Yeni Zelanda’nın En Ünlü Camileri ve Tarihî İslami Eserleri
Yeni Zelanda'nın Christchurch Al Noor ve Linwood camileri, Auckland ve Wellington'daki ibadet mekânları, saldırı sonrası yenilenme ve ziyaret bilgileri.
- Al Noor Camii (Christchurch)
- Linwood İslam Merkezi
- Auckland'daki camiler
Yeni Zelanda’da yaklaşık altmış cami ve İslam merkezi bulunur. En bilinenleri Christchurch’teki Al Noor Camii ve Linwood İslam Merkezi, Auckland’ın Ponsonby ve Mount Roskill mahalleleri ile Wellington’ın Kilbirnie semtindeki camilerdir. 2019 saldırısı sonrası bu yapılar ülkenin ortak hafızasında özel bir yere sahip olmuştur.
Al Noor Camii (Christchurch)
Christchurch’ün Riccarton bölgesinde, Deans Avenue üzerinde bulunan Al Noor Camii, 1985’te Canterbury Müslüman Derneği tarafından hizmete açılmıştır. Yeni Zelanda’nın güney adasındaki ilk özel yapım cami olarak bilinir. Yapı, kubbe ve minareleriyle şehrin tanınan mimari işaretlerindendir. Cami, 15 Mart 2019’da gerçekleşen terör saldırısında hedef alınmış, burada çok sayıda kişi hayatını kaybetmiştir. Saldırıdan sonra cami bir süre kapalı kalmış, ardından onarılarak yeniden açılmıştır. Cemaat ve yerel yönetim, yapıya hem anma hem de ibadet işlevi kazandıran çalışmalar yürütmüştür.
Linwood İslam Merkezi
Christchurch’te Linwood semtindeki Linwood İslam Merkezi, şehirdeki ikinci büyük Müslüman ibadet mekânıdır. 2019 saldırısında bu merkez de hedef alınmıştır. Merkezin yönetimi, saldırı sonrasında cemaate ve ziyaretçilere açık, güvenli bir mekân oluşturmak için çalışmalar yapmıştır. Hem Al Noor hem de Linwood için kalıcı anma alanları ve eğitim programları planlanmıştır; güncel durum için bölgesel yönetimin açıklamalarına bakılmalıdır.
Auckland’daki camiler
Auckland, Yeni Zelanda’nın en kalabalık şehri olarak Müslüman nüfusun en yoğun olduğu yerdir. Şehirde onlarca cami ve mescit bulunur. Ponsonby’deki cami, ülkenin ilk camilerinden biridir ve Auckland Müslüman Derneği tarafından 1979 civarında açıldığı kabul edilir. Mount Roskill, Papatoetoe ve Māngere gibi semtlerde Güney Asya, Fiji Hint ve Orta Doğu kökenli cemaatlerin camileri vardır. Bu camilerde Urduca, Arapça, Hintçe, Somalice ve İngilizce hutbeler duyulabilir.
Wellington, Hamilton ve diğer şehirler
Wellington’da Kilbirnie Camii, Yeni Zelanda’nın başkentinin ana Müslüman ibadet mekânıdır. Hamilton, Dunedin, Palmerston North ve Napier’de de üniversite çevresinde ve yerel cemaatlerin kurduğu camiler bulunur. Küçük şehirlerde ibadet mekânları çoğunlukla dönüştürülmüş binalardır.
- Christchurch: Al Noor Camii ve Linwood İslam Merkezi
- Auckland: Ponsonby, Mount Roskill ve Māngere’deki camiler
- Wellington: Kilbirnie İslam Merkezi
- Hamilton, Dunedin ve diğer şehirler: üniversite ve cemaat mescitleri
Saldırı sonrası: dayanışma ve güvenlik
15 Mart 2019 sonrasında Yeni Zelanda toplumu camilere büyük bir destek göstermiştir. Başbakan, ilk cuma namazı sırasında başörtüsü takarak cemaatle dayanışmasını ifade etmiş; namazın hutbesi ülke genelinde radyo ve televizyonda yayınlanmıştır. Camilerin çevresinde çiçek ve mesaj bırakma alanları oluşmuştur. Bağımsız bir Kraliyet Komisyonu raporu 2020’de yayımlanmış ve güvenlik kurumlarının kusurlarını incelemiştir. Camilerin güvenliği için ek önlemler alınmış, ancak cemaat camilerin “açık” kalmasının önemini de vurgulamıştır. Yeni Zelanda’nın Müslüman nüfusu hakkında Yeni Zelanda’nın Müslüman nüfusu yazısı bilgi verir.
Mimari ve kültürel yapı
Yeni Zelanda camilerinin çoğu modern, sade ve işlevsel yapılardır. Bazı camilerde Maori motifleri ve Pasifik sanatı unsurları, sergiler ve duvar resimleriyle yer alır. Kubbe ve minare, özellikle Christchurch’teki camilerde bulunur. İç mekânlarda halı, mihrap ve minberin yanında çocuk odası ve kadınlar bölümü bulunur. Çevresel olarak sürdürülebilir inşaat yaklaşımı, yeni projelerde ilgi görmektedir.
Ziyaret notları
Birçok cami ziyaretçilere açıktır; ancak Christchurch’teki camilere ziyaret sırasında anma mekânı olduklarını göz önünde bulundurup saygılı davranmak önemlidir. Auckland ve Wellington’da “açık kapı günleri” düzenlenir. Ayakkabılar çıkarılır, mütevazı giyinilir. Ramazan için Yeni Zelanda’da Ramazan, Küba’daki mescit için Küba’nın camileri, Gürcistan için Gürcistan’ın Müslüman nüfusu yazıları okunabilir.
Camilerin toplumsal rolü
Yeni Zelanda camileri, ibadetin yanında eğitim, kültür ve yardım merkezidir. Hafta sonu okulları, Kur’an kursları, kadın grupları ve gençlik kulüpleri düzenlenir. Camiler yerel yönetimlerle ve polisle iş birliği yapar, afetlerde yardım toplanmasına katkı sağlar. Christchurch depremlerinde (2010-2011) de camiler yardım merkezi olarak çalışmıştır.
Camiler ve Maori kültürü
Yeni Zelanda’da bazı cemaatler, Maori halkıyla ilişkilerini geliştirmek için camilerde karşılama törenleri (powhiri) düzenler. Bu törenlerde Maori ve Müslüman liderler birbirini selamlar, ortak dualar ve konuşmalarla bir araya gelir. Bazı camiler, yerel Maori kabileleriyle ortak çevre projeleri yürütmektedir. Bu girişimler, Pasifik toplumunun karşılıklı saygı geleneğiyle İslami misafirperverlik anlayışının birleştiği güzel bir örnek olarak görülür.
Camilerin bu kapsayıcı yaklaşımı, Yeni Zelanda’da toplumsal güveni artıran önemli bir unsurdur ve ülkenin çok kültürlü kimliğini yansıtır.
Auckland’daki bazı camiler, açık hava etkinlikleri ve komşu mahalle festivalleriyle çevrelerine kapılarını açmaktadır.
Sıkça Sorulan Sorular
Yeni Zelanda’da kaç cami var?
Yaklaşık altmış cami ve İslam merkezi olduğu tahmin edilir; sayı yıldan yıla değişir.
Al Noor Camii ne zaman açıldı?
1985’te Canterbury Müslüman Derneği tarafından açılmıştır; Yeni Zelanda’nın güney adasındaki ilk özel yapım camidir.
Christchurch saldırısı hangi camilere yönelikti?
15 Mart 2019’da Al Noor Camii ve Linwood İslam Merkezi’ne yönelik silahlı saldırı gerçekleşmiştir.
Yeni Zelanda camilerini ziyaret edebilir miyim?
Evet, çoğu cami ziyaretçilere açıktır. Anma mekânı olan Christchurch camilerinde özellikle saygılı davranılmalıdır.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: Federation of Islamic Associations of New Zealand (FIANZ), kurumsal bilgiler; Stats NZ, din verileri (stats.govt.nz); Royal Commission of Inquiry into the Terrorist Attack on Christchurch Mosques, Rapor (2020)
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- Federation of Islamic Associations of New Zealand (FIANZ), kurumsal bilgiler
- Stats NZ, din verileri (stats.govt.nz)
- Royal Commission of Inquiry into the Terrorist Attack on Christchurch Mosques, Rapor (2020)
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.