Es-Semî’ İsminin Anlamı: Her Şeyi İşiten Allah ve Kulun Payı

Es-Semî’, gizli açık bütün sesleri, fısıltıları ve kalpten geçen yakarışları işiten, bir sesi işitmesi diğerini işitmesine engel olmayan ve duaları kabul eden Allah demektir. O’nun işitmesi kulağa, mesafeye ve ses dalgasına bağlı değildir.

Es-Semî’ İsminin Anlamı

İsim, “işitmek” anlamındaki sem’ kökünden gelir. Âlimler ismin iki anlam katmanına dikkat çeker:

• İşitme: Allah, aynı anda konuşan milyarlarca varlığın sesini, dilleri ve istekleri birbirine karıştırmadan işitir.
• Kabul etme: Arapçada “işitmek” icabet etmek anlamında da kullanılır. Namazda rükûdan doğrulurken söylediğimiz “Semiallâhü limen hamideh” cümlesi “Allah, kendisine hamd edenin hamdini kabul etti” demektir.

Şûrâ Suresi’nde (42/11) “O’nun benzeri hiçbir şey yoktur; O işitendir, görendir” buyrulur. Ayet, önce benzerliği reddedip sonra işitme sıfatını anarak bu işitmenin yaratılmışların işitmesine benzemediğini öğretir.

Kur’an’da Es-Semî’ İsmi

İsim Kur’an’da kırk beş civarında ayette geçer; en çok Alîm, sonra Basîr ve bir yerde Karîb ismiyle birlikte anılır.

• Mücâdele Suresi (58/1): “Kocası hakkında seninle tartışan ve Allah’a şikâyette bulunan kadının sözünü Allah işitmiştir.” Hz. Âişe bu olay hakkında, aynı odada olduğu hâlde kadının sözlerinin bir kısmını duyamadığını, Allah’ın ise yedi kat göğün üzerinden işittiğini hayranlıkla anlatır (Nesâî, Talâk 33; İbn Mâce, Mukaddime 13).
• Bakara Suresi (2/127): Hz. İbrahim ve Hz. İsmail Kâbe’yi yükseltirken “Rabbimiz! Bizden kabul buyur; sen işitensin, bilensin” diye dua ederler.
• Âl-i İmrân Suresi (3/38) ve İbrâhîm Suresi (14/39): Hz. Zekeriyya ve Hz. İbrahim, Allah’ı “duayı işiten” (Semîu’d-duâ) diye anarlar.
• Tâhâ Suresi (20/46): Firavun’a gitmekten çekinen Hz. Mûsâ ve Hz. Hârûn’a “Korkmayın; ben sizinle beraberim, işitirim ve görürüm” buyrulur.
• Sebe’ Suresi (34/50): “O işitendir, yakındır.”

İşitilmek Bir Tesellidir

Mücâdele Suresi’ndeki kadın, toplumda sesi zayıf biriydi; derdini dinleyecek güçlü bir hamisi yoktu. Allah onun şikâyetini işitti ve hakkında ayet indirdi. Bu, derdini kimseye anlatamayan, haksızlığa uğrayıp sesini duyuramayan herkes için büyük bir tesellidir.

Hadislerde Es-Semî’

Bir yolculukta sahabe yüksek sesle tekbir getirince Peygamber Efendimiz şöyle buyurdu: “Ey insanlar! Kendinize acıyın. Siz sağıra ve uzakta olana dua etmiyorsunuz; işiten ve yakın olana dua ediyorsunuz” (Buhârî, Cihâd 131; Müslim, Zikr 44). A’râf Suresi’ndeki (7/55) “Rabbinize yalvara yakara ve gizlice dua edin” ayeti de aynı edebi öğretir. Peygamberimiz ayrıca sabah akşam üçer kez okunan “Bismillâhillezî lâ yedurru…” duasının sonunda Semî’ ve Alîm isimlerini anmıştır (Ebû Dâvûd, Edeb 101; Tirmizî, Deavât 13).

Kulun Es-Semî’ İsminden Alacağı Pay

1. Diline sahip çıkmak: Söylediği her sözün işitildiğini bilen kimse yalan, gıybet, iftira ve kırıcı sözden sakınır. “İnsan hiçbir söz söylemez ki yanında onu kaydeden bir melek bulunmasın” (Kâf 50/18).
2. Duada samimi ve sakin olmak: Bağırmaya, süslü sözlere gerek yoktur; içten bir fısıltı bile işitilir.
3. Kulağını haramdan korumak: Gazzâlî’ye göre kulun payı, işitme nimetini Allah’ın kelamını ve faydalı sözü dinlemekte kullanmaktır. “Kulak, göz ve kalp; hepsi sorumludur” (İsrâ 17/36).
4. İyi bir dinleyici olmak: Eşini, çocuğunu, yaşlı anne babasını, derdini anlatan arkadaşını sözünü kesmeden dinlemek bu ismin ahlaktaki yansımasıdır.
5. Zayıfın sesine kulak vermek: Yetki sahibi olanlar, şikâyetini iletemeyenlerin sesini duymakla yükümlüdür.
6. Sözün en güzeline uymak: Zümer Suresi’nde (39/18) sözü dinleyip en güzeline uyanlar müjdelenir.

Dua ve Zikir Notu

Hz. İbrahim’in “Rabbenâ tekabbel minnâ, inneke ente’s-semîu’l-alîm” duası (Bakara 2/127) her ibadet ve hayırlı işin ardından okunabilir. “Yâ Semî'” isminin perşembe günü belirli sayıda okunmasıyla duanın kesin kabul edileceği gibi tariflerin sahih kaynağı yoktur. Duanın kabulü sayıya değil; helal lokmaya, samimiyete ve Allah’ın hikmetine bağlıdır.

İşitilen Dualardan Kur’an Örnekleri

Kur’an, Semî’ isminin tecellisini peygamberlerin hayatından sahnelerle gösterir. Hz. Yûnus balığın karnında, gecenin ve denizin karanlığında “Senden başka ilah yoktur; seni tenzih ederim. Ben zalimlerden oldum” diye seslendi; ayet “Biz de duasını kabul ettik ve onu kederden kurtardık. İşte biz müminleri böyle kurtarırız” diye devam eder (Enbiyâ 21/87-88). Hz. Zekeriyya yaşlılığında, kimsenin duymadığı gizli bir sesle evlat istedi ve duası işitildi (Meryem 19/2-7). Hz. Eyyûb uzun hastalığında yalnızca “Başıma bu dert geldi; sen merhametlilerin en merhametlisisin” dedi (Enbiyâ 21/83-84). Bu duaların ortak yönü kısa, içten ve edepli oluşlarıdır. Hiçbiri uzun cümleler ya da özel formüller içermez. Üç katmanlı karanlığın içinden gelen fısıltıyı işiten Allah, hastane odasındaki, gurbetteki veya gece yarısı seccade başındaki kulunu da işitir.

Sık Sorulan Sorular

İçimden geçirdiğim duayı Allah işitir mi?

Evet. Allah kalplerin özünü bilir (Mülk 67/13) ve gizli yakarışı da işitir. Hz. Zekeriyya’nın Rabbine “gizli bir sesle” seslendiği Kur’an’da övgüyle anılır (Meryem 19/3).

Dua ederken sesli mi sessiz mi olmak daha iyidir?

Tek başına dua ederken kısık sesle, yalvararak dua etmek ayet ve hadislere daha uygundur. Toplu dualarda cemaatin işitebileceği ölçülü bir ses yeterlidir; bağırmak edebe aykırıdır.

“Semiallâhü limen hamideh” ne demektir?

“Allah, kendisine hamd edeni işitti, hamdini kabul etti” demektir. Ardından söylenen “Rabbenâ leke’l-hamd” ise bu müjdeye hamd ile karşılık vermektir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 21 Eylül 2026 · Kaynaklar: Mücâdele Suresi (58/1); Bakara Suresi (2/127); Şûrâ Suresi (42/11); Tâhâ Suresi (20/46); A'râf Suresi (7/55); Kâf Suresi (50/18); Buhârî, Cihâd 131; Müslim, Zikr 44; Nesâî, Talâk 33; Gazzâlî, el-Maksadü'l-esnâ