Kadınların Namazda Açık Kalabilecek Uzuvları
Kadınların namazda açık kalabilecek uzuvları nelerdir? Yüz, eller ve ayakların hükmü, mezhep farkları, saç ve boyun, açılma halinde namazın bozulması.
- Konunun Delili
- Yüz ve Ellerin Durumu
- Ayakların Hükmü
Kadınların namazda yüzü, elleri ve Hanefî mezhebine göre ayakları dışında bütün bedeni avrettir ve örtülmelidir. Saçın, boynun, kolların ve bacakların açık kalması namazı bozabilir. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde ise ayaklar da örtülmesi gereken yerlerdendir.
Konunun Delili
Nûr Suresi’nin 31. ayeti, mümin kadınların “görünen kısmı dışında” ziynetlerini göstermemelerini buyurur. Müfessirler ve fakihler bu “görünen kısım” ifadesini, yüz ve eller olarak yorumlamıştır. Hz. Peygamber de “Allah, hayız çağına girmiş bir kadının namazını başörtüsüz kabul etmez” buyurmuştur (Ebû Dâvûd, Salât; Tirmizî, Salât; İbn Mâce, Tahâret). Bu hadis, bulûğa ermiş kadının namazda başını örtmesinin gerekliliğini vurgular. Ümmü Seleme’nin rivayetinde ise kadının başörtüsü ve bol bir elbise ile namaz kılabileceği, bu elbisenin ayakların üstünü örtecek genişlikte olması gerektiği belirtilir (Ebû Dâvûd, Salât).
Yüz ve Ellerin Durumu
Bütün mezhepler yüzün namazda açık bırakılabileceğinde birleşir. Eller konusunda da Hanefî, Mâlikî ve Şâfiî mezhepleri, ellerin bileğe kadar olan kısmını avret saymaz. Hanbelî mezhebinde ise yüz dışında bütün beden avret kabul edilir ve eller konusunda farklı görüşler bulunur. Bu nedenle kadın, eller açıkken namaz kıldığında Hanefî ve Şâfiî mezhebine göre namazı geçerlidir. Ellerin bilekten yukarı olan kısmı ise avrettir ve açık kalmamalıdır.
Ayakların Hükmü
Hanefî mezhebinde ayakların üst ve altı avret sayılmaz; bu nedenle çorapsız namaz kılmak caizdir. Gerekçe, kadınların çarşıda ve evde ayak açık yürümek zorunda kalmasının bir ihtiyaç olmasıdır. Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde ise ayaklar avret sayılır, namazda çorap giymek veya elbisenin ayakları örtecek uzunlukta olması gerekir. Günümüzde Türkiye’de ayakları örtmek, mezhepler arasındaki ihtilaftan çıkmak için tavsiye edilen bir davranış olarak görülür; çünkü ihtiyatlı davranış her iki görüşü de sağlar.
Saç, Boyun ve Kol
Saç, boyun, kulaklar, omuz, kol ve bacaklar kadın için avrettir. Bu bölgelerin namazda açık kalması, Hanefî mezhebinde dörtte bir ölçüsüyle değerlendirilir: Bir uzvun (örneğin saçın) dörtte biri bir rüknü eda süresi kadar açık kalırsa namaz bozulur. Dolayısıyla secdede başörtüsünün kaymasıyla birkaç tel saçın görünmesi namazı bozmaz; ancak başörtüsünün tamamen düşmesi ya da saçın büyük bir kısmının uzun süre açık kalması namazı geçersiz kılar. Namazda başörtüsü düşerse hemen örtmek gerekir. Bu hareket az hareket sayıldığı için namazı bozmaz. Kolların ise dirsekten bileğe kadar olan bölümü avret sayılır; kısa kollu giysi ile namaz kılmak geçerli değildir.
Giysi ve Pratik Öneriler
Namaz için pratik çözüm, bol ve uzun bir namaz elbisesi ile geniş bir başörtüsüdür. Dar ve şeffaf kıyafetler avret yerini örtmeyi sağlamaz. Taytların üzerine mutlaka bol bir elbise veya tunik giyilmelidir. Rükû ve secde sırasında etek veya elbisenin yukarı kayarak bacakları açığa çıkarmasına dikkat edilmelidir. Bu nedenle başörtüsünün ve elbisenin kayma ihtimaline karşı çengelli iğne veya benzeri bir önlem alınabilir. Kıyafetle ilgili genel bilgiler kısa kollu ve dar kıyafetle namaz kılmak yazısında ve erkeklerin avreti erkeklerin avreti yazısında bulunur.
- Namazdan önce başörtüsünü ve elbiseyi kontrol edin.
- Seyahatte hafif bir namaz örtüsü bulundurun.
- Gece namazı için teheccüd namazı, kuşluk için duha namazı, evvabin ve işrak için evvabin ve işrak namazı yazılarına bakabilirsiniz.
Örtünmenin Hikmeti
Namazda örtünmek, Allah’ın huzurunda edep ve saygının bir ifadesidir. Kişi kendi bedenine yönelik bakışlardan korunmuş, ruhen daha dingin olur. Bu çerçevede örtünme, bir kısıtlama olmaktan çok ibadetin ciddiyetini ve vakarını korumaya yönelik bir düzenleme olarak anlaşılır. Pratik açıdan da kadınlar için örtülü namaz kıyafeti hazır bulundurmak, ibadeti her yerde ve her an yapabilme kolaylığı sağlar.
Kız Çocukları ve Gençler
Bulûğa ermemiş kız çocukları için örtünme farz değildir; fakat namaz alışkanlığı kazandırmak amacıyla küçük yaşta başörtüsü ve uzun elbise ile namaz kılmaları teşvik edilir. Hz. Peygamber’in, yedi yaşındaki çocukların namaza alıştırılmasını, on yaşında ise nazikçe ısrar edilmesini öğütlemesi (Ebû Dâvûd, Salât) bu çerçevede düşünülmelidir. Genç kızlar bulûğa erdiklerinde, namazda ve günlük yaşamda örtünme hükümleri kendilerine yönelik bir sorumluluk haline gelir. Bu geçişin baskıyla değil, sevgi ve bilgiyle yapılması, kalıcı bir alışkanlık için daha etkilidir.
Seyahatte ve İş Yerinde Örtünme
Seyahat ve iş yerinde namaz kılan kadınlar için hafif bir namaz elbisesi ve geniş bir başörtüsü çantada taşınabilir. Bu tür giysiler kısa sürede giyilir ve her ortama uygundur. Özellikle ayakları örtmek isteyenler için ince bir çorap da pratik bir seçenektir. Ortak alanlarda namaz kılarken örtünün kaymaması için iğne veya klips kullanmak faydalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Kadının namazda açık kalabilecek yerleri nelerdir?
Yüz, eller (bileğe kadar) ve Hanefîlere göre ayaklardır. Diğer bütün bedeni, saç ve boyun dahil, örtülmelidir.
Ayaklar avret midir?
Hanefî mezhebinde ayakların dışı avret sayılmaz ve açık kalabilir; Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelîlere göre ise ayaklar örtülmelidir.
Saçın bir kısmı açık kalırsa ne olur?
Hanefîlere göre saçın dörtte biri bir rüknü eda edecek süre açık kalırsa namaz bozulur. Daha az açıklık ve daha kısa sürede bozulmaz.
Kadın tek başına ise açık namaz kılabilir mi?
Hayır. Tek başına bile olsa namazda avret yerlerinin örtülmesi şarttır.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Nûr Suresi (24/31); Ebû Dâvûd, Salât; Tirmizî, Salât (hayız çağındaki kadının namazı); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Avret" md.; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (İbadetler)
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Nûr Suresi (24/31)
- Ebû Dâvûd, Salât; Tirmizî, Salât (hayız çağındaki kadının namazı)
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Avret" md.
- Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (İbadetler)
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.