Suheyb-i Rûmî (r.a.) Kimdir? Hayatı, İslam’a Girişi ve Vefatı

Suheyb-i Rûmî, İslam’ın ilk yıllarında Mekke’de Müslüman olan, Mekkelilere servetini bırakarak Medine’ye hicret eden ve çocukken Bizans topraklarında esir kaldığı için “Rûmî” lakabıyla tanınan sahabîdir. Hz. Ömer’in vefatı sırasında yeni halife seçilene kadar cemaate imamlık yapmakla görevlendirilmesiyle de tanınır.

Soyu ve Esirlik Hayatı

Suheyb b. Sinân, aslen Musul civarında Dicle kıyısında yaşayan Arap kökenli bir ailenin çocuğudur. Babası ya da amcası, Bizans imparatoru adına Ubulle bölgesinin valiliğini yapıyordu. Çocukluğunda Bizans askerlerinin bir baskınında esir düştüğü ve Rum topraklarında büyüdüğü rivayet edilir. Dilinde Rumca etkileri kaldığı için ona “Rûmî” denmiştir. Bu rivayet tarihçilerce genel olarak kabul edilir; esir düşme tarihine dair ayrıntılar kaynaklara göre değişir.

Daha sonra Kelb kabilesi tarafından satın alındı ve Mekke’ye getirilerek Abdullah b. Cud’ân et-Teymî’ye satıldı. Abdullah onu azat etti. Böylece Suheyb, Mekke’nin bir mevlâsı olarak Teym kolunun himayesine girdi. Bu bilgilerde farklı anlatımlar vardır; ancak Mekke’de ticaretle uğraştığı ve zengin olduğu ortaktır.

İslam’a Girişi

Suheyb, Hz. Peygamber’in Erkam’ın evinde (Dârü’l-Erkam) toplantı yapmaya başladığı dönemde Ammâr b. Yâsir ile aynı gün Müslüman olmuştur. Rivayete göre ikisi Erkam’ın evinin kapısında karşılaştı; birbirlerine niyetlerini sorup içeri birlikte girdiler. Kaynaklarda ilk otuz kadar Müslüman arasında sayılır; kesin sıra tartışmalıdır. İlk Müslümanların maruz kaldığı baskı hakkında Habbâb b. Eret yazısında geniş bilgi vardır.

Müslüman olduktan sonra Mekkeli müşriklerin işkencesine maruz kaldığı anlatılır. Diğer mevlâ sahabeler gibi o da baskı gördü, ancak Mekke’deki ticaret geçmişi nedeniyle diğerlerine göre farklı bir konumdaydı. Mallarının bir kısmını sahabenin ihtiyaçlarına harcadığı da aktarılır.

Hicret ve Bakara 207

Hz. Peygamber Medine’ye hicret edince, Suheyb de gitmek istedi. Mekkeliler onu durdurdu: “Sen bize yoksul geldin, burada zengin oldun. Şimdi hem kendini hem malını götürmek mi istiyorsun?” dediler. Suheyb, malını onlara bırakacağı karşılığında yola çıkmak istedi; Mekkeliler kabul etti. Bunun üzerine Medine’ye vardığında Resûlullah ona “Alışverişin kârlı oldu, Ebû Yahyâ!” buyurdu. Bu cümle rivayet olarak siyer kaynaklarında geçer; senedinin sıhhati tartışmalıdır.

Bakara Suresi’nin 207. âyeti (“İnsanlardan bazısı da vardır ki, Allah’ın rızasını kazanmak için kendini feda eder”) bu olay ile ilişkilendirilir. Müfessirlerin bu nüzul sebebi konusunda farklı görüşleri vardır; bazıları âyetin genel anlamda Allah rızası için canını veren herkese ait olduğunu belirtir. Muhacirlerin yaşadığı fedakârlıklar için Muhacir Kimdir? yazısına bakılabilir.

Medine’deki Hayatı ve Savaşlar

Suheyb, Bedir dahil Hz. Peygamber’in katıldığı savaşların hepsine katıldı. Medine’de mütevazı bir hayat yaşadı; ancak cömertliğiyle tanındı. Hz. Ömer’in bazı eleştirilerine rağmen, sofrasını açık tutmasıyla anılırdı. Hz. Ömer’in “Çok yemek yiyor ve çok yiyecek yediriyor” şeklinde bir eleştirisini rivayet edenler, Suheyb’in “İsrafa karşı bir şey yapmadım; Allah’ın bana verdiği ile ikram ettim” dediğini aktarır. Bu anlatı, tabakāt kitaplarında geçen sınırlı bir rivayettir.

Sahabeden pek çok kişi Suheyb’den hadis rivayet etmiştir. En bilinen hadis, müminin her durumda hayır içinde olduğunu bildiren rivayettir: “Müminin işi ne şaşırtıcıdır! Her hâli onun için hayırdır; bu, müminden başkası için söz konusu değildir. Sevinç gelse şükreder, bu onun için hayır olur; sıkıntı gelse sabreder, bu da onun için hayır olur” (Müslim, Zühd).

Hz. Ömer ile İlişkisi ve İmamlık

Hz. Ömer, kendisine suikast yapıldığında (23/644) şûra heyetinin üç gün içinde bir halife seçmesini istedi ve bu süre boyunca namazı Suheyb’in kıldırmasını emretti. Bu görev, Suheyb’e duyulan güvenin ifadesi olarak değerlendirilir. Hz. Ömer’in cenazesini kıldırma görevinin de Suheyb’e verildiği rivayet edilir. Hz. Ömer hakkında bilgi için Hz. Ömer’in hayatı yazısı okunabilir.

Suheyb’in hilafet için aday gösterilmemesi, kabileye bağlı olmayan bir mevlâ oluşuyla ilişkilendirilebilir; ancak onun böyle bir görevde bulunması İslam’ın soy yerine takvayı ölçü aldığını gösterir. Bu bilgilerin ayrıntıları kaynaklarda farklı aktarılır.

Vefatı

Suheyb, hicri 38 yılında (659) Medine’de yetmiş civarında bir yaşta vefat etti ve Bakî’ Mezarlığı’na defnedildi. Ölüm tarihi kaynaklara göre 38 ya da 39 olarak gösterilir. Çocukları ve torunları Medine’de yaşamaya devam etti. Faziletleri için örnek davranışları yazısına, ilmî mirası için rivayetleri yazısına bakabilirsiniz. Aynı dönemin diğer sahabîleri için Mikdâd b. Esved yazısı da faydalı olacaktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Suheyb-i Rûmî kimdir?

Aslen Arap kökenli olup çocukken Bizans topraklarında esir düşen, Mekke’de büyüyen ve ilk dönemde Müslüman olan sahabîdir. Hz. Ömer’in vefatından sonra kısa süre imamlık yapmıştır.

Suheyb neden “Rûmî” olarak anılır?

Çocukluğunu Bizans (Rum) topraklarında köle olarak geçirdiği, dilinde Rumca etkisi bulunduğu için bu lakapla anılmıştır; soy bakımından Arap kökenli olduğu kabul edilir.

Suheyb hicret için servetini nasıl feda etti?

Rivayete göre Mekkeliler ona malını bırakmadan hicret etmesini engellemek istedi; o da kazandığı serveti onlara bırakarak Medine’ye gitti. Bu olay Bakara 207 ile ilişkilendirilir.

Hz. Ömer Suheyb’i neden imam bıraktı?

Hz. Ömer, hançerlendikten sonra şûra sonuçlanıncaya kadar ona imamlık görevini verdi. Bu, Suheyb’e duyduğu güveni gösterir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 15 Eylül 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Suheyb-i Rûmî" md.; İbn Sa'd, et-Tabakātü'l-kübrâ; İbn Hişâm, es-Sîretü'n-nebeviyye; Müslim, Zühd

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →