Fas’ta Ramazan, Bayram ve Dinî Günler Nasıl Geçer?

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Ay Başlangıcı ve Hazırlık
İftar Sofrası
Camilerde Ramazan, Teravih ve Kadir Gecesi

Fas’ta ramazan; iftarda hurma ve süt eşliğinde harira çorbası, şebbakiyye tatlısı, sahurda nafar sesi ve camilerde teravihle yaşanır. Ramazan Bayramı’nda akrabalar ziyaret edilir ve tatlılar paylaşılır, Kurban Bayramı’nda koç kurban edilir; bu gelenekler Mağrib kültürünün İslam’la uyumunu yansıtır ve topluluk dayanışmasını güçlendirir.

Ay Başlangıcı ve Hazırlık

Fas’ta ramazanın başlangıcı, Evkaf ve İslami İşler Bakanlığı’nın hilali gözlemlemesi ve duyurusuyla belirlenir. Şaban ayının sonlarında evler temizlenir, mutfak alışverişleri yapılır. Çarşılarda hurma, bal, susam, badem ve un satışı artar. Ailelerin ramazan öncesi şebbakiyye ve sellou gibi tatlıları önceden hazırlaması yaygındır. Ramazan boyunca günlük çalışma saatleri kısaltılır.

İftar Sofrası

Oruç hurma ve süt ile açılır. Ardından hariraya geçilir, yanında haşlanmış yumurta, hurma ve şebbakiyye bulunur. Ana yemek olarak tajin (etli veya sebzeli güveç) ve kuskus tercih edilir. Meşhur bir diğer ramazan yemeği “beğrîr” denen, delikli krep benzeri hamur işidir; bal ve tereyağıyla yenir. Sellou (susam, badem ve un karışımı) ise sahurda tüketilen yüksek enerjili bir tatlıdır.

Camilerde Ramazan, Teravih ve Kadir Gecesi

Fas camilerinde teravih yaygın olarak yirmi rekât kılınır; Mâlikî kaynaklarında teravihin rekât sayısı konusunda farklı rivayet ve uygulamalar da aktarılır. Kur’an, Fas’ta yaygın olan Verş rivayetiyle ve genellikle güzel sesli hafızlar tarafından okunur. Ramazanın 27. gecesi Kadir Gecesi olarak kutlanır; bu gece camiler dolar, hatim duası yapılır. Büyük şehirlerde II. Hasan Camii’nde on binlerce kişi toplanır. Teravih ayrıntıları için Teravih namazı nasıl kılınır? yazısına bakılabilir.

Nafar, Top ve Sahur

Nafar, uzun bir boru olan “nefir” ile sahur vaktinde sokakları dolaşıp insanları uyandıran kişidir. Geleneksel kıyafetiyle tanınır ve ramazan sonunda halktan küçük hediyeler alır. Top atışı ise ezan vaktini duyurmak amacıyla büyük şehirlerde yapılır. Bu uygulamalar modern teknolojiyle birlikte azalsa da, kültür mirası olarak korunmaktadır.

Bayramlar ve Dinî Günler

Fıtr Bayramı’nda aileler sabah erken namaza gider, ardından bayramlaşır. Evde “kaab el-ghazal” (ceylan boynuzu) ve “ghriba” gibi tatlılar yapılır. Kurban Bayramı’nda her ailenin koç kesmesi yaygındır; kurban sabahı ilk olarak ciğer şişi (bulfaf) pişirilip yenir. Bu bayramda mezarlık ziyareti de yapılır. Mevlid Kandili ise Mevlid-i Nebi olarak anılır ve dinî sohbet ve ilahilerle kutlanır. Aşure günü ise çocuklara hediye ve harçlık verildiği için “çocuk bayramı” olarak tanınır.

Hayır, Zekât ve Dayanışma

Ramazanda fitre ve zekât verme alışkanlığı güçlüdür. Hayır kuruluşları ve camiler iftar sofraları kurarak yoksullara yemek dağıtır. “Ramazan kolileri” olarak bilinen gıda paketleri hazırlanır. Bu yardımlar komşuluk ve dayanışma duygusunu artırır. Kur’an’da orucun yanında infakın da önemine vurgu yapılır (Bakara Suresi 2/183-185 ve 2/177).

Ramazanda Şehir Hayatı

Fas şehirlerinde ramazan gecelerinde çarşılar canlanır. Fes, Marakeş ve Rabat’ta mahalle kafeleri ve çarşılar geç saatlere kadar açık olur. Medinelerde müzik ve Kur’an dinletileri düzenlenir. Hassan II Camii ve Karaviyyin’de gece namazları büyük bir kalabalıkla kılınır. Ramazan sonunda “Zekâtü’l-fıtr” bayram namazından önce ödenir.

Hasaniyye Dersleri

Fas’ta ramazan boyunca, resmî bir gelenek olarak “Hasaniyye Dersleri” adıyla dinî konferanslar düzenlenir. Bu derslere ülkenin ve yurt dışının tanınmış âlimleri katılır; konular tefsir, hadis, fıkıh ve çağdaş meselelerdir. Dersler radyo ve televizyonda yayımlanır ve toplumun geniş kesimleri tarafından izlenir. Bu uygulama, Fas’ın dinî ilim geleneğinin ramazandaki kurumsal ifadesidir.

Sahur Sofrası: Msemen, Beğrîr ve Süt

Sahurda msemen (katlı yağlı yufka), beğrîr (delikli mayalı krep), bal, zeytinyağı, yumurta ve süt gibi besleyici yiyecekler tercih edilir. Zeytin, peynir ve nane çayı sahur sofrasının ayrılmaz parçalarıdır. Uzun yaz günlerine denk gelen ramazanlarda sahur öğünü daha hafif tutulur. Fas çayı (nane ve şekerli yeşil çay) iftar sonrası sohbetin merkezindedir.

Gece Hayatı ve Çarşılar

İftar vakti sokaklar bomboş kalır, iftardan sonra ise kafeler, çarşılar ve meydanlar yeniden dolar. Marakeş’teki Câmiu’l-Fenâ Meydanı ve Fes’in dar sokakları geceleri hareketlenir. Esnaf şebbakiyye, hurma ve baharat satar. Genç hafızlar camilerde gece yarısına kadar süren okumalarla dikkat çeker.

Hilal Gözlemi ve Resmî Duyuru

Fas’ta ramazanın başlangıcı, çıplak gözle hilal gözlemi esasına göre belirlenir; Evkaf Bakanlığı’nın gözlem komisyonu bu kararı verir ve radyo-televizyonda duyurur. Gözlemi gerçekleştirmek için ülkenin farklı bölgelerinde güvenilir şahitler görevlendirilir. Bu uygulama, hesaplama yerine rü’yete dayalı klasik Mâlikî anlayışın sürdürülmesinin göstergesidir.

İlgili Yazılar

Dinî yapı için Fas’ın Müslüman nüfusu, mimari için Fas camileri, doğuda Mısır’daki ramazan için Mısır’da ramazan ve batıdaki komşu için Cezayir’in dinî yapısı ile Cezayir’de ramazan yazıları okunabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Harira nedir?

Domates, mercimek, nohut, un ve baharatla yapılan Fas çorbasıdır. Ramazanda iftar sofrasının başlıca yemeğidir ve genelde hurma ile servis edilir.

Nafar kimdir?

Ramazan gecelerinde sahur vaktinde uzun bir boru üfleyerek halkı uyandıran kişidir. Bu gelenek Fas’ta eski dönemlerden beri bilinir ve günümüzde sınırlı bir şekilde sürmektedir.

Şebbakiyye nedir?

Bal ve susamla hazırlanan kızarmış çiçek biçimli hamur tatlısıdır. Özellikle ramazan ayında yaygın olarak yapılır.

Fas’ta bayram nasıl geçer?

Bayram namazı sabah kılınır, Kurban Bayramı’nda koç kurban edilir. Aileler bir araya gelir, yeni kıyafetler giyilir, tatlılar ikram edilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 30 Eylül 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Ramazan" ve "Fas" md.; Fas Evkaf ve İslami İşler Bakanlığı, habous.gov.ma; Diyanet İşleri Başkanlığı, diyanet.gov.tr

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →