Düğün Yemeği (Velime) Sünnet mi? Nasıl Yapılır?
Düğün yemeği (velime) sünnet mi, nasıl yapılır? Abdurrahman b. Avf hadisi, velimenin hükmü, davete icabet, israftan kaçınma ve mezheplerin görüşleri hakkında bilgiler.
- Velimenin Dayanağı
- Velimenin Hükmü
- Davetin Edepleri
Velime, evliliği ilan etmek ve sevinci paylaşmak amacıyla verilen düğün yemeğidir. Hanefî ve Şâfiî fıkhında sünnet-i müekkede kabul edilir. Hz. Peygamber, Abdurrahman b. Avf’a “Bir koyunla da olsa velime yap” buyurmuştur. Velime sade, israftan uzak ve zenginle birlikte fakire de ulaşacak şekilde yapılmalıdır.
Velimenin Dayanağı
Enes b. Mâlik şöyle anlatır: Abdurrahman b. Avf evlenip üzerinde sarılık izi görününce Hz. Peygamber ona sebebini sordu. Abdurrahman, bir hurma çekirdeği ağırlığında altın mehirle bir kadınla evlendiğini söyleyince Peygamber “Allah sana bereket versin. Bir koyunla da olsa velime yap” buyurdu (Buhârî, Nikâh 7). Bu hadis velimenin dayanağıdır. Hz. Peygamber kendi evliliklerinde de velime vermiş, Zeynep bint Cahş ile evliliğinde ekmek ve et ikram ettiği rivayet edilmiştir (Müslim, Nikâh 90). Safiyye ile evliliğinde ise hurma, yağ ve peynirden oluşan basit bir yemek hazırlanmıştır (Buhârî, Nikâh 68).
Velimenin Hükmü
Hanefî mezhebinde velime sünnettir; hükmü müekked veya müstehab olarak ifade edilir. Şâfiî mezhebi de bunu müekked sünnet sayar. Mâlikî ve Hanbelî mezheplerinde ise sünnet veya vacip görüşleri bulunur. Bazı âlimler Abdurrahman b. Avf’a verilen emrin zahirinden hareketle velimenin vacip olduğunu söyler. Ancak çoğunluk görüşü emri sünnet anlamında kabul eder. Velimenin yemek miktarı ve çeşidi gücüne göre belirlenir; küçük bir ikram da yeterlidir.
Davetin Edepleri
Hz. Peygamber, “Birinizi velimeye çağırırsa icabet etsin” buyurmuştur (Buhârî, Nikâh 71; Müslim, Nikâh 99). Davetli, özrü yoksa gitmeli, gittiğinde yemek yemesi ya da en azından dua edip tadı ikram etmesi tavsiye edilir. Davette haram içki, müzik ve ahlaksızlık varsa katılmamak gerekir. Hz. Peygamber, “Davet edilmeyen bir yemeğe gelen hırsız olarak girer, yağmacı olarak çıkar” buyurmuştur (Ebû Dâvûd, Et’ime 1). Hadiste yalnız zenginlerin çağrılıp yoksulların bırakılan velimenin yemeklerin en kötüsü olduğu da bildirilir (Buhârî, Nikâh 72; Müslim, Nikâh 107).
Yoksulların Unutulmaması
“Yemeklerin en kötüsü, zenginlerin çağrılıp yoksulların bırakıldığı velime yemeğidir” hadisi, düğün davetlerinde sosyal adaletin gözetilmesini ister. Düğüne yoksul komşuları, akrabaları ve yetim çocukları davet etmek bu sünnetin gereğidir. Düğün bütçesinin bir kısmını yardıma ayırmak da güzel bir uygulamadır. Günümüzde pahalı salonlarda yapılan düğünlerin, yoksul kesim için baskı oluşturduğu, borçlanmaya yol açtığı eleştirilerine karşı sade düğünler teşvik edilmektedir.
Sadelik ve İsraf
Hz. Peygamber’in “Bereketin en çok olduğu nikâh, masrafı en az olandır” mealindeki sözü (Ahmed b. Hanbel, Müsned; Beyhakî) düğünlerde sadeliği öğütler. Hadisin senedi hakkında farklı değerlendirmeler olmakla birlikte, Kur’an’ın israf yasağı (A’râf 7/31) ortaktır. Yiyecek israfı, gösterişli sofralar ve borçlanarak yapılan düğünler hoş görülmez. Bunun yerine ihtiyaç duyulan miktarda yemek hazırlamak ve artan yemeği ihtiyaç sahiplerine ulaştırmak yerinde olur. Kalan yemeklerin atılması yerine gıda bankalarına ve komşulara verilmesi önerilir.
Velimenin Zamanı ve Yeri
Velime genellikle nikâhtan sonra verilir. Zifaf sonrası, düğünün ertesi günü veya sonraki günlerde de yapılabilir. Sahabeden bir kısmı velimeyi ilk günden üç güne kadar sürdürmüştür. Mekân olarak ev, bahçe, salon veya mescit yakınındaki bir yer seçilebilir. Önemli olan ikramın helal gıdadan hazırlanması, helal kazançla yapılması ve düğünün ilanıdır. Hz. Peygamber, nikâhın ilan edilmesini ve def çalınmasını tavsiye etmiştir (Tirmizî, Nikâh 6).
İlgili Yazılar
Evlilik gelenekleri için Kına gecesi, İmam nikâhı ve resmî nikâh, Gelin alma ve mevlitli düğün gelenekleri ve Güvey namazı yazılarına bakabilirsiniz. Daha önceki aşamalar için Nişan ve nikâh arasındaki farklar yazısı yararlıdır.
Türkiye’de Düğün Yemeği Gelenekleri
Anadolu’da düğün yemekleri yöreye göre farklılık gösterir. Pilav, etli yemek, zerde, keşkek ve helva çoğu yörede düğün sofralarının geleneksel ögeleridir. Kırsalda bütün köyün katıldığı düğünlerde büyük kazanlarda yemek pişirilir; mahalle halkı bunu birlikte hazırlar. Şehirlerde ise aileler salon veya restoranları tercih eder. Bazı bölgelerde gelinin evinde “kız evi yemeği”, damadın evinde “oğlan evi yemeği” ayrı ayrı verilir. Düğünün ertesi günü “yüz görümlüğü” veya “gelin yemeği” ile akrabalara ikramlar yapılır. Bütün bu uygulamalar velime sünnetinin kültürel karşılıkları olarak değerlendirilebilir.
Dinî duyarlılığı olan aileler, yemek hazırlığında helal ürün kullanımına, komşu ve yoksullara ikrama özen gösterir. Düğünde yemek öncesi ve sonrası dua edilmesi, Kur’an okunması ve mevlit okutulması da yaygındır. Sade ve içten düğün, Hz. Peygamber’in sünnetine en yakın uygulama olarak kabul edilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Velime nedir?
Evlilik münasebetiyle verilen ziyafettir. Hz. Peygamber, Abdurrahman b. Avf’a evlendiğinde “Bir koyunla da olsa velime yap” buyurmuştur (Buhârî, Nikâh 7).
Velime vermek sünnet midir?
Hanefî ve Şâfiî mezhebinde sünnettir. Bazı âlimler vacip olduğunu söylemiştir. Gücü yeten kişi için güçlü bir sünnettir.
Davete icabet etmek zorunlu mu?
Hadiste “Davet edildiğinizde icabet edin” buyrulur (Buhârî, Nikâh 71). Meşru bir sebep yoksa velimeye icabet etmek vacip veya müekked sünnet kabul edilir. Eğlencede haram unsurlar varsa gidilmez.
Velime ne zaman verilir?
Genellikle nikâh sonrası ya da zifaftan sonra verilir. Hz. Peygamber’in Zeynep bint Cahş ile evlenmesinde zifaf sonrası verdiği velime sahih rivayetlerde anlatılır (Müslim, Nikâh 90).
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Buhârî, Nikâh 7 ve 71; Müslim, Nikâh 90 ve 99; Ebû Dâvûd, Et'ime 1; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (Nikâh bölümü); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Velîme" maddesi; İbn Âbidîn, Reddü'l-muhtâr
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Buhârî, Nikâh 7 ve 71
- Müslim, Nikâh 90 ve 99
- Ebû Dâvûd, Et'ime 1
- Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (Nikâh bölümü)
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Velîme" maddesi
- İbn Âbidîn, Reddü'l-muhtâr
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.