Oruç Bozulduysa Ne Yapılır? Kaza ve Kefaret Rehberi

Oruç bozulduğunda yapılması gereken şey, bozulma şekline bağlıdır. Unutarak yiyip içmek orucu bozmaz. Yanılarak veya zorlanarak bozulan oruç için sadece kaza gerekir. Ramazan orucunu özürsüz ve kasten yeme-içme veya cinsel ilişkiyle bozan kişiye ise hem kaza hem kefaret gerekebilir.

Hangi hâl nasıl değerlendirilir?

Durum	Hüküm	Gerekçe
Unutarak yeme-içme	Oruç bozulmaz	Buhârî, Müslim; Allah yedirdi ve içirdi
Yanılarak bozma (vakit girdi sanıp iftar etme)	Kaza gerekir, kefaret yok	Kasıt yok ama oruç tamamlanmadı
Zorla yedirilme	Kaza gerekir (Hanefî)	İrade dışında
Hastalık nedeniyle bozma	Kaza gerekir, günah yok	Bakara 2/184
Kasten yeme-içme (Ramazan)	Hanefî: kaza + kefaret; Şâfiî: kaza	Mezhep farkı
Kasten cinsel ilişki (Ramazan)	Her mezhepte kaza + kefaret	“Helak oldum” hadisi
Nafile orucu bozma	Hanefî: kaza; Şâfiî: kaza yok	Mezhep farkı

Tablodan anlaşıldığı gibi bozma şekli ve kastın bulunup bulunmaması belirleyicidir. Orucu bozan ve bozmayan şeyler konusunda sıkça yapılan hataları orucu bozanlar hakkında yanlış bilinenler yazısı derler. Unutarak yeme-içme hakkında unutarak yiyip içmek orucu bozar mı yazısına bakılabilir.

Kefaretin dayanağı ve çeşitleri

Buhârî ve Müslim’de Ebû Hureyre’den rivayet edilen hadise göre, bir adam Hz. Peygamber’e gelip “Helak oldum” der; Ramazan’da hanımıyla ilişkide bulunmuştur. Hz. Peygamber ona sırasıyla köle azat edip edemeyeceğini, iki ay ardışık oruç tutup tutamayacağını ve altmış fakiri doyurup doyuramayacağını sorar; adam hiçbirine gücü yetmediğini söyleyince kendisine hurma verilir ve ailesine yedirmesi söylenir. Bu hadis, kefaretin üç basamaklı yapısını gösterir. Hanefî mezhebinde ilk seçenek olan köle azat etme günümüzde uygulanamadığından, ikinci basamak olan 60 gün ardışık oruç esastır; ardışıklık bozulursa baştan başlanır (adet günleri hariç tutulur). Oruç tutmaya gücü olmayan yaşlı veya hasta kişi, altmış fakiri bir gün doyurur veya bunun karşılığı fidyeyi öder. Ayrıntılar için oruç kefareti nasıl ödenir ve kefaret orucu nasıl tutulur yazıları okunabilir.

Mezheplere göre kefaret

Hanefî ve Mâlikî mezheplerinde, Ramazan’da kasten yeme-içme de kefaret gerektirir. Şâfiî ve Hanbelî mezheplerinde ise kefaret yalnızca cinsel ilişkiye bağlıdır; yeme-içme için yalnız kaza gerekir. Bu fark, hadisin lafzının geniş mi dar mı yorumlandığından kaynaklanır. Diyanet’in kararları Hanefî mezhebi esas alınarak verilir; bu nedenle Türkiye’de uygulanan hüküm, kasten yeme-içmenin kaza ve kefaret gerektirdiği yönündedir. Kişi kendi mezhebini bilmeli ve belirsiz durumlarda müftülüğe danışmalıdır. Konunun ayrıntısı Ramazan orucunu kasten bozmanın sonuçları yazısında bulunabilir.

Bozulduğunu fark edince yapılacaklar

1. Durumu tanımlayın. Unutarak mı, yanılarak mı, zorla mı, kasten mi bozuldu?
2. Bozulmadıysa devam edin. Unutarak yeme-içmede orucunuza devam edin.
3. Bozulduysa gün boyu imsak edin (Hanefî). Kasten bozanlar, günün kalanında oruçlu gibi davranır.
4. Kaza için takvim yapın. Bir sonraki Ramazan’a kadar tutun.
5. Kefaret gerekiyorsa 60 gün ardışık oruca başlayın; kesinti olursa baştan yapın.
6. Tövbe ve istiğfar edin. Kasten bozmak günahtır; samimi tövbe ile bağışlanma umulur.

Kaza orucu ve geciktirme

Kaza orucu, bozulan günler kadar başka günlerde tutulur; ardışık olması şart değildir. Bir sonraki Ramazan’a kadar tamamlamak müstehaptır. Hanefî mezhebinde geciktirmenin ek bir yükümlülüğü yoktur; diğer mezheplerde fidye gerektiren görüşler vardır. Bu hükümler kaza orucu geciktirme ve mezhep farkları yazısında ayrıntılandırılmıştır. Kefaret borcu olan kişi, bunu geciktirmeden ifa etmelidir. Ayrıntılı veya istisnai bir durumla karşılaşırsanız Diyanet’in fetva hizmetine veya il müftülüğüne danışın.

{{SSS}}

Örnek senaryolar

Birinci senaryo: Bir kişi öğle arasında dalgınlıkla bir simit yiyor ve sonra oruçlu olduğunu hatırlıyor. Unutarak yemiş olduğu için orucu bozulmamıştır; yemeyi bırakır ve orucuna devam eder. İkinci senaryo: Bir kişi akşam ezanı okunduğunu zannederek su içiyor; sonra saatin henüz girmediğini anlıyor. Yanılarak bozmuştur; günün kalan kısmını oruçlu gibi geçirir ve sonradan kaza eder, kefaret gerekmez. Üçüncü senaryo: Bir kişi hastalığı sebebiyle öğle saatinde ilaç alıyor ve orucunu açıyor. Hekimin tavsiyesiyle yapılan bu işlem ruhsat kapsamındadır; sadece kaza gerekir. Dördüncü senaryo: Bir kişi, özürsüz olarak kasten orucunu sigara içerek bozuyor. Hanefî mezhebinde kaza ve kefaret gerekir; bu kişi samimi bir tövbeyle birlikte 60 gün ardışık oruç tutmaya başlar. Beşinci senaryo: Bir kadın kefaret orucu tutarken adet görüyor; adet günleri kefaretin ardışıklığını bozmaz, temizlendikten sonra devam eder.

Sık yapılan yanlışlar

• Her bozma durumunda kefaretin gerektiğini sanmak.
• Unutarak yeme-içmeyi bozucu saymak ve orucu bırakmak.
• Kefarette ardışıklığı bozmak ve eski günleri saymaya devam etmek (baştan başlamak gerekir).
• Kefaret borcunu geciktirerek ihmal etmek.
• Mezhep ayrımını bilmeden hüküm yürütmek.

Fidye, kefaret ve kaza farkları

Kaza, tutulamayan günlerin sonradan telafisidir. Kefaret, kasten ve özürsüz bozulan Ramazan orucunun ağır yaptırımıdır; kaza ile birlikte yerine getirilir. Fidye ise oruç tutmaya sürekli gücü yetmeyen yaşlı ve kronik hastaların her gün için bir fakiri doyurması veya bedelini ödemesidir. Bu üç kavram birbirine karıştırılmamalıdır: Kaza günü tutmaktır, kefaret ağır bir cezadır, fidye ise güç yetmeyenin yerine getirdiği bir mali ibadettir. Bu farkı öğrenmek, doğru ibadeti yapmayı kolaylaştırır. Fidye hakkında ayrıntı için fidye kimler verebilir yazısı okunabilir. Tereddüt edilen durumlarda Diyanet’e başvurmak yerinde olur.

Sıkça Sorulan Sorular

Her oruç bozmada kefaret gerekir mi?

Hayır. Kefaret yalnızca Ramazan orucunu özürsüz ve kasten, tam bir yeme-içme veya cinsel ilişkiyle bozmada gündeme gelir. Unutma, yanılma ve zorlanma gibi hâllerde yalnızca kaza gerekebilir ya da hiçbir şey gerekmeyebilir.

Kefaretin çeşitleri nelerdir?

Sırasıyla: köle azat etmek, imkânsızsa iki ay (60 gün) ardışık oruç tutmak, buna da gücü yetmeyenin 60 fakiri doyurması. Hanefî mezhebinde bu sıra korunur; kefarete başlamadan önce önceki seçenek imkânsız olmalıdır.

Unutarak yiyip içmek orucu bozar mı?

Bozmaz. Hadiste unutarak yiyip içenin orucunu tamamlaması gerektiği bildirilmiştir (Buhârî, Müslim). Hatırladığı anda bırakması yeterlidir.

Nafile orucu bozmak ne gerektirir?

Hanefî mezhebinde nafile oruca başlayan kişi, özürsüz olarak bozarsa bir gün kaza etmelidir; kefaret gerekmez. Şâfiî mezhebinde ise nafile orucu bozmak kaza gerektirmez ve bozmak mekruh sayılır. Ayrıntı için kaynağa bakılmalıdır.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 11 Eylül 2026 · Kaynaklar: Buhârî ve Müslim, Savm (Ebû Hureyre'den "helak oldum" hadisi ve kefaret); Buhârî ve Müslim, Savm (unutarak yiyip içme hadisi); Bakara 2/184-187; Kudûrî, Muhtasar; Nevevî, el-Mecmû'; TDV İslâm Ansiklopedisi, "Kefaret" ve "Oruç" maddeleri

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →