Namaz Sonrası Dua Ederken Elleri Kaldırmak
Namaz sonrası dua ederken elleri kaldırmak ve yüze sürmek caiz mi? Duada el açma adabı, Hz. Peygamber'in uygulaması, farz sonrası toplu dua ve alimlerin görüşleri.
- Duada Ellerin Açılması
- Namazdan Sonra Dua
- Ellerin Yüze Sürülmesi
Dua sırasında elleri kaldırmak sünnettir ve namazdan sonra da yapılabilir. Hanefî ve diğer mezheplerin çoğuna göre farz namazın ardından el açarak dua etmek ve avuçları yüze sürmek caizdir. Bazı alimler ise bu uygulamanın devamlı hale getirilmesine ihtiyatla yaklaşır.
Duada Ellerin Açılması
Selmân el-Fârisî’den rivayet edilen hadise göre Hz. Peygamber, “Rabbiniz hayâ sahibi ve kerem sahibidir. Kulu ellerini kaldırdığında onları boş çevirmekten hayâ eder” buyurmuştur (Ebû Dâvûd, Vitir; Tirmizî, Da’avât). Bu ve benzeri rivayetler, dua esnasında ellerin kaldırılmasının meşruiyetini gösterir. Enes b. Mâlik de, Hz. Peygamber’in istiska duasında ellerini koltuk altı beyazlığı görünene kadar kaldırdığını anlatır (Buhârî, İstiskâ; Müslim, İstiskâ). Hadis kaynaklarında el kaldırma ile ilgili otuzdan fazla rivayet bulunduğu belirtilir.
Namazdan Sonra Dua
Ebû Ümâme’nin rivayetinde Hz. Peygamber’e “Hangi dua daha çok kabul edilir?” diye sorulduğunda, “Gecenin son yarısındaki dua ve farz namazların arkasındaki dua” cevabını vermiştir (Tirmizî, Da’avât). Hasen kabul edilen bu rivayet, farz namazdan sonra dua etmenin teşvik edildiğini gösterir. Namazdan sonra yapılan dua, hem namazın bir parçası değil hem de onun bereketine bağlı bir ibadettir. Bu nedenle camilerde imam duayı yapar, cemaat ise “âmin” der. Hanefî uygulamasında dua öncesi hamd ve salavat getirilmesi, Rabbena duaları ile birlikte kişinin kendi ihtiyaçlarını da dile getirmesi yaygındır.
Ellerin Yüze Sürülmesi
Dua bittiğinde avuçları yüze sürmek, Ömer b. Hattâb’a nispet edilen bir rivayete dayanır: “Hz. Peygamber dua ettiğinde ellerini indirmez, yüzüne sürerdi” (Tirmizî, Da’avât). Bu rivayetin zayıf olduğu hadis âlimlerince belirtilmiştir. Buna karşın Hanefî fakihler, bu uygulamayı müstehap kabul etmiştir. Bazı hadisçiler ise bu uygulamanın sünnet olarak kabul edilmesine temkinli yaklaşır. Kişi bu uygulamayı yaptığında veya yapmadığında günahkâr olmaz; mesele edep ve gelenek kapsamındadır.
Toplu Dua Meselesi
Farz namazdan sonra imamın dua edip cemaatin “âmin” demesi yaygın bir uygulamadır. Bu uygulamanın dayanağı olarak, Hz. Peygamber’in ashabına dualarda “âmin” demeyi teşvik etmesi gösterilir. İbn Teymiyye gibi bazı alimler ise Hz. Peygamber’in her namazdan sonra toplu dua yapmayı sürekli bir adet haline getirmediğini, dolayısıyla bunun devamlı uygulanmasının sünnet sayılmaması gerektiğini söyler. Bunun yanında bu uygulamanın yasak olduğunu söyleyenler azdır; çoğu alim bunu caiz görür. Bu nedenle toplu duada aşırılık veya zorlama olmaksızın, cemaatin rahatını gözeterek hareket etmek uygundur.
Dua Adabı
- Allah’a hamd ve Hz. Peygamber’e salavat ile başlamak.
- Kıbleye dönmek ve abdestli olmak.
- Dua sırasında acele etmemek, ısrarla ve yalvararak dua etmek.
- Haram yoldan kazanılan lokma ve giysiden sakınmak.
- Duanın sonunda “âmin” demek ve salavat getirmek.
Namazdan sonra yapılan zikirlerin sıralaması için namazdan sonra tesbihat nasıl yapılır yazısı, Ramazan‘da teravih sonrası dua için teravih namazı evde kılınır mı yazısı incelenebilir. Namazın genel faziletleri namaz kılmanın faziletleri, terkinin sonuçları namazı terk etmenin sonuçları, çocuklara namaz öğretmek ise çocuklara namaz ne zaman öğretilmeli yazılarında anlatılmıştır.
Duada Dikkat Edilecek Diğer Noktalar
Dua yalnızca elleri kaldırmak değildir; kalbin hazır olması, niyetin samimiyeti ve Allah’a güvenle yönelmek duanın ruhudur. Hz. Peygamber, “Allah, gafil ve dikkatsiz bir kalpten gelen duayı kabul etmez” buyurmuştur (Tirmizî, Da’avât). Bu nedenle dua ederken şekilden çok anlamı düşünmek önemlidir. Duada ellerin avuçları gökyüzüne bakacak şekilde açılması esastır; ellerin omuz hizasında, orta bir yükseklikte tutulması, ağlar gibi bükülmesi uygun görülür. Eller çok yüksek kaldırılmaz. Duanın ardından tekrar Allah’a hamd ve salavatla bitirmek, hem edep hem de kabul ümidi açısından tavsiye edilen bir yoldur.
Farklı Uygulamalar Karşısında Hoşgörü
İslam dünyasında namaz sonrası dua uygulamaları farklılık gösterir. Bazı yerlerde cemaat topluca el açıp dua eder, bazı yerlerde herkes tek başına sessizce dua eder, bazı yerlerde ise dua hiç yapılmadan dağılınır. Bunlardan birini mutlak doğru, diğerini yanlış ilan etmek doğru değildir. Fıkhî ihtilaf alanında olan bu mesele, kişinin bağlı olduğu mezhebe, bölgenin geleneğine ve camideki cemaatin alışkanlığına göre ele alınır. Önemli olan, ibadeti huşû ve edep içinde yapmak ve başkalarını hor görmemektir.
Kısa Dua Örnekleri
Namaz sonrası kısa ve etkili dualar arasında “Allâhümme a’innî alâ zikrike ve şükrike ve hüsni ibâdetik” (Allahım, beni seni zikretmekte, sana şükretmekte ve güzel ibadet etmekte muvaffak kıl) duası bilinir (Ebû Dâvûd, Salât). Ayrıca Rabbena duaları ve salavat getirmek de sık tercih edilir. Kişi bildiği Arapça duaların yanında, kendi ihtiyaçlarını Türkçe dile getirerek dua edebilir; bu, namaz dışında olduğu için caizdir.
Sıkça Sorulan Sorular
Namazdan sonra dua ederken el açılır mı?
Dua sırasında elleri açmak sünnet ve müstehaptır. Farz namazdan sonra el kaldırarak dua etmek de caizdir.
Eller yüze sürülür mü?
Dua bittikten sonra avuçları yüze sürmek, bazı rivayetlerde yer alır. Hanefî alimler bunu müstehap görür; bazı alimler rivayetlerin zayıf olduğunu söyler.
Cemaatle toplu dua yapmak doğru mu?
Namaz sonrası imam duasına cemaatin “âmin” demesi yaygın bir uygulamadır. Bazı alimler bunu devamlı hale getirmeyi uygun bulmaz; çoğunluk ise caiz kabul eder.
Farz namazdan sonra dua kabul edilir mi?
Hadiste gecenin son yarısı ve farz namazların arkasının dua için müsait vakitlerden olduğu bildirilmiştir.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Ebû Dâvûd, Salât ve Vitir; Tirmizî, Da'avât (Selmân el-Fârisî rivayeti); Buhârî, Da'avât; Müslim, Zekât; Tirmizî, Da'avât (farz namazlardan sonra duanın kabulü); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Dua" md.
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Ebû Dâvûd, Salât ve Vitir; Tirmizî, Da'avât (Selmân el-Fârisî rivayeti)
- Buhârî, Da'avât; Müslim, Zekât
- Tirmizî, Da'avât (farz namazlardan sonra duanın kabulü)
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Dua" md.
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.