Varna Savaşı (1444): II. Murad ve Haçlıların Yenilgisi

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Savaşın Arka Planı
Segedin Antlaşması ve Yeminin Bozulması
Murad'ın Dönüşü

Varna Savaşı, 10 Kasım 1444’te Bulgaristan’ın Karadeniz kıyısındaki Varna yakınlarında Osmanlı Sultanı II. Murad ile Macar-Polonya Kralı I. Ulászló ve Hunyadi Yanoş önderliğindeki Haçlı ordusu arasında yapıldı. Osmanlılar zafer kazandı, kral Ulászló savaşta öldü ve Balkanlardaki Haçlı girişimi çöktü.

Savaşın Arka Planı

Niğbolu’dan sonra Osmanlı Devleti Ankara Savaşı’nda yaşadığı büyük yenilgiden toparlanmış, II. Murad döneminde (1421-1451) yeniden güçlenmişti. Balkanlarda Sırbistan’ı vasal kılmış, Selanik’i Venedik’ten almış (1430) ve Arnavutluk’ta Iskender Bey (Skanderbeg) ile mücadele etmişti. Macar komutanı Hunyadi Yanoş, 1442-1443 yıllarında Osmanlılara karşı başarılı akınlar yaptı. Papalık, bu başarıları değerlendirerek yeni bir Haçlı seferi çağrısı yaptı. Bu çağrı, Bizans’ın İstanbul’u savunmak için Batı’dan yardım arayışına da uygun düşüyordu. Osmanlı tarafında ise Karaman Beyliği ile mücadele sürüyordu.

Segedin Antlaşması ve Yeminin Bozulması

Haziran 1444’te Osmanlılar ile Macarlar arasında Segedin (Szeged) Antlaşması yapıldı. On yıllık barış öngörülüyordu ve iki taraf yemin etti. Murad, bu barıştan sonra tahtı on iki yaşındaki oğlu II. Mehmed’e bırakarak Manisa’ya çekildi. Bu gelişme Haçlı çevrelerinde fırsat olarak değerlendirildi. Papalık elçisi Kardinal Cesarini, “kâfirlere verilen sözün bağlayıcı olmadığı” görüşünü ileri sürerek krala yeminin bozulmasını önerdi. Ulászló barışı bozdu ve ordusuyla Tuna’yı geçti. Bu davranış İslam kaynaklarında ve bazı Batılı tarihçilerce ahlaken eleştirilir. Aşıkpaşazade ve Neşrî, barış antlaşması metninin sembolik olarak bir mızrağın ucuna bağlanıp ordunun önüne çıkarıldığı hikâyesini anlatır; bu rivayetin tarihî doğruluğu tartışmalıdır.

Murad’ın Dönüşü

Haçlı ordusunun Tuna’yı geçmesi üzerine Osmanlı yönetimi sultan Murad’dan geri dönmesini istedi. II. Mehmed’in vezirleri ve Çandarlı Halil Paşa, Murad’ın ordunun başına geçmesini istedi. Murad, rivayete göre başlangıçta tahttan çekilme sözünü bozmak istemedi, ancak devletin güvenliği için Manisa’dan döndü. Bu sırada Genoa ve Venedik gemileri Boğaz’da Haçlı ordusunun Anadolu’dan Rumeli’ye geçişini engelleyecekti; ancak Cenevizliler paraya karşı Osmanlı askerlerini Rumeli’ye taşıdı. Bu olay, ittifakların siyasi çıkarlara göre değiştiğini gösteren bir örnektir.

Muharebenin Seyri

Haçlı ordusu, yaklaşık 20-30 bin kişi olarak tahmin edilir; Osmanlı ordusu ise iki katı kadar kalabalıktı. Varna önlerinde Osmanlı ordusu hendek ve araba tabyası kurdu. Haçlı ordusu sağ kanatta Hunyadi’nin Macarları, merkezde Ulászló’nun şövalyeleri, solda Polonyalılar ile düzenlendi. Savaşın başında Hunyadi’nin hücumu Osmanlı Anadolu askerlerini geri çekti. Ulászló’nun yeniçerilere kadar ilerleyen ani hücumu ise kralın hayatına mal oldu. Bir Osmanlı askerinin kralın atını yaralayıp kralın başını kestiği rivayet edilir. Kralın ölümü Haçlı ordusunu dağıttı. Kardinal Cesarini de savaşta öldü. Hunyadi kaçarak canını kurtardı.

Sonuçları

Varna zaferi, Balkanlar’da Osmanlı hâkimiyetini kalıcı kıldı. Batı dünyasında Haçlı fikri büyük darbe aldı. Murad, zaferden sonra tekrar Manisa’ya çekilmek istedi ancak Yeniçeri ayaklanması ve devlet işlerinin gerekliliği yüzünden 1446’da yeniden tahta döndü. Hunyadi 1448’de İkinci Kosova Savaşı‘nda tekrar Osmanlılarla karşılaştı ve yenildi. Varna’nın ardından Osmanlılar İstanbul üzerindeki baskıyı artırdı; II. Mehmed’in 1453 fethi bu zafer zincirinin bir halkasıdır.

Tarihî Değerlendirme

Varna Savaşı hem Osmanlı hem Avrupa tarih yazımında farklı biçimde ele alınır. Batı kaynakları kralın cesareti ve yenilginin tragedyasını vurgular; Osmanlı kaynakları ise Haçlıların yemini bozmasını ve Murad’ın sorumluluk duygusunu öne çıkarır. Modern araştırmalar savaşın kesin sayısal verilerini ve günlük akışını yeniden kurmaya çalışsa da kaynak çelişkileri nedeniyle belirsizlikler sürmektedir. Bir bütün olarak, savaşın Orta Çağ’ın sonunda Haçlı hareketinin son büyük girişimlerinden biri olduğu kabul edilir. Daha önceki girişim için Niğbolu Savaşı, genel çerçeve için Haçlı Seferleri yazısı okunabilir.

Osmanlı Ordusunun Yapısı

Varna’da Osmanlı ordusu, Anadolu ve Rumeli kuvvetleri ile kapıkulu askerlerinden oluşuyordu. Kapıkulu piyadeleri olan Yeniçeriler ve toplu sipahiler merkezde konuşlanmıştı. Akıncılar ve Rumeli beyleri ordunun ön ve kanat birliklerini oluşturuyordu. Ordunun hareketi merkezî yönetimin verdiği sipariş ve ikmal düzenine bağlıydı; bu düzen XV. yüzyıl Avrupa ordularına göre daha disiplinliydi. Savaş sırasında topluca ateş eden silahlar ve çember düzeni, Osmanlı gücünün ayırt edici özelliği olarak anılır.

Hunyadi’nin Askerî Yeteneği

Hunyadi Yanoş, Macaristan’ın en başarılı komutanlarından biridir. Kendisi Eflak asıllı bir soylu olup Macaristan Krallığı’nda voyvoda ve naip olarak görev yaptı. Osmanlılara karşı Niş (1443) ve İzladi gibi muharebelerde başarılı olması Haçlı umutlarını yükseltti. Ancak 1448’deki İkinci Kosova yenilgisinden dönerken Eflak voyvodası Vlad Dracul tarafından kısa süre esir tutulduğu anlatılır. Daha sonra Macaristan naibi olarak ülkeyi yönetti ve 1456’da Belgrad’ı Fatih Sultan Mehmed’e karşı savundu. Bu bilgiler, Hunyadi’nin Osmanlı tarihinde neden önemli bir rakip kabul edildiğini gösterir.

Bizans ve Venedik’in Tavrı

Bizans İmparatoru VIII. Ioannes ve Venedik, Haçlıları teşvik ediyordu; ancak yardım gecikti ve eksik kaldı. Venedik donanması Çanakkale Boğazı’nı kapatmakla görevliydi, fakat sorumluluğunu yerine getiremedi. Osmanlı ordusunun Rumeli’ye geçişi sağlandı. Bu gelişme, Haçlı ittifakının içindeki güvensizliği ve çıkar farklılıklarını gösteren bir örnek olarak anılır. Savaşın ardından Bizans’ın Batı’dan beklediği yardım umudu da iyice zayıfladı ve imparatorluk kendi başına kaldı.

Sıkça Sorulan Sorular

Varna Savaşı ne zaman yapıldı?

10 Kasım 1444’te Varna yakınlarında yapıldı.

Segedin Antlaşması neden bozuldu?

Kardinal Cesarini’nin görüşüyle, Haçlılar “kâfire verilen sözün geçersiz” olduğunu ileri sürerek yemini bozdu.

Ulászló nasıl öldü?

Yeniçerilere atılan hücumda atından düşürülüp öldürüldüğü rivayet edilir.

Hunyadi Yanoş ne oldu?

Savaştan kaçtı ve 1448’de İkinci Kosova Savaşı’nda yeniden Osmanlılarla karşılaştı.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 12 Eylül 2026 · Kaynaklar: Aşıkpaşazade, Tevârîh-i Âl-i Osman; Neşrî, Cihannümâ; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Varna Savaşı" ve "II. Murad" md.; Halil İnalcık, The Ottoman Empire: The Classical Age

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →