Çin’de Ramazan, Bayram ve Dinî Günler Nasıl Geçer?
Çin'de ramazan: Hui mahallelerinde iftar, camilerdeki hatim, Ningxia ve Linxia'da bayram, kızartma hamurları, Sincan'daki durum ve Çin Müslümanlarının dinî günleri hakkında bilgiler.
- Hazırlık ve Hilal
- İftar Sofrası
- Camilerde Ramazan
Çin’de ramazan, Hui topluluklarının yaşadığı Xi’an Müslüman Mahallesi, Ningxia, Gansu ve Yunnan’da camilerde teravih, mahalle iftarları ve kurulan pazarlarla yaşanır. Sincan’da Uygur ve Kazak toplulukları da oruç tutar. Uygulamalar bölgeye ve yerel idari düzenlemelere göre farklılaşır; yerel idari düzenlemeler ibadet biçimini etkileyebilir.
Hazırlık ve Hilal
Çin İslam Derneği ramazanın başlangıç tarihini ay gözlemi ve takvim hesaplamalarıyla duyurur. Hui mahallelerinde camiler boyanır, temizlenir ve ramazan programları ilan edilir. Gansu, Ningxia ve Henan gibi Hui bölgelerinde helal restoranlar iftar menüleri hazırlar. Ramazan öncesi köyler arasında ziyaretler yapılır.
İftar Sofrası
İftar hurma ve su ile açılır. Hui mutfağında lamian, yağlı hamurlar (youxiang), kuzu etli börekler, mantı ve çay yaygındır. Ningxia’da “Sanzi” (ince kızarmış hamur) ve Xi’an’da “yangrou paomo” (ekmek ve et çorbası) tercih edilir. Camilerde toplu iftar yapılır. Tatlı olarak hurma, kuru üzüm ve ceviz ikram edilir.
Camilerde Ramazan
Teravih camilerde cemaatle kılınır. Hui bölgelerinde Çin’in kadın camilerinde kadın imamlar kadınlara teravih kıldırır. Xi’an Büyük Camii’nde ve Niujie Camii’nde ramazan akşamları kalabalık olur. Kadir Gecesi ve hatim programları düzenlenir. Çin’in okul yaşındaki öğrencileri ve devlet çalışanlarına yönelik kurallar bölgeden bölgeye değişir.
Bayramlar
Kai Zhai Jie’de sabah camilerde bayram namazı kılınır. Aileler akrabaları ve komşuları ziyaret eder, hediyeleşir. Kurban Bayramı’nda koyun kesilir ve et paylaşılır. Linxia gibi şehirlerde bayram günlerinde çarşılar kalabalık olur. Hui topluluğu mevlid ve evliya anmalarını da düzenler.
Sincan ve Diğer Bölgelerde Durum
Sincan’da Uygur ve diğer Müslüman toplulukların ibadet ve oruç uygulamalarına ilişkin kısıtlamalar iddiası BM insan hakları organları ve birçok devlet tarafından dile getirilmekte, Çin hükümeti ise bu iddiaları reddetmektedir. Bu yazı konuya taraf tutmadan, farklı bakış açılarının varlığını bildirir. Resmî ve bağımsız kaynakların ayrı ayrı incelenmesi önerilir.
Çin’in dinî yapısı için Çin’deki Müslümanlar, camiler için Çin camileri, Filipinler için Filipinler’de ramazan ve Japonya için Japonya’da ramazan okunabilir.
Hui Mahallelerinde İftar Mutfağı
Xi’an’daki Huifang (Müslüman Mahallesi) ramazan akşamlarında iftar öncesi kalabalıklaşır. Kuzey Çin Müslüman mutfağının koyun etli çorbaları, el yapımı erişteler, hurma, kuru üzüm ve tatlı hamur işleri sofranın temelidir. Lanzhou usulü sığır etli erişte, Hui mutfağının başlıca eserlerinden biridir. Yunnan’da ise pirinç ağırlıklı yemekler ve baharatlı et yemekleri yaygındır. Bu mutfakların tamamı helal usulde hazırlanır ve restoranlar tabelalarına Arapça yazı ekler.
Uygur ve Kazak Topluluklarında Ramazan
Sincan’da Uygur ailelerinde iftar, nan (ekmek), polu (pilav), samsa ve koyun eti yemekleriyle açılır. Kazak göçebe geleneğinde at eti ve süt ürünleri de sofrada yer alır. Ramazan Bayramı’na Uygurca “Roza Heyit”, Hui toplulukları ise “Kaizhai Jie” (oruç açma bayramı) der. Kurban Bayramı’na “Guerbang Jie” ismi verilir. Bu isimler Çin’deki farklı Müslüman halkların dilsel çeşitliliğini gösterir.
Hukuki Çerçeve ve Bölgesel Farklılıklar
Çin Anayasası inanç özgürlüğünü güvence altına alır ve dinî faaliyetler resmî olarak tanınan kurumlar aracılığıyla yürütülür. Bazı bölgelerde okullarda, kamu görevlilerinde ve belirli yaş grupları için oruç ve ibadet konusunda idari sınırlamalar uygulandığı uluslararası kuruluşlarca bildirilmiştir; Çin yönetimi ise dinî faaliyetlerin yasal çerçevede özgürce sürdüğünü belirtmektedir. Bu yazı siyasî değerlendirme yapmaz; farklı kaynakların varlığını aktarır. Ningxia ve Gansu’da ise camiler ramazan boyunca açık olur ve geleneksel iftar programları sürdürülür.
Zekât, Fitre ve Hayır Faaliyetleri
Hui topluluklarında zekât ve fitre cami komiteleri aracılığıyla toplanır; yoksul öğrencilerin eğitimi, hastalara yardım ve yaşlıların bakımı bu fonlardan desteklenir. Bayram öncesi her ailenin ödediği fitre, mahallelerde ihtiyaç sahibi ailelere pirinç, yağ ve et olarak dağıtılabilir. Büyük şehirlerdeki Müslüman mahallelerde esnaf, iftar vaktinde yoksulları sofralarına davet eder.
Kadir Gecesi ve Teravih
Hui camilerinde teravih namazı Hanefî fıkhına göre 20 rekât olarak kılınır; hafızlar mukabele yapar. Kadir Gecesi’nde camiler geceyi ibadetle geçirenlerle dolar. Kadınlar için ayrı camilerde çalışan kadın imamlar (nüahong), teravih sonrası Kur’an tilaveti ve dua programları yönetir.
Kentlerde Gündelik Hayat
Pekin, Şanghay ve Guangzhou gibi büyük şehirlerde Müslüman çalışanlar öğle molasında ve iftarda kendi aralarında toplanır. Pekin’deki Niujie Camii çevresinde iftar vaktinde bir grup esnaf geçen yolculara sıcak çay ve hurma dağıtır. Üniversitelerde okuyan Hui öğrenciler, kampüslerde helal yemekhane taleplerini yetkililere iletir. Bu uygulamalar, farklı şehirlerde değişen biçimlerde sürmektedir.
Sıkça Sorulan Sorular
Çin’de Ramazan Bayramı’na ne denir?
Hui topluluğu arasında “Kai Zhai Jie” (orucu açma bayramı) olarak bilinir. Kurban Bayramı ise “Guerbang Jie” olarak anılır.
Hui mutfağında iftar yemekleri neler?
Lamian (el yapımı erişte), Lanzhou usulü sığır çorbası, kuzu etli yemekler ve yağlı hamur işleri yaygındır.
Çin’de bayram resmî tatil mi?
Ülke genelinde değil; Ningxia, Sincan gibi özerk bölgelerde yerel tatil olarak tanınır.
Sincan’da ramazan uygulamaları nasıl?
Uluslararası kuruluşlar oruç ve ibadet üzerine kısıtlamalar bildirmektedir; Çin hükümeti bu iddiaları reddeder.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Ramazan" md.; Çin İslam Derneği; Diyanet İşleri Başkanlığı, diyanet.gov.tr
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Ramazan" md.
- Çin İslam Derneği
- Diyanet İşleri Başkanlığı, diyanet.gov.tr
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.