Kıyamet Gününün İsimleri: Kur’an’daki Adlandırmalar

Kur’an’da kıyamet günü Yevmü’d-dîn, el-Hâkka, el-Kâria, el-Gâşiye, es-Sâhha, et-Tâmme gibi birçok isimle anılır. Her isim, bu büyük günün farklı bir yönünü vurgular: Gerçekliğini, sarsıcılığını, kuşatıcılığını ve hesabın kesinliğini.

Neden bu kadar çok isim?

Arap dilinde bir şeyin isminin çokluğu, onun önemini ve büyüklüğünü gösterir. Kıyamet için Kur’an’da onlarca isim ve sıfat kullanılması, bu olayın insan kavrayışını aşan büyüklüğünü işaret eder. Kurtubî et-Tezkire’de bu isimleri tek tek sayar ve her birinin anlamını açıklar. İsimler, farklı sureler ve bağlamlarda, inkârcıların uyarılması veya müminlerin teşvik edilmesi için kullanılır. Böylece kıyamet kavramı, tek bir tasvire sıkışmayıp çok yönlü bir şekilde sunulur.

Başlıca isimler

• Yevmü’d-dîn (Din günü): Fâtiha Suresi’nde “Mâliki yevmi’d-dîn” şeklinde geçer. Din burada “karşılık, hesap” anlamındadır. Aynı ifade Zâriyât Suresi’nin 12. ayeti gibi birçok yerde tekrarlanır.
• Yevmü’l-kıyâme: Kalkış, ayağa kalkış günü. Kıyâme Suresi’nin 1. ayetinde “Kıyamet gününe yemin ederim” buyrulur.
• el-Hâkka: Gerçekleşmesi kesin olan. Hâkka Suresi’nin 1-3. ayetlerinde “Gerçekleşecek olan; gerçekleşecek olan nedir? Sen onun ne olduğunu bilir misin?” denir.
• el-Kâria: Kapıyı çalarcasına sarsan. Kâria Suresi’nde insanların etrafa yayılmış pervaneler, dağların atılmış renkli yün gibi olacağı anlatılır (101/4-5).
• el-Gâşiye: Her şeyi kuşatan, kaplayan. Gâşiye Suresi’nin 1. ayetinde “Sana o kuşatıcı olayın haberi geldi mi?” sorulur.
• es-Sâhha: Kulakları sağır eden korkunç ses. Abese Suresi’nin 33. ayetinde geçer.
• et-Tâmme: Büyük felaket (Nâziât, 79/34).
• el-Vâkıa: Meydana gelecek olan olay (Vâkıa, 56/1).
• Yevmü’t-Tegābün: Aldanma ve kayıp günü (Tegābün, 64/9).
• Yevmü’l-fasl: Ayrım günü (Mürselât, 77/13-14; Nebe’, 78/17).
• Yevmü’l-hisâb: Hesap günü (Sâd, 38/16, 38/26).
• Yevmü’t-tenâd: Birbirini çağırma günü (Mü’min, 40/32).

İsimlerin anlamı ve hikmeti

Her isim, kıyametin farklı bir yönünü yansıtır:

• Kesinlik: Hâkka ve Vâkıa isimleri, olayın gerçekleşeceğinden şüphe olmadığını belirtir.
• Dehşet ve sarsıntı: Kâria, Sâhha ve Tâmme isimleri, olayın şiddetini ifade eder.
• Hesap ve karşılık: Yevmü’d-dîn, Yevmü’l-hisâb, Yevmü’l-cezâ isimleri adaletin tecellisini vurgular.
• Ayrım: Yevmü’l-fasl ve Yevmü’l-cem’ (toplanma günü) isimleri, iyi ve kötünün ayrılacağını ve herkesin toplanacağını gösterir.
• Kayıp ve pişmanlık: Yevmü’t-Tegābün, inkârcının zarara uğrayacağını anlatır.
• Kuşatıcılık: Gâşiye, kimsenin bu olaydan kaçamayacağını bildirir.

Bu çeşitlilik, mümini farklı açılardan düşünmeye sevk eder. Bazı isimler korku, bazıları umut, bazıları adalet bilincini artırır.

Kıyamet isimlerinin Kur’an’daki sure adlarıyla ilişkisi

Hâkka, Kâria, Gâşiye, Vâkıa ve Kıyâme sureleri adlarını bu isimlerden alır. Ayrıca Tekvîr ve İnfitâr gibi sureler ise kıyametin kozmik olaylarını anlatır. Bu surelerin hepsi Mekke dönemindedir ve ahiret bilincini yerleştirmeyi amaçlar. Sure isimleri ve kıyamet sahneleri için Tekvîr ve İnfitâr surelerine göre kıyamet sahneleri yazısı okunabilir.

İsimlerin pratik mesajı

Kıyamet isimleri müminde şu bilinçleri güçlendirir: Hesabın hak olduğu, adaletin tecelli edeceği, dünya hayatının geçici olduğu ve hazırlığın gerekliliği. Ahiret inancının davranışa etkisi için ahiret inancının davranışa etkisi, vaktin bilinemeyeceği için kıyametin vakti yazıları faydalıdır. Hesap safhası için de mizan yazısına bakılabilir.

Kıyamet isimlerinin dil bilgisi yönü

Arapçada bir olayı ifade eden çok sayıda isim, olayın farklı yönlerini vurgulayan sıfat veya masdar olarak kullanılır. “Hâkka”, “hakk” kökünden gelir ve “gerçekleşmesi kesin olan” demektir. “Kâria”, “karea” fiilinden türemiştir; “kapıyı çalmak, sarsmak” anlamına gelir. “Gâşiye”, “gaşiye” fiilinden “kuşatan, örten” anlamındadır. “Sâhha”, kulakları sağır eden şiddetli ses demektir. “Tâmme”, büyüklüğüyle her şeyi aşan felâket anlamına gelir. Bu kelimelerin her biri, kıyametin dehşetini ayrı bir cepheden resmeder.

Ayrıca “yevm” (gün) kelimesiyle birleşen isimler, kıyametin bir zaman dilimi olduğunu da gösterir: Yevmü’d-dîn, Yevmü’l-cem’, Yevmü’l-fasl gibi. Bu kullanımlar, kıyametin tek bir an değil, bir dizi olay ve sürecin bütünü olduğuna işaret eder. Kıyamet günü süresi Meâric Suresi’nde elli bin yıl olarak anılır (70/4); Secde Suresi’nde ise bin yıllık bir günden söz edilir (32/5). Âlimler bu farkı, günün kısımlarına, kişilerin durumlarına veya farklı aşamalarına göre yorumlar.

Kıyamet isimlerinden alınacak mesaj

Kur’an’ın bu kadar çok isim kullanması, insana ahiret bilincini her yönden hatırlatma amacı taşır. Bazı isimler korkutur, bazıları müjdeler. Müminin tavrı, hem bu isimlerin ifade ettiği gerçeklere iman etmek hem de bu bilinçle yaşamaktır. Kıyamet günü isimlerinin sadece bilgi olarak ezberlenmesi yeterli değildir; ayetlerin okunması sırasında bu günün dehşeti ve adaleti üzerine düşünmek, ibadet ve ahlaka yansıtılmalıdır. Kıyametin vaktini bilememek de kıyamet ne zaman kopacak? yazısında anlatıldığı gibi, hazırlığın sürekli olmasını gerektirir.

Bu isimlerle ilgili yaygın sorular

Kıyamet gününün bu kadar çok isme sahip olması, bazı okuyucuların “Bu isimler farklı günler mi?” sorusunu akla getirir. Âlimler, isimlerin aynı büyük gün için farklı sıfatlar olduğunu, bazı isimlerin ise kıyametin farklı safhalarına (sur, diriliş, hesap, ayrılma) işaret ettiğini söyler. Böylece kıyamet tek bir an değil, bir süreç olarak anlaşılır. Meâric Suresi’ndeki elli bin yıl ifadesi de bu sürecin uzunluğuna işaret olarak yorumlanır.

Ayrıca isimlerin bir kısmı Kur’an’da sadece bir kez geçer; bazıları ise sıkça tekrar eder. Sıkça tekrarlananlar, özellikle “Yevmü’d-dîn” ve “Yevmü’l-kıyâme”, ahiret bilincinin temelini oluşturur. Müslüman, bu isimleri ezberlemekle kalmayıp, her birinin ahlakî ve inançsal mesajını düşünmelidir. Örneğin “Yevmü’t-Tegābün” ismi, dünyada kazanç sanılan şeylerin ahirette kayıp olabileceğini hatırlatır; “Yevmü’l-hasra” (pişmanlık günü, Meryem, 19/39) ismi ise ertelenen tövbenin pişmanlığını anlatır.

Hasret günü ve pişmanlık

Meryem Suresi’nin 39. ayeti: “Onları, iş hükme bağlandığı pişmanlık gününe karşı uyar; onlar hâlâ gaflet içindedirler ve inanmıyorlar.” Bu ayet, kıyamet günü isimlerinin sadece bilgi vermediğini, aynı zamanda uyarı ve davet mahiyeti taşıdığını gösterir. Gafletin ödülü pişmanlıktır; hazırlığın ödülü ise huzurdur. Böylece isimler, insanı bugünden harekete geçirmeyi amaçlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Kıyamet gününün kaç ismi vardır?

Kur’an’da kıyamet günü için yüzün üzerinde isim ve sıfat sayıldığı söylenir; Kurtubî et-Tezkire’de otuz küsur isim sayar. En bilinenleri Yevmü’d-dîn, el-Kâria, el-Hâkka, el-Gâşiye ve es-Sâhha’dır.

Yevmü’d-dîn ne demektir?

“Din günü” ya da “karşılık günü” anlamına gelir. Fâtiha Suresi’nde Allah “Din gününün sahibi” olarak anılır; burada din kelimesi hesap ve karşılık anlamındadır.

Kıyamet isimleri neyi gösterir?

Her isim kıyamet gününün farklı bir yönünü vurgular: Gerçekliği, sarsıcılığı, kuşatıcılığı, hesabın kesinliğini ve ayrımın yapılacağını. İsimlerin çokluğu, olayın büyüklüğünü ifade eder.

Bu isimler sure isimleri de midir?

Evet, bazıları. Hâkka, Kâria ve Gâşiye surelerin adı olarak da geçer. Bu da kıyamet konusunun Kur’an’daki yoğunluğunu gösterir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 11 Haziran 2026 · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerîm, Fâtiha Suresi (1/4), Hâkka Suresi (69/1-3), Kâria Suresi (101/1-3), Gâşiye Suresi (88/1), Abese Suresi (80/33), Tegābün Suresi (64/9); Râgıb el-İsfahânî, el-Müfredât; Kurtubî, et-Tezkire; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kıyâmet" maddesi

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →