Nebî ile Resûl Arasındaki Fark Nedir? Peygamber Türleri

Nebî ile resûl arasındaki farkı âlimlerin çoğunluğu şöyle açıklar: Nebî, kendisine vahiy gelen ve insanları Allah’ın dinine çağıran kişidir; resûl ise yeni bir şeriat ya da kitapla belli bir topluma gönderilen peygamberdir. Bu görüşe göre her resûl nebîdir ama her nebî resûl değildir.

Kelime Anlamı

“Nebî” kelimesi Arapçada haber veren, haber alan ya da yüksek makam sahibi anlamlarına gelen kökten türetilmiştir. “Resûl” ise gönderilen kişi, elçi demektir. Kur’an’da her iki kelime de kullanılır. Hac Suresi 52. ayette “Senden önce hiçbir resûl ve nebî göndermedik ki…” ifadesi, iki ayrı kategori bulunduğuna dair delil olarak gösterilir. Bununla birlikte bazı âlimler iki kelimenin yakın anlamlı olduğunu, farkın bir hüküm farkına dayanmadığını savunur.

Âlimlerin Görüşleri

Çoğunluk görüşü

Mâtürîdî ve Eş’arî çizgisindeki âlimlerin çoğuna göre resûl, yeni bir kitap ve şeriatla gönderilen, tebliği zorunlu olan peygamberdir. Nebî ise kendisinden önceki bir şeriatı yeniden yaymakla görevlendirilen, vahiy alan ancak yeni bir kitap getirmeyen peygamberdir. Örneğin İsrailoğulları peygamberlerinin bir çoğu Tevrat’a uygun hüküm vermiş, Hz. Mûsâ’nın şeriatını sürdürmüştür.

Diğer yaklaşımlar

Bazı âlimler iki kavramı eş anlamlı sayar. Bazıları ise nebîyi “vahiy alan ancak tebliğ etmekle görevlendirilmeyen”, resûlü “vahyi tebliğ etmekle görevli” olarak tanımlar. Bu ikinci tanım hadislerle desteklenemeyen mantıksal ayrım olarak eleştirilmiştir, çünkü Kur’an’da vahiy alan nebîlerin de tebliğ yaptığı görülür. Bu nedenle çoğunluk, şeriat ve kitap ölçüsünü esas almıştır.

Kur’an’daki Örnekler

Meryem Suresi 51. ayette Hz. Mûsâ için “resûl ve nebî” ifadesi birlikte kullanılır. Meryem 54’te Hz. İsmâil “resûl ve nebî” olarak anılır. Ahzâb 40’ta ise Hz. Muhammed için “Allah’ın Resûlü ve peygamberlerin sonuncusu” buyurulur. Bu ayetler kavramların birbirini dışlamadığını, bir kişinin hem nebî hem resûl olabileceğini gösterir. Hz. Âdem, Şît ve İdrîs gibi bazı peygamberler çoğu zaman kitap sahibi olmayan nebîler olarak kabul edilir; bu konuyu suhuf ve sahifeler yazısında da bulabilirsiniz.

Ulü’l-Azm Peygamberler

Ahkâf Suresi 35. ayette Peygamberimize “Peygamberlerden azim sahibi olanlar sabrettiği gibi sen de sabret” buyurulur. “Ulü’l-azm” (azim ve kararlılık sahibi) diye anılan peygamberlerin kimler olduğunda farklı görüşler vardır. En yaygın liste Nûh, İbrâhîm, Mûsâ, Îsâ ve Muhammed (aleyhimü’s-selâm) şeklindedir. Ahzâb 7 ve Şûrâ 13’te bu isimler birlikte sayılır. Bazı âlimler listeyi daha geniş tutmuş, başka peygamberleri de eklemiştir.

Kitap Verilen Peygamberler

Dört büyük kitap ile ilişkilendirilen peygamberler şunlardır: Tevrat (Mûsâ), Zebur (Dâvûd), İncil (Îsâ) ve Kur’an (Muhammed). Kur’an ayrıca İbrâhîm ve Mûsâ’nın sahifelerinden söz eder (Necm 36-37, A’lâ 18-19). Bu konunun ayrıntısı Suhuf Nedir? Peygamberlere indirilen sahifeler yazısında verilmiştir. Kitap verilen peygamberlerin hepsinin resûl olduğu kabul edilir.

Sayıları Hakkındaki Rivayetler

Ebû Zer el-Gıfârî’ye atfedilen uzun bir rivayette peygamberlerin sayısı 124 bin, resûllerin sayısı ise 313 ya da 315 olarak geçer (Ahmed b. Hanbel, Müsned; İbn Hibbân). Ancak hadis âlimleri bu rivayetin senedi hakkında farklı değerlendirmeler yapmıştır; bazıları zayıf, bazıları hasen demiştir. Bu nedenle kesin sayı yerine “Allah’ın dilediği kadar” demek daha ihtiyatlı bir yaklaşımdır. Ayrıntılar için Kaç peygamber gönderildi yazısı okunabilir.

Her İkisinde Ortak Nitelikler

Nebî de resûl de aynı temel sıfatlara sahiptir: sıdk, emanet, tebliğ, ismet ve fetanet. Bu özellikleri Peygamberlerin beş sıfatı yazısında bulabilirsiniz. Yine her ikisine de iman şarttır; Bakara 285’te müminlerin “Peygamberlerinden hiçbirini ayırmayız” dediği belirtilir. Peygamber makamlarının Anadolu’daki yansıması ise Anadolu’daki peygamber makamları yazısına konu olmuştur.

Hadislerde Nebî ve Resûl Ayrımı

Hadislerde “Benden sonra nebî yoktur” ifadesi (Buhârî, Enbiyâ 50; Müslim, İmâre) ve “Beni-İsrâil’i peygamberler yönetirdi, biri ölünce yerine başka peygamber gelirdi” sözü geçer. Bu hadiste “nebî” kelimesinin İsrâiloğulları’nı yönlendiren, onların işlerini Tevrat’a göre gözeten kişileri için kullanıldığı görülür. Yani nebîler, yeni bir kitap getirmeden önceki kitabın hükmünü uygulayan ve toplumu yönlendiren kimselerdir. Hz. Muhammed’den sonra hiçbir nebî ve resûl gelmeyeceği, Ahzâb 40’ın açık hükmüdür. Bu nedenle “nebî” ve “resûl” kelimeleri ilâhî bildirimin devamını değil, ancak geçmişte yaşamış kimseleri ifade eder.

Melekler ve Resûl Kavramı

Kur’an’da “resûl” kelimesi yalnızca insanlar için değil, meleklere de kullanılabilir. Hac 75’te “Allah meleklerden de insanlardan da elçiler seçer” buyurulur. Cebrâîl “resûl-i kerîm” diye anılır (Tekvîr 19). Dolayısıyla “resûl” kelimesi daha genel bir mana taşıyabilir; ancak akaid kitaplarında terim olarak “resûl” insan peygamberler için kullanılır ve melek elçiler “elçi melek” diye ayrı anılır. Bu ayrım terimlerin sözlük ve ıstılah anlamını ayırmak açısından önemlidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Nebî ile resûl aynı mıdır?

Çoğunluğa göre aynı değildir: her resûl nebîdir ama her nebî resûl değildir. Resûl, yeni bir şeriat veya kitapla gönderilen, nebî ise vahiy alan ve önceki şeriata uyan peygamberdir.

Ulü’l-azm peygamberler kimlerdir?

Çoğunlukla Nûh, İbrâhîm, Mûsâ, Îsâ ve Muhammed (aleyhimü’s-selâm) olarak sayılır.

Kaç resûl vardır?

Ebû Zer rivayetinde 313 veya 315 sayısı geçer ancak bu rivayetin senedi tartışmalıdır; kesin sayı bilinmez.

Hz. Muhammed nebî mi resûl mü?

Hem nebî hem resûldür; Ahzâb 40’ta “Allah’ın Resûlü ve peygamberlerin sonuncusu (hâtemü’n-nebiyyîn)” olarak anılır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 4 Haziran 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Nebî", "Resûl", "Ulü'l-azm" md.; Teftâzânî, Şerhu'l-Akâid; Hac Suresi 52, Ahzâb 7 ve 40, Meryem 51-54 (kuran.diyanet.gov.tr); Ahmed b. Hanbel, Müsned (Ebû Zer rivayeti)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →