Mina’da Şeytan Taşlama: Günleri, Saatleri, Yöntemi ve Vekâlet

Mina’da şeytan taşlama, haccın vacip ibadetlerinden biri olup cemre adı verilen üç noktaya taş atılmasıdır. Bayramın birinci günü yalnız Akabe cemresine yedi taş atılır; 11 ve 12. günlerde (isteyen 13. günde) üç cemreye yedişer taş atılır. Taşlama, Hz. İbrahim’in şeytana karşı gösterdiği direnişi hatırlatan bir teslimiyet ifadesidir.

Taşlamanın Anlamı ve Kaynağı

Şeytan taşlama (remy-i cimâr), Mina’da bulunan üç cemrenin taşlanmasıdır. Cemre sözlükte “küçük çakıl taşı, kızgın kor” anlamına gelir. İbn Abbas’tan nakledilen rivayete göre Hz. İbrahim, oğlu İsmail’i kurban etmek için götürürken şeytan ona birkaç yerde görünerek vazgeçirmeye çalıştı; İbrahim her seferinde ona yedi taş atarak onu kovdu (Ahmed b. Hanbel, Müsned; İbn Huzeyme; senedi hakkında değerlendirmeler vardır). Taşlama bu hatıranın canlandırılmasıdır. Hz. Âişe’den gelen rivayette Peygamber, “Beyt’i tavaf, Safa ile Merve arasında sa’y ve cemreleri taşlama, Allah’ı zikretmek için meşru kılındı” buyurmuştur (Ebû Dâvûd, Menâsik 51; Tirmizî, Hac 64).

Taşlamak şeytana değil, taşın o cismi temsil ettiği şeytana ve kötü eğilimlere karşı bir direniş ifadesidir. Taşların gerçek bir şeytana atıldığına inanmak yanlıştır; bu bir sembolik ibadet ve itaattir. Hacı, kendi nefsindeki ve dünyevi eğilimlerdeki şeytani çağrıya “hayır” demeyi niyet eder.

Üç Cemre

• Cemretü’l-ûlâ (küçük cemre): Mescid-i Hayf’a en yakın olan cemredir.
• Cemretü’l-vüstâ (orta cemre): Küçük ile büyük arasındadır.
• Cemretü’l-Akabe (büyük cemre): Mekke tarafında bulunan, bayram günü atılan cemredir.

Günümüzde cemreler çok katlı Cemerat Köprüsü olarak düzenlenmiştir. Kalabalıktan doğabilecek tehlikeleri azaltmak için hacı kafilelerine saat ve yön belirlenir.

Taşlama Günleri ve Vakitleri

Bayramın birinci günü (10 Zilhicce) yalnız Akabe cemresine yedi taş atılır. Hanefî mezhebine göre vakit, bayram sabahı fecirden itibaren başlar; sünnet olan, güneş doğduktan sonra zeval vaktine kadar atmaktır. Zevalden gün batımına kadar da atılabilir; Gün batımından sonra atmak mekruhtur. Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde Akabe cemresi için vakit, bayram gecesinin yarısından itibaren başlar. Hz. Peygamber Akabe cemresini Müzdelife’den gelip kuşluk vaktinde atmıştır (Müslim, Hac 147, 310).

11 ve 12. günlerde üç cemre sırasıyla küçük, orta ve büyük cemre olarak zevalden sonra taşlanır. Hz. Peygamber zeval olunca taşlamaya çıkıyordu (Buhârî, Hac 134). 13. gün de kalan hacı için taşlama yapılır; Hanefîlere göre 13. günde zevalden önce de atılabilir. 12. günde taşlama bittikten sonra güneş batmadan Mina’dan ayrılan hacının 13. günü beklemesi gerekmez; bu ruhsat Bakara 2/203’te bildirilmiştir.

Nasıl Taşlanır?

1. Taşlama yapılırken abdest şart değildir ancak abdestli olmak müstehaptır.
2. Kıble tarafına bakıldığında Mekke solda, Mina sağda kalacak şekilde Akabe cemresine yaklaşılır (Buhârî, Hac 135).
3. Her taş atılırken “Bismillâhi Allâhü ekber” denir.
4. Taşlar tek tek atılır; yedi taş bir arada atılırsa tek taş sayılır.
5. Taşın cemre havuzuna düşmesi gerekir; duvarın üstüne çarpıp havuza düşmesi de kabul edilir. Taşın havuza düşmemesi durumunda atış tekrarlanır.
6. Akabe cemresi taşlandıktan sonra bayram günü telbiye kesilir.
7. 11 ve 12. günlerde küçük ve orta cemreyi taşlayıp dua için biraz durulur; büyük cemrede dua etmeden uzaklaşılır.

Taşın büyüklüğü hakkında Hz. Peygamber’in “Hazef taşı (parmak ucu büyüklüğünde) atınız” sözü rivayet edilmiştir (Müslim, Hac 305). Taşlar nohut ile fındık arası büyüklükte olmalı, ayakkabı, sopa gibi şeyler atılmamalıdır; bunlar edebe ve ibadetin hikmetine aykırıdır. Taşların Müzdelife’den toplanması için Müzdelife vakfesi ve taş toplama yazısına bakılabilir.

Vekâletle Taşlama

Hasta, yaşlı, hamile, çocuk veya engelli gibi taşlamaya gücü yetmeyen kişiler başkasını vekil olarak görevlendirebilir. Vekil önce kendi adına yedi taşı, sonra vekâlet verenin adına yedi taşı atar (Hanefî mezhebine göre). Kalabalık zorlukları sebebiyle sağlıklı kişiler için vekâlet verme konusunda âlimler ihtiyatlı davranır; çoğunluk, sağlıklı kimsenin vekil tayin etmesini caiz görmez. Kalabalıktan kaçınmak için taşlama zamanlarını ayarlamak mümkündür. Kadın ve yaşlılar, uygun vakit seçimiyle kendileri de atabilirler. Hacılar bu konuda hacı rehberlerine danışmalıdır. Hasta ve yaşlılar için daha geniş bilgi hacda hasta ve yaşlıların vekâlet ve kolaylıkları yazısında bulunur.

Taşlamanın Terki veya Geciktirilmesi

Hanefî fıkhında Akabe cemresinin bayram günü atılmaması dem gerektirir. Diğer günlerde bir gün taşlama terk edilirse dem gerekir; bir cemrenin bir kısmı terk edilirse sadaka verilir. Zaman geçerse kazâ edilmesi gerekir. Mezhepler arasında farklı hükümler olabildiğinden bu hususta tereddüt olduğunda yetkili kişilere danışılmalıdır. Dem uygulamaları için ihram yasağını ihlal edenin cezası yazısına bakabilirsiniz.

Taşlama Sırasında Dikkat Edilecek Güvenlik ve Edep

Cemreler, hac mevsiminin en kalabalık noktalarından biridir. Bu nedenle hacılar kafile programlarında belirlenen saat dilimlerine uymalı, itişip kakışmamalı, yaşlı ve zayıflara yardımcı olmalıdır. Taşlama öfkeyle yapılacak bir hareket değildir; ayakkabı veya benzeri nesneleri fırlatmak, bağırmak ve küfretmek şeytanı taşlama adabına ve ibadetin ruhuna aykırıdır. Hz. Peygamber, “Ey insanlar! Birbirinizi öldürmeyiniz; taşları atarken hazef taşı gibi küçük taşlar atınız ve dinde aşırılıktan sakınınız” buyurmuştur (Nesâî, Menâsik 217; İbn Mâce, Menâsik 63). Bu hadis dinde aşırılıktan kaçınmanın önemini vurgular.

Taşlama alanındaki yeni düzenlemeler (köprü katları, giriş çıkış yönleri, saat aralıkları) güvenliği sağlamak için yapılmıştır ve hacılar bu düzenlemelere uymalıdır. Kalabalık anlarda geri çekilmek, bir yakınını kaybedenin gözetmenleri araması, sakin ve sabırlı olmak da edebin parçasıdır.

Taşlamanın Manevî Dersi

Şeytan taşlama, bir bakıma kişinin kendi nefsiyle mücadelesinin sembolüdür. Hz. İbrahim’in şeytanın vesvesesine kulak asmayıp Allah’ın emrine teslim olduğu bu mekânda hacı, kendi hayatındaki vesveseye “hayır” demeye niyet eder. Kibir, öfke, haset ve dünya sevgisi gibi kötü eğilimler, hacının taşlamak istediği asıl “şeytanlar”dır. Şeytanın insana nasıl yaklaştığı ve hangi yolları kullandığı hakkında daha fazla bilgi için şeytanın Ademoğluna verdiği söz ve yolları yazısı okunabilir. Taşlama bittikten sonra hacı, şeytana karşı mücadelesinin dua ve zikirle devam etmesi gerektiğini bilmelidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Şeytan taşlama farz mı?

Hanefî mezhebine göre vaciptir. Terk edilirse ceza gerekir.

Kaç taş atılır?

Bayram günü yedi taş. Sonraki günlerde her cemreye yedişer taş olmak üzere günde 21 taş atılır.

Taşlama için abdest gerekli mi?

Hayır, ancak abdestli olmak müstehaptır.

Başkası adına taş atılabilir mi?

Mazeret sahipleri için vekâletle caizdir. Vekil önce kendi taşlarını atar.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 31 Ağustos 2026 · Kaynaklar: Müslim, Hac 147, 305 (Cabir hadisi ve hazef taşı); Buhârî, Hac 131-135 (taşlama zamanı ve usulü); TDV İslâm Ansiklopedisi, "Remy-i Cimâr" md.; Diyanet İşleri Başkanlığı, Hac ve Umre Rehberi (diyanet.gov.tr)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →