Suhuf Nedir? Peygamberlere İndirilen Sahifeler ve Önemi

Suhuf, “sahife” kelimesinin çoğuludur; Kur’an’da özellikle Hz. İbrâhîm ve Hz. Mûsâ’ya verilen vahiy bölümleri için kullanılır. Dört büyük kitaptan farklı olarak daha kısa, ilke ve öğüt ağırlıklı metinler olarak anlaşılır. Rivayetlere göre Âdem, Şît, İdrîs ve İbrâhîm’e de sahifeler verilmiştir.

Kur’an’da Suhuf

A’lâ Suresi’nin 18 ve 19. ayetleri “Şüphesiz bu, önceki sahifelerde, İbrâhîm ve Mûsâ’nın sahifelerinde de vardır” der. Necm Suresi 36-37’de ise “Yoksa Mûsâ’nın sahifelerinde ve vefalı İbrâhîm’in sahifelerinde bildirilenler kendisine haber verilmedi mi?” buyurulur ve devamında kimsenin başkasının günahını yüklenmeyeceği, insana ancak çalıştığının karşılığının olduğu gibi ilkeler sayılır (Necm 38-41). Bu ayetler, sahifelerde yer alan mesajların tevhid, hesap ve sorumluluk ilkeleri olduğunu gösterir. Kur’an ayrıca Beyyine 2’de Peygamberimizin “tertemiz sahifeler” okuyan bir elçi olduğunu bildirir. Bu bağlamda sahife kelimesinin hem Kur’an hem önceki vahiy için kullanılması dikkat çekicidir.

Ebû Zer Rivayeti

Ebû Zer el-Gıfârî’nin anlattığına göre Peygamberimize “Allah kaç kitap indirdi?” diye sorulmuş; cevap olarak “Yüz dört kitap: Şît’e elli sahife, İdrîs’e otuz sahife, İbrâhîm’e on sahife, Mûsâ’ya Tevrat’tan önce on sahife; Tevrat, İncil, Zebur ve Kur’an” buyurduğu aktarılır. Âdem’e verilen sahifeler konusunda rivayetler ayrışır. Bu rivayet İbn Hibbân gibi bazı kaynaklarda yer alır. Ancak hadis âlimleri senedin zayıflığına dikkat çekmiş, İbnü’l-Cevzî mevzu saymıştır. Bu nedenle sayılara kesin bilgi gözüyle bakılmaz. Kelamcılar, kitapların sayısının yüz dört olarak kesinleştirilmesinin gerekmediğini belirtir. Peygamber sayıları meselesi ile benzerliği için Kaç peygamber gönderildi yazısına bakılabilir.

Sahife Verildiği Rivayet Edilen Peygamberler

Hz. Âdem ve Hz. Şît

Hz. Âdem ilk peygamber olarak kabul edilir; ona ibadet ve helal-haram bilgilerinin verildiği söylenir. Oğlu Şît’in (Şeys) ise nübüvvetle görevlendirildiği, kendisine sahifeler indirildiği rivayet edilir. Şît adı Kur’an’da geçmez; bu bilgi hadis ve tefsir kaynaklarındaki naklere dayanır.

Hz. İdrîs

Kur’an’da adı iki yerde geçen (Meryem 56-57, Enbiyâ 85) Hz. İdrîs’in dürüst bir peygamber olduğu ve yüce bir mertebeye yükseltildiği bildirilir. Yazı yazan ilk insan olduğu, ilimler öğrettiği yönündeki anlatımlar tefsir ve tarih kaynaklarında geçer, fakat ayrıntılarının bir kısmı İsrâiliyat etkisi taşır. İsrâiliyat nedir yazısı bu tür bilgilerle ilgili ölçüt sunar.

Hz. İbrâhîm

İbrâhîm’in sahifeleri, tefsirlerde şu temalarla anılır: Allah’ın birliği, ahiret hesabı, adalet, zulme karşı uyarı ve insanların amelleri. Bu kitabın bugün elde bulunmadığı kabul edilir.

Suhuf ve Kitap Arasındaki Fark

Kelam kitaplarında vahyedilen metinler iki grupta anılır: büyük hacimli, şeriat bildiren kitaplar ve kısa, sınırlı içerikli sahifeler. Tevrat, Zebur, İncil ve Kur’an kitap olarak adlandırılır. Mûsâ’ya verilen sahifelerin Tevrat’tan önce mi sonra mı olduğu konusunda fikir ayrılığı vardır. Bazı müfessirler “Mûsâ’nın sahifeleri” ifadesiyle Tevrat’ın kendisini kastettiğini söyler. Nebî ve resûl ayrımıyla ilgili Nebî ile resûl arasındaki fark yazısı bu tartışmanın bağlamını verir.

Günümüze Ulaşan Bilgiler

Sahifelerin hiçbirinin aslı günümüze ulaşmamıştır. İslam inancına göre önceki vahiy metinleri zamanla değişikliğe uğramış, bazı bölümleri unutulmuş, bazıları ise ilâve edilmiştir. Kur’an’ın muhafazası Hicr 9’da güvence altına alınmıştır. Bu nedenle sahifelerin muhtevası hakkındaki bilgiler yalnızca Kur’an ve sahih hadislerle sınırlıdır. Müslüman olarak yapılması gereken, bu metinlerin Allah’tan geldiğine inanmak, ancak onlara dair uydurma bilgileri esas almamaktır.

Peygamberlerin Hayatı ve Sahifeler

Sahife verilen peygamberlerin yaşam öyküleri de tefsir geleneğinde işlenmiştir. Onların meslekleri ve yaşları ve ömürleri hakkında yazılar bu bilgilerin kaynak değerini tartışır.

Sahife Kelimesinin Dil ve Kültür Boyutu

“Sahife” kelimesi Arapçada yazı yazılan yüzey, sayfa ya da yaprak anlamına gelir. Kur’an dilinde “suhuf” kelimesi hem önceki peygamberlere verilen vahyi hem de insanların amel kayıtlarını (Tekvîr 10, “sahifeler açıldığında”) ifade eder. Bu çok katmanlı kullanım, Kur’an’ın yazı ve kayıt kavramına verdiği değeri gösterir. İslam öncesi Arap toplumunda yazının sınırlı olması, vahiy metinlerinin muhafazası ve ezberlenmesi bakımından önem taşıyan bir arka plandır.

Ayrıca Kur’an’ın toplanması sürecinde de “suhuf” kelimesi kullanılmıştır. Hz. Ebû Bekir zamanında Zeyd b. Sâbit tarafından toplanan yazılı parçalara “suhuf” denmiş, daha sonra Hz. Osman döneminde bu sahifelerden çoğaltılan nüshalar “mushaf” adını almıştır. Bu terim farkı, önceki peygamberlerin sahifeleri ile Kur’an’ın toplama tarihindeki sahifelerin aynı kavram olmadığını anlamak için de yararlıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Suhuf ne demektir?

Suhuf, “sahife” kelimesinin çoğuludur; kısa vahiy metinleri anlamında İbrâhîm ve Mûsâ gibi peygamberlere verilen yazılı bölümleri ifade eder.

Kaç sahife indirildi?

Ebû Zer rivayetinde Şît’e 50, İdrîs’e 30, İbrâhîm’e 10 ve Mûsâ’ya Tevrat’tan önce 10 sahife verildiği geçer; ancak bu rivayetin senedi tartışmalıdır.

Suhuf günümüzde mevcut mu?

Hayır. Orijinal hâlleriyle günümüze ulaşmamıştır; Kur’an’daki ifadelerden içeriklerine dair kısa bilgiler öğrenilir.

Suhuf ile kitap arasındaki fark nedir?

Suhuf kısa vahiy bölümleri, kitap ise daha kapsamlı bir şeriat metnidir; dört büyük kitap Tevrat, Zebur, İncil ve Kur’an’dır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 4 Haziran 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Suhuf" md.; Necm 36-37, A'lâ 18-19 (kuran.diyanet.gov.tr); İbn Hibbân, Sahîh (Ebû Zer rivayeti); Teftâzânî, Şerhu'l-Akâid

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →