Kız İsteme ve Söz Kesme Adetleri

Kız isteme ve söz kesme, Türk toplumunda evlilik sürecinin ilk aşamalarıdır. İslam hukukunda evlilik teklifi (hıtbe) meşrudur; ancak söz kesme töreni, gelenek niteliğindedir ve evlilik akdi (nikâh) yerine geçmez. Taraflar nikâh yapılana kadar yabancı kabul edilir.

Hıtbe: Evlenme Teklifi

Hıtbe, bir erkeğin bir kadınla evlenme niyetini kadına veya ailesine bildirmesidir. Bakara Suresi’nin 235. ayeti, iddet bekleyen kadınlara dolaylı olarak evlenme isteğini ima etmeye izin verir. Hz. Peygamber, birinin teklif ettiği kadına başkasının teklifte bulunmasını yasaklamıştır (Buhârî, Nikâh 45; Müslim, Nikâh 51). Bu yasak, kıza gelen bir teklifin sonucu belli olmadan başkasının araya girmesini engeller. Teklif reddedilebilir; kızın rızası evlilikte şarttır (Buhârî, Nikâh 42).

Evleneceği Kişiyi Görme

Muğîre b. Şu’be’nin anlattığına göre Hz. Peygamber ona, evlenmek istediği kadına bakmasını, çünkü bunun aralarında sevgiyi ve uyumu artıracağını öğütlemiştir (Tirmizî, Nikâh 5). Câbir’den gelen bir rivayette de evlenecek kişinin, kendisini evlenmeye çeken tarafları görebiliyorsa bakmasının uygun olduğu bildirilir (Ebû Dâvûd, Nikâh 18). Bu hadisler, evlilikten önce tarafların birbirini görebilmesine ruhsat verir. Ancak yalnız kalmak ve mahrem hâllerde bulunmak caiz değildir; görüşmeler aile gözetiminde yapılır.

Anadolu’da Kız İsteme Geleneği

Gelenekte oğlan tarafı, kız evine “dünürcü” gönderir. Bazı yörelerde ilk gidişte kesin cevap verilmez; kız tarafı “düşünelim” der. İkinci ziyarette kız tarafı kızın rızasını bildirir. Oğlan evi hediye (çiçek, çikolata, şeker) getirir. Kız, misafirlere kahve ikram eder; bazı yörelerde kahveye tuz koyma geleneği vardır (damadın sabrını sınamak için). Aile büyükleri şartları, başlık veya mehir konusunu ve düğün zamanını konuşur. Sonunda “hayırlısı olsun” denerek dua edilir ve sözlü anlaşma yapılır.

Söz Kesme ve Söz Takısı

Aileler anlaşınca söz kesilir. Bu aşamada şeker, lokum veya yüzük takılabilir; “söz yüzüğü” ya da “söz takısı” verilir. Bazı yörelerde söz sırasında kutlama yemeği yapılır, imam çağrılıp Fatiha okunur ve dua edilir. Söz, ailelerin birbirine verdiği bir güvence niteliğindedir. Hukuki açıdan bir evlilik sözleşmesi değildir ve dönülürse yaptırımı yoktur. Dinî olarak ise sözün tutulması ahlaki bir sorumluluktur: “Verdiğiniz sözü yerine getirin” (İsrâ 17/34). Haksız yere sözden dönmek, karşı tarafı mağdur edebileceğinden hoş karşılanmaz.

Mehir ve Başlık Meselesi

İslam’da mehir kadının hakkıdır ve evlilik akdi sırasında belirlenir. Başlık parası ise kız tarafının talep ettiği ücret olup İslam’da meşru bir uygulama değildir; bu, kadının hakkı olan mehrin ailesi tarafından alınması anlamına geldiğinde haksızlıktır. Hz. Peygamber “Mehirlerin en hayırlısı en kolay olanıdır” buyurmuştur (Ebû Dâvûd, Nikâh 29). Aşırı mehir talepleri gençleri evlilikten alıkoyabileceğinden hoş karşılanmaz. Türkiye’de çeyiz, takı ve altın armağanları gelenektir; bunlar da israf ve baskı oluşturmamalıdır.

Aile ve Gençlerin Rızası

Hz. Peygamber, bekâr kadının rızası alınmadan evlendirilemeyeceğini bildirmiştir: “Dul kadın, iznini açıkça söylemedikçe nikâhlanamaz; bakire de izni alınmadıkça nikâhlanamaz” (Buhârî, Nikâh 42; Müslim, Nikâh 64). Bu ilke zorla evliliklerin dinen geçersiz olduğunu gösterir. Kız isteme sürecinde gençlerin görüşlerinin alınması, birbirlerini tanımalarına imkân verilmesi ve ailelerin onları baskı altına almaması gerekir. Evlilik, iki aileyi bir araya getirdiği kadar iki bireyin hayatını da şekillendirdiği için karşılıklı rızaya dayanmalıdır.

İlgili Yazılar

Evlilik sürecinin diğer aşamaları için Nişan ve nikâh arasında dinî ve geleneksel farklar, Kına gecesi ve İmam nikâhı ve resmî nikâh yazılarına bakabilirsiniz. Çocukluk dönemine ilişkin geleneklerde Sünnet düğünü gelenekleri ve Diş buğdayı geleneği yazıları faydalıdır.

Günümüzdeki Değişim

Şehirlerde gençler çoğunlukla birbirlerini okul, iş veya sosyal çevre aracılığıyla tanır; aileler sonradan tanışma ve hayırlı olsun ziyaretleriyle süreci resmileştirir. Kız isteme töreni daha sade, samimi ve kısa yapılabilir; bazı aileler bunu “tanışma yemeği” biçiminde düzenler. Dinî açıdan önemli olan, evlilik öncesi görüşmelerde mahremiyet sınırlarına dikkat etmek, aileleri bilgilendirmek ve evlilik niyetini samimi tutmaktır. Evlilik danışmanlığı, aile eğitimi programları ve Diyanet’in evlilik öncesi eğitimleri, gençlerin bu sürece hazırlanmasında yararlı kaynaklardır. Ailelerin birbirine saygı göstermesi, söz ve nişan süresinin uzamaması da tavsiye edilir.

Bu süreçte karşılıklı saygı ve açık iletişim, evliliğin sağlam temellerle kurulması için en önemli unsurdur.

Sıkça Sorulan Sorular

Kız isteme dinen gerekli midir?

Evlilik teklifi (hıtbe) İslam’da meşru bir uygulamadır. Kızın ve ailenin rızası şarttır; kız isteme ve söz kesme töreni ise gelenektir, dinî bir zorunluluk değildir.

Evleneceği kişiyi görmek caiz mi?

Evet. Hz. Peygamber evlenmeyi düşünen kişiye, evleneceği kadına bakmasını öğütlemiştir (Tirmizî, Nikâh 5; Ebû Dâvûd, Nikâh 18). Bu bakış yüz ve eller gibi açık yerlerle sınırlıdır.

Söz kesmek bağlayıcı mıdır?

Fıkhen söz kesmek bir evlilik akdi değil, vaaddir. Nikâh kıyılmadan taraflar yine yabancı sayılır. Sözden dönmek ahlaki bakımdan kınanır ancak hukuken evlilik yaratmaz.

Mehir kimindir?

Mehir, kadına ait haktır; Nisâ 4/4 “Kadınlara mehirlerini gönül hoşluğuyla verin” buyurur. Aile mehri alamaz, kadın dilediği şekilde tasarruf eder.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 25 Temmuz 2026 · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerîm, Bakara Suresi (2/235), Nisâ Suresi (4/4); Tirmizî, Nikâh 5; Ebû Dâvûd, Nikâh 18; Müslim, Nikâh 74; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal (Nikâh bölümü); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Hıtbe" maddesi

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →