad ederek yaşadı” mealindeki bir dua ettiği rivayet edilir; bu sözün senedi hakkında değerlendirmeler farklıdır.

Uhud’da şehit düşen Abdullah b. Cahş ve Mus’ab b. Umeyr hakkında anlattığı rivayet de önemlidir. Habbâb’a göre Mus’ab, Uhud’da şehit olduğunda kefenlenecek bir bürdesinden başka bir şey bırakmamıştı; başı örtülünce ayakları açık kalıyor, ayakları örtülünce başı açıkta kalıyordu (Buhârî, Cenâiz 27). Hz. Peygamber de başının örtülüp ayaklarının üzerine izhir otu konulmasını emretti.

Kûfe Yılları ve Dünya Malı Endişesi

Hz. Ömer döneminde Irak fetihleri sürerken Habbâb Kûfe’ye yerleşti. Burada ev yaptırdığı, ihtiyaçtan fazla mal biriktirdiğini düşünerek endişelendiği rivayet edilir. Hastalandığında “Bize dünyanın nimeti geldi; ödülümüzü önceden almış olmaktan korkarım” mealinde bir ifade kullandığı aktarılır (Buhârî, Merdâ ve Rikāk). Kaynaklara göre bu duygu onun zühd anlayışından kaynaklanıyordu.

Habbâb, Hz. Ali’nin hilafet dönemine yetişti. Sıffîn’den (37/657) kısa süre sonra vefat ettiği kabul edilir. Kûfe’nin dış tarafına defnedildiği, Hz. Ali’nin Sıffîn dönüşünde kabrinin başında durup ona rahmet dilediği rivayet edilir. Kabri, Kûfe yakınındaki ilk Müslüman mezarlarından biri olarak anılır; bu ayrıntılar tabakāt kaynaklarında geçer. Yaşı 73 civarındadır; kesin değildir.

Mekke Döneminde Hz. Peygamber ile İlişkisi

Habbâb, Mekke’de Hz. Peygamber’in yanına en sık gelen genç Müslümanlardan biriydi. Demir işleriyle uğraştığı için dükkânının Safa-Merve çevresinde olduğu, Resûlullah’ın zaman zaman onu ziyaret ettiği anlatılır. Bu dostluk, işkenceli günlerde onun için en büyük teselli kaynağıydı. Kaynaklar, Hz. Peygamber’in onu azat edilmesi için de gayret gösterdiğini, ancak Ümmü Enmâr’ın onu bırakmadığını aktarır; sonunda Habbâb’ın hürriyetine nasıl kavuştuğu konusunda rivayetler farklıdır. Bir rivayete göre Ümmü Enmâr daha sonra ağır bir hastalığa yakalanmış, bu olay Mekke’de yankı bulmuştur; bu anlatının senedi zayıftır.

Bu bölüm, Habbâb’ın imanının yalnızca bireysel dayanıklılıkla değil, bir toplulukla ve bir önderle kurulan sevgiyle beslendiğini gösterir. Zulüm altında kalan toplulukların direncini taşıyan şey, sıkıntıyı paylaşan bir önder ve ona bağlılıktır; Habbâb örneği bunun sahabe dönemindeki canlı kanıtıdır.

Hadis Rivayeti ve Mirası

Habbâb’dan kırk civarında hadis rivayet edildiği belirtilir; rakam kaynaklara göre değişir. Rivayetlerin önemli bölümü işkence, sabır ve ölçülü yaşam konularını içerir. Müslim’deki bir rivayet, Habbâb’ın Resûlullah’a öğle namazının sıcakta kılınması konusunda şikâyetini aktarır; Resûlullah bunu ertelemeyi onaylamamıştır (Müslim, Mesâcid). Bu rivayetin yorumu fıkıh kitaplarında tartışılır.

Habbâb’ın hayatı, kölelikten özgür müminliğe uzanan bir sabır hikâyesidir. Faziletleri ve örnek davranışları için örnek davranışları yazısını, aynı dönemin diğer isimleri için Suheyb-i Rûmî ve Osman b. Maz’ûn yazılarını okuyabilirsiniz. İlmî mirası için rivayetleri yazısı faydalı olacaktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Habbâb b. Eret kimdir?

Mekke’de demircilik yapan, erken dönemde Müslüman olan ve ağır işkenceler gören sahabîdir. Bedir dahil birçok savaşa katılmış, sonraki yıllarda Kûfe’de yaşamış ve orada vefat etmiştir.

Habbâb’a ne tür eziyetler yapıldı?

Rivayete göre sahibi Ümmü Enmâr onu kızgın demirle dağlıyor, kızgın kömürler üzerine yatırıyordu. Sırtının izi, sonraki yıllarda Hz. Ömer’e gösterilmiştir.

Habbâb’ın Hz. Peygamber’den istediği dua hangisidir?

Kâbe’nin gölgesinde Resûlullah’a “Bize yardım istemez, dua etmez misin?” diye sorması ve Resûlullah’ın sabır çağrısı yapması Buhârî’de geçer (Menâkıb 25).

Habbâb b. Eret nerede ve ne zaman vefat etti?

Hicri 37 civarında Kûfe’de vefat ettiği ve Hz. Ali’nin cenaze namazını kıldırdığı rivayet edilir; kesin tarih kaynaklarda küçük farklılıklarla aktarılır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 30 Haziran 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Habbâb b. Eret" md.; İbn Sa'd, et-Tabakātü'l-kübrâ; İbn Hişâm, es-Sîretü'n-nebeviyye; Buhârî, Menâkıb 25

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →