Salavat Çeşitleri Nelerdir? Hangi Salavat Daha Faziletlidir?

Kısa cevap: En faziletli salavat, Peygamber Efendimiz’in (s.a.v.) bizzat öğrettiği ve namazlarımızda okuduğumuz “Salli-Bârik” dualarıdır; buna “Salât-ı İbrâhîmiyye” de denir. Sahâbîler “Sana nasıl salavat getirelim?” diye sorduklarında Resûlullah onlara bu metni öğretmiştir (Buhârî, Enbiyâ; Müslim, Salât). Salât-ı Tefrîciye, Salât-ı Münciye, Salât-ı Fethiyye gibi meşhur salavatlar ise sonraki asırlarda âlimler ve mutasavvıflar tarafından tertip edilmiş dua metinleridir. Anlamları düzgün olduğu sürece okunmalarında sakınca yoktur; ancak bunlara hadis muamelesi yapmak veya haklarında anlatılan kesin vaatlere itibar etmek doğru değildir.

Sünnette Geçen Salavatlar

Salât-ı İbrâhîmiyye (Salli-Bârik)

Kâ’b b. Ucre (r.a.) anlatır: “Yâ Resûlallah! Sana nasıl selam vereceğimizi öğrendik; peki sana nasıl salât edelim?” diye sorduk. Şöyle buyurdu: “Allâhümme salli alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed, kemâ salleyte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîm, inneke hamîdün mecîd. Allâhümme bârik alâ Muhammedin ve alâ âli Muhammed, kemâ bârekte alâ İbrâhîme ve alâ âli İbrâhîm, inneke hamîdün mecîd” deyin (Buhârî, Enbiyâ; Müslim, Salât).

Anlamı: “Allah’ım! İbrâhim’e ve ailesine rahmet ettiğin gibi Muhammed’e ve ailesine de rahmet eyle. Şüphesiz sen övülmeye layıksın, şanı yüce olansın. Allah’ım! İbrâhim’e ve ailesine bereket verdiğin gibi Muhammed’e ve ailesine de bereket ver.” Bu salavatın hadis kitaplarında küçük lafız farklarıyla birkaç rivayeti vardır; hepsi sahihtir ve hepsiyle amel edilebilir.

Kısa Salavatlar

Günlük konuşmada ve yazıda kullanılan “sallallâhu aleyhi ve sellem” (Allah ona salât ve selam etsin) ifadesi, ayetteki iki emri birlikte yerine getirir. “Allâhümme salli ve sellim alâ nebiyyinâ Muhammed” de aynı şekilde kısa ve kâmil bir salavattır.

Sonradan Tertip Edilen Meşhur Salavatlar

• Salât-ı Tefrîciye (Nâriye): “Allâhümme salli salâten kâmileten…” diye başlar. Sıkıntıların açılması dileğini içerdiği için “ferahlatan salavat” anlamında bu adı almıştır. Mağribli âlimlere nispet edilir. 4444 defa okunması hâlinde dileğin gerçekleşeceği inancı halk arasında yaygındır; ancak bu sayının ve vaadin sahih bir kaynağı yoktur.
• Salât-ı Münciye: “Allâhümme salli alâ seyyidinâ Muhammedin salâten tüncînâ bihâ…” diye başlar. “Kurtaran salavat” anlamına gelir; her türlü korku ve âfetten kurtuluş dileği içerir. Hakkında anlatılan fırtınaya yakalanmış gemi kıssası bir menkıbedir, hadis değildir.
• Salât-ı Fethiyye, Salât-ı Şifâ, Salât-ı Ümmiyye: Bunlar da çeşitli âlimlerin ve tasavvuf büyüklerinin derlediği, Resûlullah’ın vasıflarını anarak yapılan salavatlardır.
• Delâilü’l-Hayrât: XV. yüzyılda Faslı âlim Cezûlî’nin derlediği, İslam dünyasında asırlardır okunan geniş bir salavat mecmuasıdır.

Bu Salavatları Okumak Caiz mi?

Dua ve salavatta aslolan serbestliktir. Kişi, anlamı İslam inancına uygun olmak şartıyla kendi cümleleriyle de Peygamberimize salavat getirebilir. Dolayısıyla âlimlerin tertip ettiği salavatları okumak caizdir ve sevaptır. Dikkat edilecek noktalar şunlardır:

1. Bu metinlerin Peygamberimizden nakledildiği zannedilmemeli; hadis gibi sunulmamalıdır.
2. “Şu kadar okuyan kesin muradına erer, şu hastalıktan kurtulur” gibi vaatler dinî bir dayanağa sahip değildir. Salavat bir duadır; kabulü Allah’ın takdirindedir. Hastalıkta tedavi ihmal edilmemelidir.
3. Metinde Peygamberimize, yalnızca Allah’a ait olan vasıflar yakıştırılıyor gibi anlaşılabilecek ifadeler varsa bunlar doğru anlaşılmalıdır. Sıkıntıları gideren ve ihtiyaçları karşılayan yalnız Allah’tır; salavat, O’nun rahmetine bir vesiledir.
4. Sonradan derlenen salavatlar, sünnette geçenlerin önüne geçirilmemelidir.

“Âl-i Muhammed” Kimdir?

Salli-Bârik’te geçen “âl-i Muhammed” (Muhammed’in âli) ifadesi hakkında âlimlerin iki temel açıklaması vardır. Dar anlamıyla âl, Resûlullah’ın ev halkı ve yakın akrabasıdır: hanımları, çocukları, torunları ve kendilerine zekât almak haram kılınan Hâşimoğulları. Geniş anlamıyla ise ona tabi olan, yolundan giden bütün müminleri kapsar. Kur’an’da “âl-i Firavun” denildiğinde Firavun’un yalnız ailesinin değil, bütün taraftarlarının kastedilmesi bu geniş anlamın delili sayılmıştır. Her iki anlam da doğrudur. Dolayısıyla salavat getiren bir mümin, hem Ehl-i beyt’e olan sevgi ve saygısını ifade etmiş hem de, geniş anlam esas alınırsa, kendisinin de içinde bulunduğu ümmete dua etmiş olur. Ehl-i beyt sevgisi, mezhep farkı gözetmeksizin bütün Müslümanların ortak değeridir.

Neden Hz. İbrâhim Anılıyor?

Salli-Bârik’te Hz. İbrâhim’in anılması hakkında âlimler çeşitli hikmetler zikretmişlerdir. Hz. İbrâhim, Peygamberimizin atasıdır ve Kâbe’yi inşa ettikten sonra “Rabbimiz! İçlerinden onlara bir elçi gönder” diye dua etmiştir (Bakara Suresi, 2/129). Efendimiz de kendisini “atam İbrâhim’in duası” olarak tanıtmıştır. Ayrıca Kur’an’da Hz. İbrâhim’in ailesi için meleklerin diliyle “Allah’ın rahmeti ve bereketleri üzerinize olsun ey ev halkı! O, övülmeye layıktır, şanı yücedir” buyrulur (Hûd Suresi, 11/73). Salavatın sonundaki “hamîdün mecîd” ifadesi bu ayetle aynıdır.

Hangisini Okumalıyım?

Pratik bir öneri olarak: Namazda ve düzenli virdinizde Salli-Bârik’i esas alın. Gün içinde dilinizi meşgul etmek için kısa salavatları kullanın. Sonradan tertip edilen salavatları da anlamını öğrenerek, dua niyetiyle okuyabilirsiniz. Fazilet bakımından üstünlük, lafzını bizzat Resûlullah’ın öğrettiği salavattadır; zira hiç kimse ona nasıl dua edileceğini ondan daha iyi bilemez.

Sık Sorulan Sorular

Salavatta “seyyidinâ” (efendimiz) demek doğru mu?

Namaz dışındaki salavatlarda “seyyidinâ” demek, âlimlerin çoğuna göre edep ve hürmet ifadesi olarak güzeldir. Namazdaki Salli-Bârik’te ise hadiste geldiği şekle bağlı kalmak Hanefîlerce tercih edilmiştir.

Salât-ı Tefrîciye’yi 4444 defa okumak şart mı?

Hayır. Bu sayı tecrübeye dayalı bir gelenek olup ayet veya hadisle sabit değildir. Dileyen dilediği kadar okuyabilir; sayıya kutsiyet atfetmemek gerekir.

Türkçe salavat getirilir mi?

Evet. “Allah’ım, Peygamberimiz Muhammed’e rahmet eyle, selam eyle” demek de salavattır. Arapça asıl lafızlar, sünnete uygunluk bakımından daha faziletlidir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Buhârî, Enbiyâ; Müslim, Salât; Bakara Suresi (2/129); Hûd Suresi (11/73); Ahzâb Suresi (33/56); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Salâtü selâm", "Delâilü'l-hayrât" maddeleri; Din İşleri Yüksek Kurulu fetvaları