Rusya’da Ramazan, Bayram ve Dinî Günler Nasıl Geçer?

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Uraza ayı ve oruç
Tatar sofrası ve iftar
Teravih ve camilerde Ramazan

Rusya’da Ramazan, Tatarlardan Kafkas halklarına ve göçmen topluluklara kadar farklı kültürlerde farklı biçimlerde yaşanır; “Uraza” adı verilen oruç ayında iftar sofraları, teravih ve bayram namazları öne çıkar. Federal düzeyde resmî tatil olmayan bayramlar, birçok Müslüman cumhuriyette tatil günüdür.

Uraza ayı ve oruç

Rusya’da oruç Türkçede “uraza” (Tatarca, Başkurtça) olarak adlandırılır. Kazan’da, Ufa’da ve Dağıstan’da Ramazan’ın başlangıcı yerel müftülüklerce duyurulur. Büyük şehirlerde çalışma hayatı normal sürer; bu nedenle oruçlu işçiler gün içinde işine devam eder. Kuzeydeki enlemlerde yaz aylarına denk gelen Ramazan’da gündüzler çok uzar. Saint Petersburg ve Moskova’da yaz Ramazan’ında oruç süresi 18-19 saate ulaşabilir; bu gibi durumlarda müftülükler yakın bir şehrin vakitlerini veya ruhsat hükümlerini esas alma yönünde fetvalar verebilir. Rusya’daki Müslüman nüfusun genel yapısı için Rusya’da kaç Müslüman var? yazısı okunabilir.

Tatar sofrası ve iftar

Tatar mutfağı Ramazan ve bayram sofralarını zenginleştirir:

Çak-çak: Bal ile pekmezlenmiş hamur topları, bayram ve misafir ikramı tatlısı.
Ekpoçmak: Üçgen biçimli etli hamur işi.
Belyaş (peremeç): Yuvarlak, açık uçlu etli börek.
Kıstıbıy: Patates veya darı ezmesiyle doldurulmuş yassı ekmek.
Şurpa ve pilav: Kuzu etli çorba ve pilav.

Kuzey Kafkasya’da ise Dağıstan’ın hinkal (hamur ve et), hıçın ve çudu gibi yemekleri iftar sofralarına girer. Çeçen mutfağında jıjıg-galnaş (et ve hamurlu bir yemek) bilinir. İftar çoğunlukla hurma ve sütle başlar. Aileler komşuları, akrabaları ve konukları iftara davet eder.

Teravih ve camilerde Ramazan

Camilerde yatsıdan sonra teravih namazı kılınır. Kazan’daki Kul Şerif ve Marcani camileri, Moskova’daki Katedral Camii ve Grozni, Mahaçkale gibi şehirlerdeki büyük camiler Ramazan akşamlarında dolar. Camilerin özellikleri için Rusya’nın camileri ve tarihî İslami eserleri yazısı yararlıdır. Çeşitli şehirlerde Ramazan boyunca açık iftar çadırları kurulur; bunlar gayrimüslimleri de ağırlayan bir paylaşım örneğidir.

Bayramlar: Uraza-bayram ve Kurban-bayram

Moskova’da bayram namazı, cami çevresindeki sokaklara taşan on binlerce kişiyle kılınır. Güvenlik önlemleri nedeniyle bazı caddeler trafiğe kapatılır. Tataristan, Başkurdistan ve Dağıstan’da bayram sabahı camilerde toplu namaz kılınır, ardından aileler birbirini ziyaret eder. Kurban Bayramı’nda kurban kesimi yetkili ve belirlenmiş yerlerde yapılır; şehir merkezlerinde bireysel kesime bazı kısıtlamalar uygulanabilir. Kurban eti yoksullara ve komşulara dağıtılır. Kazan’da Kurban Bayramı’nda “Sabantuy” gibi halk geleneği ayrı bir bahar kutlamasıdır.

Kafkas ve Tatar gelenekleri

Dağıstan’da bayramdan önce evler temizlenir, mezarlıklar ziyaret edilir ve yoksullara sadaka verilir. Genç erkekler bayram sabahı büyükleri ziyaret etme ve el öpme geleneğini sürdürür. Çeçenistan’da Ramazan’ın kamusal yaşama yansımaları daha belirgindir; camiler ve dinî eğitim kurumlarında özel programlar düzenlenir. Tatarlarda ise “Kara Kış” olarak anılan kış aylarına denk gelen Ramazan’larda soğuk iklim nedeniyle iftar sofraları evlerde toplanır. Komşu Azerbaycan’daki Ramazan geleneği için Azerbaycan’da Ramazan ve bayram gelenekleri yazısı da okunabilir.

Göçmen topluluklar

Orta Asyalı göçmenler Ramazan’ı çoğunlukla camilerde ve dernek binalarında geçirir. Özbek, Tacik ve Kırgız işçiler için düzenlenen toplu iftarlar yaygındır. Çalışma saatleri nedeniyle bazı işçiler gün içinde ibadet fırsatı bulamaz; işverenlerin bu konuda gösterdiği anlayış değişkenlik gösterir. Memleketine ait geleneksel yemekleri hazırlayıp paylaşmaları da bir dayanışma örneğidir. Tacikistan’da Ramazan geleneklerine bakmak bu toplulukların alışkanlıklarını anlamaya yardımcı olabilir.

Dinî günler

Ramazan ve Kurban bayramlarının yanı sıra Mevlid Kandili, Miraç ve Kadir Gecesi gibi günler de camilerde anılır. Tataristan’da Mevlid günü özel programlarla kutlanır. Aşure günü ve Muharrem ayı ise Şiî Azerbaycanlı topluluklar arasında yas günü olarak anılır.

Ramazan’da dayanışma ve hayır

Zekât ve fitre, Rusya’daki Müslümanların Ramazan’da öne çıkan sosyal yükümlülüklerindendir. Müftülükler her yıl fitre miktarını rubl cinsinden duyurur. Hayır kurumları, yetimhaneler ve bakımevleri için gıda paketi hazırlar. Tataristan’da “Ramazan Hayır Kampanyaları” yoğun ilgi görür. Camilerde iftar yemekleri veren gönüllüler arasında farklı etnik kökenlerden insanlar bulunur; bu da çok kültürlü toplum yapısının bir yansımasıdır.

Ramazan’da dikkat edilecek hususlar

Yaz Ramazan’larında orucun süresi sebebiyle ruhsat hükümleri hakkında dinî görevlilere danışılmalıdır.
İş yerlerinde ibadet için uygun zamanlar işverenle önceden konuşulabilir.
Bayram namazı için erken saatte camiye gidilmeli, güvenlik uyarılarına uyulmalıdır.
Kurban kesimi sadece izinli alanlarda yapılabilir; yerel düzenlemeler takip edilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Rusya’da Ramazan Bayramı’na ne denir?

Rusçada “Uraza-bayram”, Tatarcada “Ğıyd äl-fitr” veya “Uraza bayramı” olarak anılır. Kurban Bayramı ise “Kurban-bayram” adıyla bilinir.

Rusya’da bayramlar resmî tatil mi?

Federal düzeyde değildir, ancak Tataristan, Başkurdistan, Dağıstan, Çeçenistan, İnguşetya gibi birçok cumhuriyette resmî tatil ilan edilir.

Tatar mutfağında Ramazan’a özgü yemek var mı?

Çak-çak, ekpoçmak, belyaş, kıstıbıy ve gubadiya gibi yemekler bayram ve ziyaret sofralarında sık görülür.

Moskova’da bayram namazı nasıl kılınır?

Cami çevresindeki sokaklara taşan çok büyük bir cemaatle kılınır. Bu nedenle sabahın erken saatlerinde camilere gitmek ve yakın cadde güvenliği kurallarına uymak gerekir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 22 Nisan 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Rusya" ve "Tatarlar" md.; Diyanet İşleri Başkanlığı (diyanet.gov.tr); Rusya Müslümanları dinî idareleri resmî kaynakları

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →