Tahiyyetü’l-Mescid Namazı: Camiye Girince Kılınan Namaz
Tahiyyetü'l-mescid namazı nedir? Camiye girince oturmadan önce kılınan iki rekat, hükmü, kerahat vakitleri, hutbe sırasında durumu ve farz namazla birlikte niyet etme.
- Namazın Dayanağı
- Hükmü ve Mezheplerin Görüşü
- Farz ve Sünnetle Birleşmesi
Tahiyyetü’l-mescid, mescide girince oturmadan önce kılınan iki rekatlık nafile namazdır. Mescidin hürmeti için kılınır ve cumhura göre müstehaptır. Farz ya da sünnet namazlarla birlikte niyet edilirse ayrıca kılmak gerekmez. Kerahat vakitlerinde Hanefî mezhebinde kılınmaz.
Namazın Dayanağı
Ebû Katâde’den rivayet edildiğine göre Hz. Peygamber şöyle buyurmuştur: “Sizden biri mescide girdiğinde, oturmadan önce iki rekat namaz kılsın” (Buhârî, Salât; Müslim, Müsâfirîn). Bu hadis, tahiyyetü’l-mescid namazının dayanağıdır. “Tahiyye” kelimesi selamlama anlamına gelir; mescide girişte kılınan bu namaz, mescidin Allah’ın evi olarak selamlanması anlamını taşır. Hadisin zahiri emir ifade etmesine rağmen, çoğunluk fakihler emri tavsiye anlamında yorumlamış ve namazı müstehap kabul etmiştir.
Hükmü ve Mezheplerin Görüşü
Hanefî, Mâlikî, Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinin cumhuru bu namazı müstehap sayar. Zâhirî mezhebi ise hadisin emrine uyarak vacip kabul eder. Mescide girip oturan kişinin namazı kılmaması günah değildir; ancak sevaptan mahrum kalır. Hz. Peygamber’in mescide girip, iki rekat kılmadan oturan bir sahabiyi ikaz ettiği rivayet edilir (Müslim, Cum’a). Bu da namazın değerini gösterir. Bununla birlikte camiye girer girmez farz namaza durulan ya da cemaat başlamışsa, tahiyyetü’l-mescid için ayrıca vakit ayırmak gerekmez.
Farz ve Sünnetle Birleşmesi
Kişi camiye girdiğinde sabah sünneti, öğle sünneti veya bir farz namaz kılıyorsa, bu namaz tahiyyetü’l-mescid yerine geçer. Fakihler bunun gerekçesini, asıl amacın mescide girince bir namaz kılarak onu saygıyla selamlamak olmasına bağlarlar. Dolayısıyla ayrı niyet etmek gerekmez; ancak niyet edilirse sevap artar. Cemaat başladığında içeri giren kişi, doğrudan cemaate katılır; tahiyyetü’l-mescid ayrıca kılınmaz. Camiden çıkıp tekrar girenler için de tekrar kılmanın gerekip gerekmediği konusunda alimler, kısa süreli çıkışlarda tekrar gerekmediğini, uzun aralarda tekrar kılınabileceğini belirtmiştir.
Kerahat Vakitleri ve Hutbe Durumu
Hanefî mezhebinde güneşin doğuşu, tam tepede olduğu an ve batışı sırasında nafile namaz kılınması mekruh olduğundan, bu vakitlerde tahiyyetü’l-mescid de kılınmaz. Bunun yerine oturmadan önce tesbih veya zikir yapılabilir. Şâfiî ve Hanbelî mezhepleri, sebebe bağlı nafile olduğu gerekçesiyle kerahat vaktinde de kılınabileceğini söyler. Cuma hutbesi sırasında camiye giren kişi için Hanefî mezhebinde namaz kılınmaz; direkt oturup hutbe dinlenir. Şâfiî ve Hanbelî mezhepleri ise Süleyk el-Gatafânî rivayetine dayanarak kısa iki rekat kılınmasını ister (Müslim, Cum’a). Bu ihtilaf, tesbih namazı gibi nafile ibadetlerin tamamına yansıyan kerahat kuralları açısından da önemlidir.
Nasıl Kılınır?
Abdest alınmış olarak camiye girilir, kıbleye dönülür ve “Niyet ettim, Allah rızası için tahiyyetü’l-mescid namazı kılmaya” diye niyet edilir. Birinci rekatta Fâtiha ve dilenen bir sûre, ikinci rekatta Fâtiha ve bir sûre okunur. İki rekat kılınıp selam verilir. Eğer imam kametle başlamışsa ya da farz namaza girilecekse, bu namaz kılınmadan doğrudan cemaate katılınır. Mescide abdestsiz girilirse, abdest alınır; abdestsiz mescide girmek caiz olmakla birlikte, Kur’an dokunmak gibi eylemlerde dikkat gerekir.
Uygulamada Dikkat Edilecekler
- Cemaat başlamışsa tahiyyetü’l-mescid için kalmayın; imama uyun.
- Başkalarının önünden geçmeden, uygun bir yerde kılın.
- Kısa kılmak mümkündür; acele edip rükû ve secdelerde tadil-i erkânı bırakmayın.
- Camiye giderken niyetinizi mescide saygı olarak tazeleyin.
Evvabin ve işrak gibi diğer nafile namazlar için evvabin ve işrak namazı, şükür amaçlı kılınan namaz için şükür namazı ve şükür secdesi, özel hadiselerde kılınan küsuf ve husuf namazı ve yağmur duası ve istiska namazı yazılarına bakılabilir.
Mescidin Hürmeti ve Edep
Mescit, Müslümanların Allah’a ibadet için toplandığı, bu nedenle saygı ve edep gösterilmesi gereken mekândır. Camiye sağ ayakla girmek, “Bismillahi vessalatü vesselamü ala Resulillah, Allahümmeftah li ebvabe rahmetik” gibi dualar okumak, gürültü yapmamak ve ayakkabıları düzenli bırakmak mescit adabındandır. Tahiyyetü’l-mescid namazı da bu edebin fiili bir ifadesidir: Kişi daha oturmadan Allah’ın evine selamını namazla sunar. Bu namaz kılınmadan oturmak yasak değildir; fakat Hz. Peygamber’in tavsiyesini yerine getirmek, mescide verilen değerin bir göstergesidir. Çocuklara camide bu güzel alışkanlığı öğretmek de mescit sevgisini pekiştirir.
Çocuklara Öğretmek
Çocuklara camiye girişte mescidi selamlama bilinci kazandırmak için, onlarla birlikte iki rekat kılmak etkili bir yöntemdir. Çocuk bu davranışı gözlemleyerek öğrenir ve caminin kutsiyetine saygı duymayı benimser. Hafta sonu veya cuma günü ailecek camiye gitmek, bu alışkanlığı pekiştirir. Çocuğa yük bindirmeden, sevgiyle ve örnek olarak öğretmek esastır.
Kısa Özet
Camiye girince oturmadan iki rekat kılmak müstehaptır. Farz veya sünnet kılınıyorsa yerine geçer. Hanefîlerde kerahat vaktinde ve hutbe esnasında kılınmaz. Abdestli olmak ve sakin bir yer seçmek gerekir. Bu özet, her camiye girişte hatırlanması gereken temel noktaları toplar ve ibadeti kolaylaştırır.
Sıkça Sorulan Sorular
Tahiyyetü’l-mescid namazı nedir?
Camiye veya mescide girildiğinde oturmadan önce, mescide saygı olarak kılınan iki rekatlık nafile namazdır.
Tahiyyetü’l-mescid farz mıdır?
Hayır. Cumhura göre müstehaptır. Sadece Zâhirîler vacip görmüştür.
Camiye girince farz veya sünnet kılınıyorsa ayrıca gerekli mi?
Hayır. Farz veya sünnet namaz niyet edilirse tahiyyetü’l-mescid yerini de tutar.
Kerahat vaktinde kılınır mı?
Hanefî mezhebinde kerahat vakitlerinde nafile namaz kılınmadığı için bu vakitlerde tahiyyetü’l-mescid de kılınmaz; yalnız zikir ve tesbihle yetinilir.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Buhârî, Salât ve Teheccüd; Müslim, Müsâfirîn (mescide girince iki rekat); Müslim, Cum'a (Süleyk el-Gatafânî olayı); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Tahiyyetü'l-Mescid" md.; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Buhârî, Salât ve Teheccüd; Müslim, Müsâfirîn (mescide girince iki rekat)
- Müslim, Cum'a (Süleyk el-Gatafânî olayı)
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Tahiyyetü'l-Mescid" md.
- Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.