Salı ve Cumartesi Uğursuzluğu Doğru mu?
Salı ve cumartesi günlerinin uğursuz sayılması İslam'da dayanağı olmayan bir halk inancıdır. Zamana sövme yasağı, günlerin fazileti, hurafenin kökeni ve doğru tavır.
- İnanç Nasıl Ortaya Çıktı?
- İslam'ın Tutumu: Tıyara ve Zamana Sövme Yasağı
- Günlerin Fazileti ve Sünnet Uygulaması
Salı ve cumartesi günlerinin uğursuz sayılması, İslam kaynaklarında dayanağı bulunmayan bir halk inancıdır. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) uğursuzluğa inanmayı yasaklamış, zamana sövmeyi de uyarmıştır. Günler Allah’ın yarattığı nimetlerdir; hayır ve şer günlerde değil, kulun amelinde ve Allah’ın takdirindedir.
İnanç Nasıl Ortaya Çıktı?
Türkiye’de ve diğer bazı toplumlarda “Salı günü yola çıkılmaz, iş yapılmaz, düğün olmaz, kesim yapılmaz” veya “Cumartesi günü gelinin evden çıkarılmaz, yeni işe başlanmaz” gibi sözler duyulabilir. Bu inançların kaynağı kesin değildir; farklı kültürlerden etkilenmiş, bölgeden bölgeye değişmiştir. Bazı açıklamalara göre salı, savaş ve kan simgesi olarak görülen Mars gezegeniyle ilişkilendirilmiştir; cumartesi ise Satürn ile ve Yahudilerin Sebt günüyle bağlantılı olarak çeşitli çekinceler barındırır. Eski Mezopotamya, Roma ve Orta Çağ Avrupası’nda da belirli günlerin uğursuz sayıldığına dair gelenekler bulunmaktadır. Osmanlı’da “nahs” günleri takvimlerde işaretlenmiş, halk arasında yayılmıştır. İslam’dan önceki bu kalıntılar halk gelenekleri içinde yaşamaya devam etmiş, dinî bir temeli olmadığı hâlde bazı çevrelerde İslam’a ait gibi algılanmıştır.
İslam’ın Tutumu: Tıyara ve Zamana Sövme Yasağı
Peygamber Efendimiz (s.a.v.) “Bulaşma yoktur, uğursuzluk yoktur, baykuş ötmesinden ölüm sezmek yoktur, Safer yoktur” buyurmuştur (Buhârî, Tıb 19; Müslim, Selâm 101). “Tıyara şirktir” hadisi (Ebû Dâvûd, Tıb 24; Tirmizî) de bu inancın tevhid açısından tehlikesini gösterir. Ayrıca kudsî hadiste Allah şöyle buyurur: “Âdemoğlu zamana (dehre) söverek bana eziyet ediyor; oysa zaman benim. Gece ile gündüzü ben döndürüyorum” (Müslim, Elfâz 2; Buhârî, Tefsîr). Bu hadis, bir günü, bir zamanı kötülemenin ve uğursuz saymanın, o zamanı yaratan ve yöneten Allah’a karşı saygısızlık olabileceğine işaret eder. Hiçbir günün kendiliğinden kötülük getirdiği öğretisi İslam’da yoktur.
Günlerin Fazileti ve Sünnet Uygulaması
İslam, bazı günlere özel fazilet tanır: Cuma günü haftanın en hayırlı günüdür (Müslim, Cuma 17); pazartesi ve perşembe oruç tutulması sünnettir; arefe, bayram günleri ve Ramazan ayı ayrıca değerlidir. Efendimiz’in sefere perşembe günü çıkmayı sevdiği rivayeti de vardır (Buhârî, Cihâd 103; Müslim, İmâre); ancak bu, diğer günlerin uğursuz olduğu anlamına gelmez. Dolayısıyla faziletli günler vardır; fakat uğursuz gün yoktur. Her gün Allah’ın günüdür ve her gün iyilik yapmak, ibadet etmek ve çalışmak mümkündür. Salı ve cumartesi de dahil olmak üzere haftanın her günü yola çıkmak, iş kurmak, evlenmek ve alışveriş yapmak dinen sakıncasızdır.
- Hiçbir günü uğursuz saymayın; sebep Allah’ın takdiridir.
- Önemli kararlar için günlere bakmak yerine istihare ve istişare yapın.
- Bir günde kötü bir olay yaşasanız da o günü suçlamayın; “Bugün hayırsızmış” gibi sözlerden kaçının.
- Çocuklara bu tür inanışları aktarmayın; tevekkül ve olumlu bakışı öğretin.
Günlük Hayatta Nasıl Davranmalı?
Bir yolculuğa, iş görüşmesine, düğüne veya ev taşımaya karar verirken uygunluk, ihtiyaç ve imkânlar esas alınmalıdır. Hava durumu, trafik, takvim ve kişisel durum gibi gerçek sebepler dikkate alınır; fakat salı ya da cumartesi olması bir engel sayılmaz. Hayırlı işlere başlarken besmele çekmek ve Allah’tan hayırlısını dilemek sünnettir. İş hayatında, ticaret ve randevularda da günlere dair batıl inançlar yüzünden fırsat kaçırmamak gerekir. Bu konuda toplumsal baskı hissedildiğinde, nazik bir dille “Allah’ın her günü hayırlıdır, tevekkül ediyorum” demek yeterlidir.
Benzer İnanışlar ve İlgili Yazılar
Günlere ve zamana yönelik hurafeler arasında Safer ayı uğursuzluğu, Cuma 13 ve belirli saatlerde yapılmaması gereken işler de vardır. Bu konular için Safer ayı uğursuz mu: hurafenin kökeni, uğursuz sayılar ve 13 sayısı inancı ve burç ve astroloji inancı İslam’a göre yazılarına bakabilirsiniz. Hayvanlarla ilgili inanışlar için kara kedi uğursuzluğu ve İslam’ın bakışı ve baykuş ötmesi ölüm haberi mi yazıları ilgilidir.
Ticaret, Evlilik ve Günler
Bazı çevrelerde esnaf, belirli günlerde dükkân açmaz veya yeni iş başlatmaz; aileler düğün tarihini günlere göre erteler. Oysa Efendimiz, ticarette bereketin sabah vaktinde olduğunu bildirerek (“Allah’ım, ümmetime sabahın erken saatlerinde bereket ver”, Ebû Dâvûd, Cihâd 88) zamanın hayırlı kullanımına dikkat çekmiştir; belli bir günü yasaklamamıştır. Nikâh için uygun gün, tarafların ve misafirlerin imkânlarıdır. Gereksiz erteleme, bazen aileleri maddi ve manevi sıkıntıya sokar. Aynı şekilde haftanın günleri iş planlamasında ve sağlık randevularında da hurafe değil, iş yoğunluğu ve ihtiyaç belirleyici olmalıdır.
Cumartesi ve Pazar Konusunda Kültürel Not
Cumartesi, Yahudilikte dinlenme ve ibadet günü (Sebt) olduğu için bazı kültürlerde özel anlam taşır. İslam’da ise Cuma günü haftalık toplanma ve ibadet günüdür; Cumartesi ve Pazar için özel bir yasak yoktur. Hafta sonu aile ziyaretleri, hasta ziyaretleri ve sosyal etkinlikler için en uygun zamanlardandır. Müslümanın zamanı, günlerin adına göre değil, Allah’ın rızasına göre değerlendirmesi esastır.
Sıkça Sorulan Sorular
Salı günü yola çıkmak uğursuz mudur?
Hayır. İslam’da uğursuz gün yoktur. Salı günü seyahat etmek, iş yapmak veya evlenmek dinen sakıncasızdır.
Cumartesi günü düğün yapılır mı?
Evet. Cumartesinin uğursuz olduğu inancı hurafedir. Düğün için uygun gün, imkân ve ihtiyaca göre seçilir.
Zamana sövmek günah mı?
Evet. Hadiste Allah, zamana söverek kendisine eziyet edildiğini, zamanı kendisinin yönettiğini bildirir. Bu nedenle bir günü ya da zamanı kötülemekten kaçınılmalıdır.
Hangi günler faziletlidir?
Cuma, arefe, bayram günleri, pazartesi ve perşembe gibi günlerin özel faziletleri vardır. Bunlar uğursuz günlerin varlığı anlamına gelmez.
Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Tıyara" ve "Gün" ile ilgili maddeler (islamansiklopedisi.org.tr); Müslim, Elfâz 2; Buhârî, Tıb 19; Buhârî, Cihâd 103 (Perşembe seferi rivayeti)
İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular
80 sorunun tamamı →Bu içerik faydalı oldu mu?
Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.
Kaynakça
- TDV İslâm Ansiklopedisi, "Tıyara" ve "Gün" ile ilgili maddeler (islamansiklopedisi.org.tr)
- Müslim, Elfâz 2; Buhârî, Tıb 19
- Buhârî, Cihâd 103 (Perşembe seferi rivayeti)
Genel kaynaklarımız için Kaynakça sayfasına bakınız. Fetva için: Diyanet İşleri Başkanlığı, Alo 190.