🤲 Benim İçin Dua Et Giriş

Mısır’da Kaç Müslüman Var? Nüfus ve Mezhep Dağılımı

Kuzey Afrika’da Dinî HayatGüncelleme: 1 Ağustos 202610 dk okuma

Mısır'da Müslüman nüfus, Sünnî mezhep dağılımı, Ezher'in rolü, Kıpti topluluk ve devlet-din ilişkisi hakkında ansiklopedik bilgiler.

Bu yazıda öğrenecekleriniz

  • Nüfus ve Müslüman Oranı
  • Mezhep Dağılımı
  • Ezher ve Dinî Kurumlar

Mısır nüfusunun ezici çoğunluğu Sünnî Müslümandır; Şâfiî ve Mâlikî mezhepleri yaygındır, tasavvuf geleneği güçlüdür. Kahire’deki Ezher, Sünnî dünyanın en köklü ilim merkezlerinden biri olarak ülkenin dinî kimliğinin sembolüdür. Hristiyan Kıptîler ise ülkedeki en büyük dinî azınlığı oluşturur; resmî oran açıklanmadığı için tüm rakamlar tahminîdir.

Nüfus ve Müslüman Oranı

Mısır, Arap dünyasının en kalabalık ülkesidir ve nüfusu 105-110 milyon civarındadır. Nüfusun yaklaşık yüzde 85-95’inin Müslüman olduğu tahmin edilir; kesin oran resmî olarak yayımlanmaz. Büyük Hristiyan topluluk Kıpti Ortodokslardır ve bunların oranı için farklı sayılar verilir. Bu belirsizlik nedeniyle yalnızca tahminî aralıklarla ifade etmek daha doğrudur. Nüfusun büyük kısmı Nil Vadisi ve Delta’da yoğunlaşır; çöller ise seyrek nüfusludur. Kahire, İskenderiye ve Cize en kalabalık şehirlerdir.

Mezhep Dağılımı

Mısır Müslümanlarının çoğunluğu Ehl-i Sünnet’e bağlıdır. Fıkıhta Şâfiî mezhebi özellikle Delta ve Kahire’de, Mâlikî mezhebi ise Yukarı Mısır’da yaygındır. Hanefî mezhebi Osmanlı hâkimiyeti döneminde kadılık makamında esas alınmış, bugün de bazı kişisel hukuk konularında etkilidir. Hanbelî mezhep ise sınırlı kalır. İtikatta Eş’arî ve Mâtürîdî okullar Ezher müfredatında esas alınır. Mısır’da Rifâî, Şâzelî, Bedevî ve Desûkî gibi tasavvuf tarikatları geniş halk kitleleri tarafından benimsenir; Seyyid el-Bedevî’nin Tanta’daki mevlidi büyük katılım sağlar.

Tarihî açıdan Mısır, 969-1171 arası Fâtımî Devleti’nin merkeziydi; İsmâilî Şiîlik o dönemde resmî mezhepti. Salâhaddîn-i Eyyûbî’nin hâkimiyetinden sonra Sünnî çizgi yeniden egemen oldu.

Ezher ve Dinî Kurumlar

Ezher Camii, Fâtımî dönemine ait olup medrese olarak gelişmiştir. Ezher Şeyhi (Şeyhü’l-Ezher), ülkenin en yüksek dinî otoritelerinden kabul edilir. Dâru’l-İftâ fetva verme işini yürütür, Evkaf Bakanlığı ise camileri ve imamları denetler. Ezher Üniversitesi, dünyanın birçok yerinden öğrenci kabul eder; Türkiye’den de öğrenciler Ezher’de okur. Ezher’in kuruluşu ve gelişimi hakkında ayrıntılı bilgi TDV İslâm Ansiklopedisi’nde yer alır.

Devlet ve Din İlişkisi

Mısır Anayasası İslam’ı devlet dini, İslam hukukunun ilkelerini de kanunların ana kaynağı olarak kabul eder. Kişisel statü hukuku (evlilik, boşanma, miras) dinî topluluklara göre düzenlenir. Kıpti Ortodoks Kilisesi ve diğer Hristiyan cemaatler kendi ibadethanelerine sahiptir. Zaman zaman toplumsal gerilimler yaşanmıştır; bu konuda tarafsız dil kullanmak ve genelleme yapmamak gerekir. Mısır’da dinî yayıncılık ve vaaz faaliyetleri devlet denetimindedir.

Gündelik Dinî Hayat

Mısır’da cuma namazı, ramazan ve mevlid geceleri geniş toplulukları bir araya getirir. Camiler ve zâviyeler mahalle hayatının parçasıdır. Sûfî dhikir halkaları, Hz. Peygamber’in ve Ehl-i Beyt’in sevgisi, halk arasında geleneksel olarak güçlüdür. Hz. Hüseyin Camii ve Seyyide Zeynep Camii yaygın ziyaret edilen mekânlardır.

Tarihî Süreç: Fetihten Günümüze

Mısır, Hz. Ömer döneminde Amr b. el-Âs komutasındaki ordu tarafından yaklaşık 639-642 yıllarında fethedildi. Kıpti toplum Bizans yönetiminin baskısından kurtulmuş, vergi karşılığında dinî özgürlük elde etmiştir. Sonraki yüzyıllarda Emevî, Abbâsî, Tolunoğulları, İhşîdîler, Fâtımîler, Eyyûbîler ve Memlûkler Mısır’ı yönetti. 1517’de Yavuz Sultan Selim Mısır’ı Osmanlı topraklarına kattı. 19. yüzyılda Muhammed Ali Paşa döneminde modernleşme çabaları başladı. 1952 devrimi ve cumhuriyetin ilanı sonrasında Ezher dahil dinî kurumlar devlet denetimine girdi. Bu tarihî süreç, bugün Mısır’ın dinî görünümünü şekillendirmiştir.

Eğitim, Medya ve Dinî Çeşitlilik

Mısır’da dinî eğitim, devlet okullarının yanında Ezher’e bağlı okullarla da verilir. İlkokuldan üniversiteye uzanan paralel Ezher eğitim sistemi, milyonlarca öğrenciye ulaşır. Radyo ve televizyonda Kur’an tilaveti ve vaaz programları geniş yer tutar; Mısırlı kurrâlar (Kur’an okuyucuları), Abdülbâsıt Abdüssamed ve Mustafa İsmail gibi isimlerle dünya çapında tanınmıştır. Ayrıca yirminci yüzyılda doğan Müslüman Kardeşler gibi hareketler siyasi tartışmaların konusu olmuştur; bu yazıda siyasi değerlendirmeye girilmemiş, yalnızca tarihî bir not olarak anılmıştır.

Bölge İçi Karşılaştırma

Arap dünyasındaki dinî yapıyı değerlendirirken Suudi Arabistan’daki Hanbelî-Selefî yapı, Suudi camileri, ayrıca Mısır’ın ünlü mekânları için Mısır camileri, ramazan geleneği için Mısır’da ramazan, batıdaki komşu için Fas’ın nüfus yapısı okunabilir. Ayrıca Suudi Arabistan’da ramazan için Suudi ramazanı yazısına bakılabilir.

Sûfî Tarikatlar ve Mevlid Geleneği

Mısır’da Rifâiyye, Şâzeliyye, Ahmediyye (Bedeviyye), Burhâniyye ve Kâdiriyye gibi onlarca tarikat resmî olarak Yüksek Sûfî Konseyi’ne bağlı çalışır. Tanta’daki Seyyid Ahmed el-Bedevî Mevlidi ve Kahire’deki Hz. Hüseyin Mevlidi, yılın en büyük dinî şenlikleri arasındadır. Bu programlarda zikir, kasideler ve yemek dağıtımı yapılır. Selefî çevreler bu uygulamaları eleştirir; bu görüş farkı Mısır’da uzun yıllardır devam eden bir tartışmadır.

Dâru’l-İftâ ve Müftülük Geleneği

Mısır Dâru’l-İftâ’sı 1895’te kurulmuş, Mısır Müftüsü ay başlangıcı, miras, aile ve çağdaş meselelerde fetva veren makamdır. Ezher Fetva Küresel Merkezi ve Ezher İslam Araştırmalar Akademisi (Mecma’u’l-Buhûs) ise Ezher şeyhliğine bağlıdır. Bu kurumlar arasında zaman zaman farklı görüşler dile getirilse de ülkenin Sünnî Eş’arî-Mâtürîdî-sûfî çizgisini temsil ettikleri kabul edilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Mısır’da kaç Müslüman yaşıyor?

Mısır’ın nüfusu 100 milyonu aşmıştır ve nüfusun büyük çoğunluğu Sünnî Müslümandır. Hristiyan nüfus oranı resmî olarak açıklanmaz, tahminler yüzde 5-15 aralığında verilir.

Mısır’da hangi mezhepler yaygındır?

Sünnî mezheplerden Şâfiî ve Mâlikî yaygındır; Hanefî mezhebi ise Osmanlı döneminden kalma resmî mahkeme geleneğiyle özdeşleşmiştir. Ayrıca tasavvuf tarikatları güçlüdür.

Ezher nedir?

Ezher, Kahire’de Fâtımîler döneminde 970-972 yıllarında kurulan cami-üniversitedir. Bugün Sünnî dünyanın en köklü dinî eğitim kurumlarından biri sayılır.

Mısır’da Şiî var mı?

Mısır’da küçük Şiî topluluklar bulunsa da sayıları sınırlıdır. Fâtımî döneminde Şiîlik devlet mezhebiydi, sonraki Eyyûbîler döneminde Sünnî çizgi yeniden hâkim oldu.

Editör: (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Mısır" ve "Ezher" md.; CAPMAS (Mısır Merkezî İstatistik Kurumu), capmas.gov.eg; Diyanet İşleri Başkanlığı, diyanet.gov.tr

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →
YAPAY ZEKÂYA BU SAYFAYI SOR1 görüntülenme · 7 dk okuma

Sorunuz seçtiğiniz yapay zekâ hizmetinde yeni sekmede açılır; dini hükümler için Diyanet'e danışınız.

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →

Kaynakça

  1. TDV İslâm Ansiklopedisi, "Mısır" ve "Ezher" md.
  2. CAPMAS (Mısır Merkezî İstatistik Kurumu), capmas.gov.eg
  3. Diyanet İşleri Başkanlığı, diyanet.gov.tr

Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.