Miras Payları Tablosu: Kim Ne Kadar Alır? Ashab-ı Ferâiz Özeti

Aşağıdaki özet, Hanefî esasına göre ashab-ı ferâizin miras paylarını şartlarıyla birlikte gösterir. Genel çerçeve şudur: eşler, anne baba, kız çocuklar, kız kardeşler ve bazı diğer yakınlar Kur’an’da belirlenmiş kesirli paylar alır; geriye kalan mal asabeye gider. Gerçek hesaplamada ayrıntılar ve engeller mutlaka dikkate alınmalıdır.

Eşlerin payları

• Koca: Ölen karısının çocuğu veya oğul torunu yoksa 1/2; varsa 1/4.
• Karı: Ölen kocasının çocuğu veya oğul torunu yoksa 1/4; varsa 1/8. Birden fazla karı varsa bu pay aralarında eşit bölüşülür.

Eşlerin payları hiçbir şekilde mahcup edilmez ve engelleme sadece din farkı gibi mahrumiyet halleriyle mümkündür. Daha fazla bilgi için eşin mirastaki payı yazısına bakılabilir.

Anne ve babanın payları

• Baba: Ölenin oğlu veya oğul torunu varsa 1/6; yalnızca kızı veya kız torunu varsa 1/6 artı kalan (asabe); çocuk yoksa asabe olarak kalanın tamamı.
• Anne: Ölenin çocuğu, oğul torunu veya iki ve daha fazla kardeşi varsa 1/6; bunlar yoksa 1/3. Eşle birlikte anne ve baba varsa, anne eşin payından sonra kalanın 1/3’ünü alır.
• Dede: Baba yoksa baba gibi pay alır; Hanefî mezhebinde kardeşleri de mahcup eder.
• Nine: Anne ve baba tarafından olan ninelerden anne yoksa 1/6 pay alır; birden fazla nine bu payı paylaşır.

Detay için anne ve babanın çocuğundan miras payı yazısına bakılabilir.

Çocukların payları

• Tek kız: Oğul yoksa 1/2.
• İki ve daha fazla kız: Oğul yoksa 2/3’ü eşit paylaşırlar.
• Oğul ve kız birlikte: Kalan mal “erkeğe iki kadın payı” oranında bölünür; kız asabe olur.
• Oğul torunu: Oğul yoksa çocuk yerine geçer; kız torun, tek kız varsa 2/3’ü tamamlamak üzere 1/6 alır.

Kız çocuğun payının gerekçeleri için kız çocuğun payı yazısı okunabilir.

Kardeşlerin payları (çocuk ve baba yoksa)

• Ana baba bir tek kız kardeş: 1/2.
• İki veya daha fazla ana baba bir kız kardeş: 2/3 ortak.
• Ana baba bir erkek ve kız kardeş: Kalan mal erkeğe iki kadın payı ile bölünür.
• Baba bir kız kardeşler: Ana baba bir kız kardeş yoksa aynı kurallar uygulanır; ana baba bir tek kız kardeş varsa baba bir kız kardeşe 1/6 düşer.
• Ana bir kardeş (kız veya erkek): Bir kişi ise 1/6; iki veya daha fazlaysa 1/3 eşit paylaşılır.

Kardeşlerin tüm durumları için kardeşlerin mirasçı olduğu durumlar yazısı kullanılabilir.

Asabe ve artan mal

Kesirli payları verildikten sonra geriye kalan mal asabeye gider. Sıra: ölenin altsoyu (oğul, oğul torunu), babası, dedesi, kardeşleri ve çocukları, amcalar ve çocukları şeklindedir. Asabe yoksa ve artan mal varsa redd uygulanır; paylar bütünü aşarsa avl yapılır. Bu konular için asabe ve avl ve redd yazılarına bakılabilir.

Tablonun kullanımı ve uyarılar

Bu liste, mirasçı grubunun tamamı bilindiğinde ilk fikir verir; ancak gerçek hesap için mahcubiyet ve mahrumiyet kuralları, mezhep farkları ve engeller dikkate alınmalıdır. Örneğin baba varsa kardeşler pay alamaz; oğul varsa torunlar ve kardeşler mahcup olur. Katil veya din farkı gibi engelleri olan kişiler tabloda görünse bile mirastan pay alamaz. Ortak payda ve toplam kontrol edilmeli, toplam bütünü aşıyorsa avl, eksikse redd veya asabe devreye girmelidir. Adım adım örnekler için miras hesaplama örnekleri yazısı kullanılabilir. Türk hukukunda ise zümre sistemi uygulandığından sonuçlar farklıdır; ayrıntı için Medeni Kanun ile İslam miras hukuku farkları yazısına bakılabilir. Taksimde mülkiyet düzeni için ev ve tarlanın mirasta bölüşülmesi yazısı da faydalıdır.

Pay oranlarının gerekçeleri ve dengesi

Ferâiz sistemi, yakınlık derecesini, aile içindeki mali sorumluluğu ve ihtiyaç durumunu bir arada gözeten bir düzendir. Eşler arasında çocuk varlığına göre farklılaşan oranlar, çocuğun bulunduğu ailede mirasın çocuklara daha çok ayrılması gerektiği düşüncesini yansıtır. Anne ve babanın çocuk varlığında eşit ve sabit pay almaları, yaşlı ebeveynin korunmasına işaret eder. Kız çocuk ve kız kardeşlerin sabit paylar alması ise kadının hakkının nasla güvence altına alındığını gösterir. Bu dengenin ayrıntılı tartışması için miras hukukunda kadının konumu yazısı okunabilir.

Payların bir kısmı kesirli olarak sabitken, bir kısmı asabe olarak değişkendir. Bu karma yapı, mirasçı bileşimi ne olursa olsun terekenin tamamının paylaşılmasını sağlar. Ayrıca farklı mezheplerin dede ile kardeşler, redd, zevi’l-erham gibi konulardaki yorumları, aynı mirasçı grubunda farklı sonuçlar doğurabilir; bu nedenle hesapta hangi mezhebin esas alındığı belirtilmelidir.

Sonuç

Miras payları tablosu, ferâiz hesabına başlarken hızlı bir rehber işlevi görür. Mirasçıların bileşimine ve engellere göre sonuç değişeceğinden, bu bilgiler bir fıkıh bilgini veya hukukçuyla birlikte uygulanmalıdır. Böylece kimsenin hakkı yenmeden, Kur’an’ın koyduğu ölçüye uygun bir paylaşım gerçekleşir.

Sıkça Sorulan Sorular

Koca ve karının payı nedir?

Koca 1/2 veya 1/4, karı 1/4 veya 1/8 alır; çocuk olup olmamasına göre değişir.

Tek kız ne kadar alır?

Oğul yoksa 1/2; iki ve daha fazla kız ise 2/3’ü paylaşır.

Anne ne zaman 1/3 alır?

Ölenin çocuğu ve iki veya daha fazla kardeşi yoksa. Aksi durumda 1/6 alır.

Bu tablo yeterli mi?

Hayır, özet bir rehberdir. Gerçek miras hesabı için mahcubiyet ve engeller de değerlendirilmeli ve bir uzmandan destek alınmalıdır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 30 Temmuz 2026 · Kaynaklar: Kur'an-ı Kerîm, Nisâ Suresi (4/11, 4/12, 4/176); Buhârî, Ferâiz; Müslim, Ferâiz; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Ferâiz" maddesi; el-Mevsılî, el-İhtiyâr; Diyanet İşleri Başkanlığı, İlmihal

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →