Kırklama ve Bebeğin Kırkının Çıkması

Kırklama, Türk kültüründe doğum sonrası ilk kırk gün boyunca anne ve bebeğe yönelik uygulanan koruma ve kutlama geleneklerini ifade eder. Dinî açıdan ise kırk gün, nifasın (lohusalık kanamasının) en uzun süresi olarak fıkıhta yer alır. Bebeğin kırk gün boyunca özel bir hâli olduğu inancı ise hurafe niteliğindedir.

Nifas Nedir?

Nifas, doğumdan sonra gelen kandır. Hanefî fıkhına göre nifasın en az süresi yoktur, en çok süresi kırk gündür. Nifas kanı kesilince kadın gusül abdesti alır ve ibadetlerine başlar. Nifas süresince namaz kılmaz, oruç tutmaz, Kâbe’yi tavaf etmez, eşiyle cinsel ilişkide bulunmaz. Bu süre bittikten sonra oruç kaza edilir fakat namaz kaza edilmez. Şâfiî mezhebinde nifasın en uzun süresi altmış gün olarak kabul edilir. Diyanet İlmihali Hanefî görüşünü esas alır.

Kırk Gün Hadisleri

Ümmü Seleme (r.anha) şöyle anlatır: “Lohusa kadınlar Hz. Peygamber zamanında doğum sonrası kırk gün beklerlerdi” (Ebû Dâvûd, Tahâre 125; Tirmizî, Tahâre 103). Tirmizî bu rivayeti hasen-garib olarak değerlendirmiş, bazı hadisçiler ise senedindeki râvilerden dolayı eleştirmiştir. Âlimlerin çoğu bu rivayeti ve sahabe uygulamasını esas alarak kırk günü en uzun süre kabul etmiştir. Bu rivayet kadınları kırk gün boyunca ibadetten uzak kalmak zorunda bırakmak değildir; kan kesilirse süre dolmadan da temizlik hâli başlar.

Kırklama Geleneği

Anadolu’da kırk gün boyunca lohusa kadın ve bebek özel bir korunma altındadır. Lohusa, “kırklı” sayılır; bu sürede yalnız bırakılmaz, evden çıkarılmaz, karanlıkta dışarı çıkmaz. Bebek de “kırklı” olarak anılır, ziyaretçiler ellerinde bir şey tutmadan gelmez. Kırk gün içinde başka bir lohusa ile karşılaşılmamalı, “kırk basması” (iki kırklı kadının karşılaşması) önlenmelidir. Bu inanışlara göre kırklılar “albastı” gibi kötü varlıklardan korunmak için ekmek, tuz, Kur’an veya demir gibi nesnelerle yatağın yanında tutulur. Bu uygulamalar halk inanışı niteliğindedir ve İslam’ın temel kaynaklarında yer almaz.

Bebeğin Kırkı Çıkarma Törenleri

Kırk günün sonunda bebek ve anne kırk kaşık veya kırk kapta suyla yıkanır; suya altın, para, ekmek veya yeşil dallar konabilir. Bu su “kırk suyu” ya da “kırk yıkaması” diye anılır. Anadolu’nun bazı bölgelerinde bebeğe ilk kez saç tıraşı yapılır, kırkı çıkarken lohusa şerbeti ve lohusa tatlısı verilir. Komşular ve akrabalar hediye getirir. Bu uygulamalar, bebeğin sağlıkla ilk dönemi atlatmasının kutlanması şeklinde anlaşılırsa sakıncası yoktur.

Dinî Değerlendirme

Din açısından bakıldığında; bebeğin yıkanması, anneye hediye ve ikram, sevindirici ziyaretler, dualar ve şükür sofraları meşrudur. Fakat “kırk basması” gibi inanışların bir gerçekliği yoktur. Nazar ve kötü ruhlardan korunmak için Kur’an ve dualar öğretilmiştir: Hz. Peygamber, Hasan ve Hüseyin için “Euzü bi kelimâtillâhi’t-tâmmât min külli şeytânin ve hâmmetin ve min külli aynin lâmmetin” duasını okurdu (Buhârî, Enbiyâ 10). Demir, tuz, kırmızı kurdele gibi nesnelerle koruma beklemek ise dinen yer bulmaz. Annenin sağlığına dikkat etmesi ve dinlenmesi önemli bir önceliktir.

Lohusa İçin Sağlık ve Destek

Doğum sonrası ilk kırk gün hem fizyolojik hem psikolojik açıdan hassas bir dönemdir. Anne dinlenmeli, uygun beslenmeli ve doktor kontrolünü aksatmamalıdır. Aile ve komşuların yardımı, yemek getirmesi ve çocuk bakımına destek olması kültürel olarak da güzel bir dayanışma örneğidir. Doğum sonrası depresyon belirtileri gösteren annelerin destek alması gerekir. İslam, anneye şefkati ve yardımı teşvik eder.

İlgili Yazılar

Bebekle ilgili diğer uygulamalar için Çocuğa isim koyma töreni ve ezan okuma ve Diş buğdayı geleneği ve dinî değerlendirme yazılarına bakabilirsiniz. Ayrıca Yeni araca kurban kesmek, İlk orucu tutan çocuğa yapılan gelenekler ve Sünnet düğünü gelenekleri yazılarında benzer toplumsal pratikler ele alınmaktadır.

Lohusa Kadın İçin Dinî Kolaylıklar

Doğum sonrası kanaması süren kadın, kırk günü beklemek zorunda olsa da kanın erken kesilmesiyle temiz sayılır; bu hâlde gusül edip namaza ve oruca başlar. Süre dolduğu hâlde kanama sürüyorsa bu durum istihaze (hastalık hâli) sayılır ve kadın abdest alarak her vakit namazını kılar. Bu ayrıntıların bilinmesi, kadının ibadetlerini doğru yapması açısından önemlidir. Diyanet’in Alo 190 Dini Bilgi Hattı, bu konuda sorular için başvurulabilecek kaynaklardandır.

Sıkça Sorulan Sorular

Nifas süresi en fazla kaç gündür?

Hanefî mezhebine göre nifasın en uzun süresi kırk gündür. Kanın kesilmesiyle nifas biter; kırk günü geçerse istihazadır ve kadın namaz kılar.

Kırk gün lohusa neden bekler?

Ümmü Seleme’nin rivayetine göre lohusa kadınlar Hz. Peygamber döneminde yaklaşık kırk gün beklerdi (Ebû Dâvûd, Tahâre 125; Tirmizî, Tahâre 103). Bu süre doğum sonrası kanamanın alışılmış süresi olarak kabul edilmiştir.

Bebeğin kırkı çıkarılırken yapılan geleneklerin dinî dayanağı var mı?

Kırk suyu, kırk şerbeti, kırk basması gibi uygulamaların dinî dayanağı yoktur; bunlar sağlık, bereket ve koruma inançlarıyla gelişmiş halk geleneğidir.

Lohusanın kırkı ne zaman çıkar?

Kanaması kırkıncı günden önce kesilirse, gusül ederek ibadetlere başlar. Kırk gün dolduğunda kanama sürüyorsa yine gusül eder ve ibadetlerine devam eder.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 20 Ağustos 2026 · Kaynaklar: Ebû Dâvûd, Tahâre 125; Tirmizî, Tahâre 103; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (Nifas bölümü); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Nifas" ve "Lohusa" maddeleri; İbn Âbidîn, Reddü'l-muhtâr

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →