Vitir Namazı Vacip mi Sünnet mi? Mezhep Görüşleri
Vitir namazı vacip mi sünnet mi? Hanefî mezhebinde vacip, diğer mezheplerde sünnet-i müekkede, rekat sayısı, kılınışı, vakti ve kazası, ilgili hadisler.
- Vitir ve Hadislerdeki Önemi
- Hanefî Mezhebinde Vacip Olması
- Nasıl Kılınır?
Vitir namazı, Hanefî mezhebine göre vaciptir; Şâfiî, Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde ve İmâmeyn’e göre sünnet-i müekkededir. Hanefîlerde üç rekat olarak, ikinci rekattan sonra oturulup üçüncü rekatta kunut duası okunarak kılınır. Vakti yatsıdan sonra başlayıp sabaha kadar devam eder.
Vitir ve Hadislerdeki Önemi
Vitir “tek” anlamına gelir. Hz. Peygamber, “Allah vitirdir (tektir) ve vitiri sever; ey Kur’an ehli, vitir kılın” buyurmuştur (Ebû Dâvûd, Vitir; Tirmizî, Vitir). Başka bir rivayette ise “Allah size bir namaz daha ekledi, o da vitirdir” (Ahmed b. Hanbel, Müsned; Tirmizî) denilir. Bu tür hadisler, vitirin önemini vurgulamış ve Hanefî mezhebi tarafından vacip hükmünün delili sayılmıştır. Ebû Dâvûd’daki bir rivayette ise “Vitir haktır; vitir kılmayan bizden değildir” ifadesi geçer. Bu rivayetin senedi hakkında tartışmalar vardır. Diğer mezhepler, hadislerdeki emir ve vurguları sünnet-i müekkede olarak yorumlamış, vitiri farzlar gibi vacip saymamıştır.
Hanefî Mezhebinde Vacip Olması
Ebû Hanîfe, vitir namazının vacip olduğunu söylemiştir. Hanefî terminolojisinde vacip, farzdan daha aşağı, sünnetten daha yüksek bir mertebedir. Bu nedenle vitir terk edilirse günah olur, ancak inkâr eden kâfir sayılmaz; çünkü delili zannîdir. Vitirin vacip olması, kazasının gerekmesini ve unutulan kunut için sehiv secdesi yapılmasını da gerektirir. İmâmeyn (Ebû Yûsuf ve Muhammed) ise vitiri sünnet-i müekkede kabul etmiştir. Ancak fetva Ebû Hanîfe’nin görüşüne göre verilir; dolayısıyla Hanefî bir Müslüman vitiri terk etmemelidir.
Nasıl Kılınır?
Hanefî mezhebinde vitir üç rekat olup tek selamla kılınır. İlk iki rekatın ardından oturulup yalnızca Ettehiyyât okunur, salavat okunmaz. Sonra üçüncü rekata kalkılır, Fâtiha ve zamm-ı sûre okunur. Ardından tekbir alınarak eller kulaklara kaldırılır, bağlanır ve kunut duası okunur. Sonra rükûya gidilir, secdeler yapılır ve son oturuşta Ettehiyyât, Salli-Barik ve Rabbena duaları okunarak selam verilir. Şâfiî mezhebinde vitir, bir, üç, beş, yedi, dokuz veya on bir rekat olarak kılınabilir; en az bir rekattır. Üç rekat kılınacaksa iki rekat, selam, bir rekat şeklinde veya tek selamla kılınabilir.
Vakti ve Kazası
Vitir namazının vakti yatsı namazından sonra başlar ve sabaha kadar devam eder. Yatsıdan önce vitir kılınmaz; çünkü vitir yatsıya tabidir. Hz. Âişe, Hz. Peygamber’in vitiri gecenin her bölümünde kıldığını, sonunda ise seher vaktine kadar uzattığını söyler (Buhârî, Vitir; Müslim, Müsâfirîn). Gece kalkacağından emin olanlar için vitiri gece namazının sonuna bırakmak daha faziletlidir; kalkamama riski bulunanlar ise yatmadan önce kılmalıdır. Hanefî mezhebine göre vacip olduğundan, vakti çıkan vitirin kazası gerekir. Kaza hesabında günlük altı namaz (beş farz ve vitir) dikkate alınır.
Kunut ile İlişkisi
Vitir ile kunut duası birbirine sıkı sıkıya bağlıdır. Hanefî mezhebinde kunut duasını okumak vaciptir ve her vitirde okunur. Kunut duasını bilmeyen için seçenekler bulunduğu için, vitir kılmak isteyen herkes uygun bir alternatif seçebilir. Kunut ve alternatifleri hakkında ayrıntı kunut duası bilmeyen vitirde ne okur yazısındadır.
Ramazan ve Vitir
Ramazan ayında vitir namazı teravihten sonra cemaatle kılınır. İmam, teravihin bitiminde vitiri cemaatle kıldırır. Şâfiî mezhebinde ise Ramazan’ın ikinci yarısında vitirde kunut okunur. Hanefî mezhebinde ise yıl boyunca vitirde kunut okunur. Teravihin sayısı ve kılınışı için teravih namazı 8 mi 20 rekat mı ve teravih namazı evde kılınır mı yazılarına bakılabilir.
- Yatsı namazından sonra, uyumadan önce vitiri kılın.
- Gece kalkabilirseniz, teheccüdden sonra vitiri kılmak daha faziletlidir.
- Kunut duasını öğrenin; öğreninceye kadar alternatifleri kullanın.
Küsuf ve yağmur gibi özel namazlar için yağmur duası ve istiska namazı yazısı incelenebilir.
Vitirin Hikmeti
Vitir, günün son ibadeti olarak gecenin ibadetini mühürler. Tek rekat sayısının Allah’ın birliğine işaret ettiği, bu sebeple vitir adı verildiği söylenir. Hz. Peygamber, “Gece namazınızın sonunu vitir yapın” buyurmuştur (Buhârî, Vitir; Müslim, Müsâfirîn). Bu hadis, vitirin gece ibadetinin bir tamamlayıcısı olduğunu ima eder. Yatsıdan sonra vitiri kılmak, hem namazın kaçmasını önler hem de uykudan önce Allah’a şükür ve dua için bir fırsat sağlar. Namazdan sonra yapılan tesbihat ve dualar için namazdan sonra tesbihat nasıl yapılır yazısına bakılabilir.
Seferde ve Hastalıkta Vitir
Hanefî mezhebine göre yolculuk ve hastalık halinde vitir namazı terk edilmez. Yolcu da vitiri üç rekat kılar; çünkü vitir kasra tabi değildir. Hasta ise oturarak veya yatarak, gücünün yettiği şekilde kılar. Hz. Peygamber, bineğinin üzerinde nafile kılarken vitiri de bineğinde kılmıştır (Buhârî, Vitir). Bu nedenle bir mazeret, vitiri terk gerekçesi değil, kılış şekline kolaylık sebebidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Vitir namazı vacip midir?
Ebû Hanîfe ve Hanefî mezhebine göre vaciptir. Diğer üç mezhepte ve İmâmeyn’de sünnet-i müekkededir.
Vitir namazı kaç rekattır?
Hanefîlerde üç rekattır, tek selamla ve ikinci rekatta oturularak kılınır. Diğer mezheplerde bir, üç, beş gibi tek sayılı rekatlar kılınabilir.
Vitir ne zaman kılınır?
Yatsıdan sonra başlayıp sabaha kadar devam eden vakitte kılınır. Yatsı namazından önce kılınmaz.
Vitir namazı kaza edilir mi?
Hanefî mezhebinde vacip olduğu için kazası gerekir.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Ebû Dâvûd, Vitir; Tirmizî, Vitir; Buhârî, Vitir; Müslim, Müsâfirîn; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Vitir" md.; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Ebû Dâvûd, Vitir; Tirmizî, Vitir
- Buhârî, Vitir; Müslim, Müsâfirîn
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Vitir" md.
- Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.