Kaç Peygamber Gönderildi? 124 Bin Rivayeti ve Değeri
Kaç peygamber gönderildi? Kur'an'da adı geçen 25 peygamber, 124 bin rivayetinin senedi, kelam âlimlerinin sayı belirtmeme tavsiyesi ve ilgili ayetler.
- Kur'an'da Adı Geçen Peygamberler
- Kur'an'da Adı Geçmeyenler
- 124 Bin Rivayeti
Kur’an’da adı açıkça geçen peygamber sayısı genel kabule göre 25’tir. Toplam peygamber sayısı ise kesin olarak bilinmez; yaygın olarak anılan 124 bin sayısı bir rivayete dayanır ve senedi hakkında değerlendirmeler farklıdır. Bu nedenle kelam âlimleri, sayı belirtmeden “hepsine iman ettim” demeyi esas alır.
Kur’an’da Adı Geçen Peygamberler
Kur’an’da isimleri zikredilen peygamberler şunlardır: Âdem, İdrîs, Nûh, Hûd, Sâlih, İbrâhîm, Lût, İsmâil, İshâk, Yâkub, Yûsuf, Eyyûb, Şuayb, Mûsâ, Hârûn, Zülkifl, Dâvûd, Süleyman, İlyas, Elyesa, Yûnus, Zekeriyyâ, Yahyâ, Îsâ ve Muhammed (aleyhimü’s-selâm). Bu isimler Enbiyâ, En’âm ve Sâd gibi surelerde birlikte de sayılır; En’âm 83-86’da bir bölümünün isimleri art arda verilir. Zülkarneyn, Lokman, Uzeyr ve Tübba hakkında âlimler farklı fikirler beyan etmiştir; Kur’an’da peygamber olarak nitelendirilmedikleri için çoğunluk bunları kesin peygamber listesine dahil etmez.
Kur’an’da Adı Geçmeyenler
Nisâ 164 ve Mü’min 78’de “Daha önce sana anlattığımız peygamberler var, anlatmadığımız peygamberler de var” buyurulur. Bu ayetler isimlerin tamamının bilinmediğini açıkça bildirir. Bu bilginin ayrıntıları için Kur’an’da adı geçmeyen peygamberler yazısına bakılabilir. Fâtır 24 ve Râd 7 ayetleri ise her kavme bir uyarıcı ya da rehberin gönderildiğini haber verir. Nahl 36 da “Her ümmete ‘Allah’a kulluk edin, tâğuttan kaçının’ diyen bir peygamber gönderdik” demektedir.
124 Bin Rivayeti
Ebû Zer el-Gıfârî’den gelen uzun bir rivayette, “Peygamberlerin sayısı nedir?” sorusuna “Yüz yirmi dört bin” cevabı verildiği; bunlardan “üç yüz on beş”inin (bazı rivayetlerde 313) resûl olduğu söylenir (Ahmed b. Hanbel, Müsned; İbn Hibbân, Sahîh). Hadis âlimlerinden İbnü’l-Cevzî bu rivayeti zayıf hatta mevzu saymış; bazı çağdaş hadisçiler ise tariklerinin birbirini desteklediğini söylemiştir. Dolayısıyla sayının delil değeri üzerinde hadis âlimleri birleşmemiştir.
Bazı kaynaklarda aynı rivayetin sayısal ifadelerinde farklılıklar bulunması, sayının kesinlikten uzak olduğunu gösterir. Resûllerin sayısını ve nebî-resûl ayrımını ele alan Nebî ile resûl arasındaki fark yazısı bu hadisin kavramsal bölümünü ayrıca işler.
Kelam Âlimlerinin Tavrı
Nesefî’nin Akâid’inde ve onu şerheden Teftâzânî’de, peygamber sayısını belirli bir rakamla sınırlamanın doğru olmadığı belirtilir. Gerekçe şudur: Sayıyı olduğundan fazla söylersek peygamber olmayan birini peygamberlerin arasına katmış, eksik söylersek bir peygamberi dışarıda bırakmış oluruz. Bu yüzden “Peygamberlerin hepsine iman ettik, sayıyı Allah bilir” demek en doğrusu kabul edilir. Müslümanın imanı bakımından ismen bilinen peygamberlere ismen, diğerlerine icmâlen (topluca) iman etmek yeterlidir.
Peygamberlerin Dağılımı ve Kıssaları
Kur’an’da adı geçen peygamberlerin hepsi aynı coğrafyada yaşamamıştır. Hûd ve Sâlih Arap kavimlerine, Şuayb Medyen halkına, Mûsâ, Hârûn, Dâvûd, Süleyman ve Îsâ İsrâiloğullarına, Lût Sodom halkına gönderilmiştir. Âdem’den Muhammed’e kadar nübüvvet zinciri uzun bir tarih çizgisinde gelişmiştir. Peygamberlerin her birinin hayatı, mesajı ve meslekleri farklı olmakla birlikte tevhid çağrısında birleşirler. Meslekleri hakkında peygamberlerin meslekleri yazısı, yaşları hakkında yaşları ve ömürleri yazısı bilgi verir.
Sayı Konusunda İsrâiliyat ve Efsaneler
Halk arasında peygamberlere dair çeşitli sayı ve isim listeleri dolaşır. Bunların bir kısmı İsrâiliyat kaynaklıdır ya da zayıf rivayetlere dayanır. Çeşitli kişilerin kabirlerinin belirli peygamberlere ait olduğu yönündeki iddialar bu bağlamda ihtiyatla karşılanmalıdır. Peygamberlerle ilgili bilgi edinirken Kur’an ve sahih hadis esas alınmalı, tarih kaynakları ise ikincil delil olarak ele alınmalıdır. Suhuf ve kitaplar konusu için Suhuf ve sahifeler yazısı kullanışlıdır.
İmanın Şartı Olarak Peygamberlere İman
Amentü’de “Peygamberlerine iman ettim” ifadesi bulunur. Bakara 285’te müminlerin Allah’a, meleklerine, kitaplarına ve peygamberlerine iman ettikleri ve peygamberler arasında ayrım yapmadıkları bildirilir. Bu nedenle bir peygamberi inkâr etmek, hepsini inkâr etmek gibi değerlendirilmiştir. Peygamberlerin sıfatlarının tanınması için Peygamberlerin beş sıfatı yazısına bakılabilir.
Peygamberlik Zincirinin Mantığı
Kur’an’ın anlatımına göre insanlık, ilk insan ve ilk peygamber olan Hz. Âdem’den itibaren vahiyle muhatap olmuştur. Peygamberler farklı zaman ve coğrafyalarda, ortak bir temel mesajı, yani tevhidi ve ahlakî sorumluluğu tekrar hatırlatmak için gönderilmiştir. Şeriatlar zamanla değişmiş, inanç esasları ise aynı kalmıştır (Şûrâ 13). Peygamberlerin sayısının fazla olması, vahyin insan toplumlarından hiçbirini ihmal etmediği şeklinde yorumlanır. Bu anlayış, dinler tarihçileri açısından da ilginçtir; zira dünyanın farklı bölgelerinde tevhid ve ahlak anlayışına dair ortak izler görülür. Ancak İslam âlimleri, bir kişinin tarihte ya da başka dinlerde “bilge” olarak anılmasından yola çıkarak onun peygamber olduğunu söylemekten kaçınırlar, çünkü peygamberlik ancak vahiyle bildirilen bir konudur.
Sıkça Sorulan Sorular
Kur’an’da kaç peygamberin adı geçer?
Genel kabule göre 25 peygamberin adı açıkça geçer. Zülkarneyn, Lokman ve Uzeyr gibi isimlerin peygamber olup olmadığı âlimler arasında tartışmalıdır.
124 bin peygamber rivayeti sahih mi?
Rivayet Ahmed b. Hanbel ve İbn Hibbân’da geçer, ancak senedi hakkında değerlendirmeler farklıdır; bu yüzden kesin sayı vermek yerine “Allah bilir” denmesi önerilir.
Her millete peygamber gönderildi mi?
Evet. Fâtır 24 “Hiçbir ümmet yoktur ki içinde bir uyarıcı gelip geçmiş olmasın” buyurur.
Peygamber sayısını bilmek imanın şartı mıdır?
Hayır. İman esasları peygamberlere topluca iman etmeyi gerektirir; belirli bir sayıya inanmak gerekmez.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Peygamber", "Nebî" md.; Ahmed b. Hanbel, Müsned (Ebû Zer rivayeti); İbn Hibbân, Sahîh; Teftâzânî, Şerhu'l-Akâid; Nesefî, Akâid; Nisâ 164, Mü'min 78, Fâtır 24 (kuran.diyanet.gov.tr)
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Peygamber", "Nebî" md.
- Ahmed b. Hanbel, Müsned (Ebû Zer rivayeti); İbn Hibbân, Sahîh
- Teftâzânî, Şerhu'l-Akâid; Nesefî, Akâid
- Nisâ 164, Mü'min 78, Fâtır 24 (kuran.diyanet.gov.tr)
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.