Norveç’in En Ünlü Camileri ve Tarihî İslami Eserleri
Norveç'in Oslo Merkez Camii, Ahmedî Baitun Nasr Camii ve diğer camileri, cemaatlerin yapısı, devlet desteği ve ziyaret bilgileri hakkında rehber.
- Baitun Nasr Camii (Furuset)
- Merkez camiler ve cemaat mescitleri
- Tromsø: Kuzey Kutbu'na yakın cami
Norveç’te yaklaşık yüz elli cami ve mescit bulunur; bunların çoğu Oslo ve çevresindedir. Ülkenin en bilinen camileri arasında Oslo’daki Ahmedî Baitun Nasr Camii ve Pakistan kökenli cemaatin kurduğu büyük merkezler sayılır. Camilerin çoğu eski fabrika ve depolardan dönüştürülmüştür.
Baitun Nasr Camii (Furuset)
Oslo’nun Furuset semtindeki Baitun Nasr Camii, Ahmedî cemaatine aittir ve 1980’de açılmıştır. Skandinavya’nın en büyük camilerinden biri olarak anılır. Yapının mimarisi Güney Asya cami geleneğini yansıtır; kubbeleri ve minareleri vardır. Ahmedîlik, ana akım Müslümanlarca farklı bir topluluk olarak görülür; ancak Norveç’te cami tarihinde bu yapının önemli bir yeri vardır.
Merkez camiler ve cemaat mescitleri
Oslo’da Grønland ve Tøyen çevresinde, Pakistan, Somali, Türk ve Bosna cemaatlerine ait camiler bulunur. Bunların birçoğu, ticari ya da endüstriyel binalardan dönüştürülmüş mekânlardır. Oslo İslam Kültür Merkezi, şehirdeki en eski Müslüman kuruluşlardan biridir ve 1970’lerde Pakistan kökenli topluluk tarafından kurulmuştur. Bergen, Stavanger, Trondheim ve Tromsø’da da cemaat mescitleri bulunur.
- Oslo: Baitun Nasr Camii (Ahmedî), İslam Kültür Merkezi, Grønland ve Tøyen mescitleri
- Bergen, Stavanger, Trondheim: şehir cemaati camileri
- Tromsø: dünyanın en kuzeydeki camilerinden birine ev sahipliği yapan kent
- Drammen ve Fredrikstad: Pakistan ve Somali cemaati mescitleri
Tromsø: Kuzey Kutbu’na yakın cami
Kuzey Norveç’in Tromsø şehri, Arktik Daire’nin kuzeyinde bulunur ve camisiyle dikkat çeker. Burada yaşayan Müslüman cemaat küçük bir mescitte ibadet eder. Yaz mevsiminde güneşin batmadığı bu bölgede namaz vakitleri ve oruç süreleri ile ilgili özel fetvalar gündeme gelir. Dinî otoriteler, bu bölgede yaşayanlara Mekke vakitlerini ya da en yakın normal enlemin vakitlerini esas almayı önerebilir. Bu uygulamanın ayrıntısı için Ramazan yazısına bakılabilir: Norveç’te Ramazan.
Finansman ve devlet desteği
Norveç’te kayıtlı dinî topluluklar, üye sayısı başına devlet desteği alır. Camiler bu destekten yararlanır; ayrıca cemaat bağışları ve yurt dışı yardımlar da gelir kalemleridir. Yabancı finansmanın şeffaflığı Norveç’te de zaman zaman tartışılır. Camilerin yönetimleri, kayıt ve yıllık raporlama yükümlülüklerine tabidir.
Toplumsal hizmetler
Norveç’te camiler, dil kursları, gençlik kulüpleri, kadın grupları, cenaze fonları ve hafta sonu Kur’an okulları gibi hizmetler sunar. Bazı camiler “açık cami günü” düzenleyerek komşuları ve okul gruplarını kabul eder. Oslo’da kiliseler ve camiler arası iş birliği programları vardır. 2019’daki saldırı girişiminden sonra camilerin güvenliği için devlet destekli koruma önlemleri alınmıştır; ayrıca toplumda dayanışma ifadeleri güçlenmiştir.
Ziyaret notları
Birçok cami ziyaretçilere açıktır; ancak önceden haber vermek gerekir. Ayakkabılar çıkarılır, mütevazı giyinilir. Norveç’in Müslüman nüfus yapısı için Norveç’in Müslüman nüfusu, Danimarka’daki camiler için Danimarka’nın camileri ve Meksika’daki camiler için Meksika’nın Müslüman nüfusu yazıları okunabilir.
Cami yapısı ve imar sorunları
Norveç’te yeni cami yapmak isteyen cemaatler, belediyelerin imar planlarına uymak zorundadır. Oslo’da büyük cami projeleri uzun süren başvuru, itiraz ve inşaat süreçlerinden geçer. Komşuların endişeleri çoğunlukla park yeri, trafik ve gürültü üzerinedir. Bazı projelerde ise cami yapımına karşı siyasi tepkiler de yaşanmıştır. Mahkemeler imar kararlarını genel mevzuata göre değerlendirir. Birçok cemaat, mevcut bir binayı kiralayarak veya satın alarak kendi mescidini kurmayı tercih eder.
Camilerin içi ve ibadet düzeni
Norveç’teki camilerde iç düzen genellikle cemaatin kökenine göre şekillenir. Pakistan kökenli camilerde Urduca vaazlar, Somali camilerinde Somalice ve Arapça konuşmalar, Bosnalı camilerde Boşnakça hutbeler duyulur. Gençlere yönelik Norveççe hutbeler ve derslerin yaygınlaşması için çaba gösterilir. Kadınlar için ayrılmış bölümler ve çocuk odaları birçok camide bulunur. Cuma namazı kalabalık olduğunda bazı camiler birden fazla seans uygular.
Tarihî arka plan: ilk camiler
Norveç’te ilk Müslüman ibadet mekânları 1970’lerin başında, işçi olarak gelen Pakistanlıların Oslo’da kiraladıkları küçük odalarda kuruldu. İlk dönemlerde dernekler ev toplantısı biçiminde namaz kılıyor, bayramlarda ise büyük salonlar kiralıyordu. 1980’de Ahmedîlerin Baitun Nasr Camii’ni açması, ülkedeki ilk cami olarak kayda geçti. Sonraki on yıllarda Pakistan, Türkiye, Bosna ve Somali kökenli cemaatler Oslo’da ve diğer şehirlerde kendi mescitlerini oluşturdu. Bu tarih, Norveç’te camilerin göçün ürünü olduğunu ve zaman içinde kalıcı toplumsal kurumlara dönüştüğünü gösterir.
Camilerde gençler ve kadınlar
Son yıllarda Norveç camilerinde genç yöneticiler ve kadın gönüllüler giderek daha aktif rol almaktadır. Kadınlar için yönetim kurulu temsili, hutbe sonrası sohbetler ve çocuk eğitim programları camilerin gündeminde yer alır. Bazı camilerde Norveççe hutbeler okunur; böylece ikinci ve üçüncü kuşak gençler de dinî mesajları kendi dillerinde dinleyebilir. Gençlik grupları spor turnuvaları, kamp ve gönüllülük etkinlikleri düzenleyerek hem dinî hem toplumsal bağları güçlendirir.
Sıkça Sorulan Sorular
Norveç’te kaç cami var?
Yaklaşık yüz elli cami ve mescit olduğu tahmin edilir; çoğu Oslo ve çevresindedir.
Norveç’in en büyük camisi hangisi?
Oslo’daki Ahmedî Baitun Nasr Camii, Skandinavya’nın en büyük camilerinden biri olarak bilinir.
Tromsø’daki cami neden dikkat çekici?
Kuzey Kutbu’na yakın konumda yer alması ve yaz mevsiminde güneşin batmaması nedeniyle namaz ve oruç vakitleri konusunda özel fetvalar gündeme gelir.
Norveç’te camilere devlet desteği var mı?
Evet, kayıtlı dinî topluluklar üye sayısına göre yıllık devlet desteği alır.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Norveç" md.; Norveç İslam Konseyi (IRN), kurumsal bilgiler; Norveç İstatistik Kurumu (SSB), dinî topluluklar kayıtları (ssb.no)
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Norveç" md.
- Norveç İslam Konseyi (IRN), kurumsal bilgiler
- Norveç İstatistik Kurumu (SSB), dinî topluluklar kayıtları (ssb.no)
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.