Tunus’ta Kaç Müslüman Var? Nüfus ve Mezhep Dağılımı

Bu yazıda öğrenecekleriniz

Nüfus ve Dinî Yapı
Mezhepler ve İtikadî Çizgi
Kayrevan ve Zeytûne

Tunus nüfusunun yaklaşık yüzde 99’u Müslümandır; çoğunluk Sünnî Mâlikî mezhebine bağlıdır. Tarihî Hanefî-Osmanlı etkisi, Cerbe Adası’ndaki İbâdî topluluk ve Kayrevan ile Zeytûne gibi ilim merkezleri ülkenin dinî yapısını belirler. Anayasa İslam’ı devletin dini olarak tanır ve vicdan özgürlüğünü de güvenceye alır.

Nüfus ve Dinî Yapı

Tunus yaklaşık 12 milyon nüfuslu, Akdeniz’e kıyısı olan bir Kuzey Afrika ülkesidir. Halkın büyük çoğunluğu Arap ve Amazig (Berberi) kökenli Müslümandır. Yahudi nüfus tarihte daha kalabalıkken 20. yüzyılda büyük ölçüde göç etmiş, bugün Cerbe ve Tunus’ta küçük bir cemaat varlığını sürdürmektedir. Hristiyan nüfus ise daha çok yabancı uyruklulardan oluşur. Din kayıtları nüfus sayımında ayrıntılı yayımlanmadığı için oranlar genel tahminlere dayanır.

Mezhepler ve İtikadî Çizgi

Tunus’un fıkıh geleneği Mâlikî’dir. Kayrevan’da Sahnûn b. Saîd’in (ö. 854) yazdığı “el-Müdevvene”, Mâlikî fıkhının Kuzey Afrika’daki temel kitabı sayılır. İtikatta Eş’arî çizgi yaygındır. Osmanlı egemenliği döneminde (16. yüzyıldan 1881’e kadar) Hanefî mezhebi, idarî ve kadılık kadrolarında bulundu; Tunus’ta Mâlikî ve Hanefî müftülerinin birlikte görev yaptığı bir yapı gelişti. Cerbe Adası’ndaki İbâdîler ise küçük bir topluluk olarak yaşar. Tasavvuf bakımından Şâzeliyye ve Kâdiriyye gibi tarikatlar tarihte etkili olmuştur; Ebü’l-Hasan eş-Şâzelî Tunus yakınlarında yaşamıştır.

Kayrevan ve Zeytûne

Kayrevan 670 civarında Ukbe b. Nâfi’ tarafından askerî ve dinî merkez olarak kuruldu. Ulu Camii’nin ilk hâli de bu döneme dayanır; bugünkü yapı büyük oranda 9. yüzyılda Aglebîler zamanında tamamlanmıştır. Zeytûne Camii ise Tunus şehrinde 8. yüzyılın başında (yaklaşık 732-734) yapıldığı rivayet edilen ve zamanla üniversiteye dönüşen bir ilim merkezidir. İbn Haldun da Zeytûne çevresinde yetişmiştir. Günümüzde Zeytûne Üniversitesi İslami ilimler eğitimi verir.

Tarihî Arka Plan

Tunus’un fethi 7. yüzyılın sonunda tamamlandı. Aglebîler, Fâtımîler, Zîrîler, Hafsîler gibi devletler Tunus’a damgasını vurdu. 1574’te Osmanlı idaresine geçen şehirde Hüseynî Beylerbeyleri 1705’ten 1957’ye kadar hüküm sürdü. 1881’de Fransız himayesi altına girdi. 1956’da bağımsızlığını kazandı. Habib Burgiba döneminde Kişisel Statü Kanunu kabul edildi; bu kanun çok eşliliği yasakladı, mahkeme dışı boşanmayı kaldırdı ve kadınlara yeni haklar tanıdı. Bu reformlar ülke içinde farklı değerlendirmelere konu oldu.

Devlet ve Din İlişkisi

2014 Anayasası’nın giriş kısmında İslam’ın ülkenin dini olduğu belirtilir ve devletin dinin koruyucusu olduğu yazılır; aynı anayasa din ve vicdan özgürlüğünü de güvence altına alır. 2022’de yeni anayasa kabul edilmiştir. Dinî İşler Bakanlığı camilerin yönetimini ve müftülük hizmetlerini üstlenir. Tunus’ta din ve toplum ilişkileri üzerine tartışmalar uzun zamandır sürmektedir; bu yazıda siyasi görüşlerden bağımsız olarak kurumsal çerçeve aktarılmaktadır.

Günlük Hayat

Tunus’ta cuma namazı, ramazan ve bayramlar yaygın biçimde yaşanır. Mevlid Kandili’nde “asîdet ez-zügûgû” adlı çam fıstıklı krema yapılması bir gelenektir. Kadınlar sosyal ve ekonomik hayatta geniş yer alır; eğitim oranları yüksektir. Camiler çoğu zaman mahalle merkezi niteliği taşır.

Bölge İçi Yazılar

Cezayir için Cezayir’in dinî yapısı ve camileri, Tunus’un mimari mirası için Tunus camileri, ramazan için Tunus’ta ramazan, doğuda Libya için Libya’daki Müslüman nüfusu yazıları okunabilir.

İslahat Geleneği: İbn Âşûr ve Tâhir Haddâd

Tunus, 19. ve 20. yüzyılda İslam dünyasında ıslahat tartışmalarının merkezlerinden biri olmuştur. Zeytûne âlimi Muhammed Tâhir b. Âşûr (ö. 1973), “et-Tahrîr ve’t-Tenvîr” adlı tefsiri ve makâsıd-ı şerîa üzerine eserleriyle tanınır. Tâhir Haddâd (ö. 1935) kadın hakları üzerine yazdığı eserle tartışma yaratmıştır. 1956 tarihli Kişisel Haller Kanunu, çok eşliliği kaldırmış ve boşanmayı mahkemeye bağlamıştır; hukukçular bu kanunun dinî temeller ve modern gerekçeleri nasıl birleştirdiği konusunda farklı yorumlar yapar.

Cerbe: İbâdî ve Yahudi Topluluklar

Güneydeki Cerbe Adası’nda küçük bir İbâdî Berberî topluluk yaşar. Ada, aynı zamanda Gırîba Sinagogu ve onu ziyaret eden Yahudi topluluklarıyla bilinir. İslam, Yahudilik ve Hristiyanlık Tunus’ta yüzyıllardır yan yana yaşamıştır; Kartaca ve Kayrevan’dan Cerbe’ye kadar çeşitli kalıntılar bu çeşitliliği gösterir. 2014 Anayasası’nın 6. maddesi vicdan ve inanç özgürlüğünü güvence altına almıştır.

Sûfî Zaviyeler ve Mahalle Dindarlığı

Tunus’ta Şâzelî tarikatı, Tunus’un güneyindeki Cebel Zağvân’da medfun Ebu’l-Hasan eş-Şâzelî (ö. 1258) ile anılır. Sîdî Bû Saîd köyü, Sîdî Mahrez ve Sîdî Ukbe türbeleri, mahalle dindarlığının merkezleridir. Zaviyelerde Kur’an, zikir ve müzik geleneği (malouf) bir arada yürütülür.

Eğitim ve Diyanet Kurumları

Zeytûne Üniversitesi 2012’de yeniden açılmış ve Tunus’un dinî eğitim geleneğini yeniden canlandırmıştır. Din İşleri Bakanlığı camileri, imamları ve hac işlerini düzenler. Cumhuriyet Müftüsü ise ay başlangıcını duyurur. Okullarda İslam eğitimi dersi zorunludur ve Mâlikî-Eş’arî çizgi esas alınır.

Sıkça Sorulan Sorular

Tunus’ta Müslümanların oranı nedir?

Nüfusun yaklaşık yüzde 99’unun Müslüman olduğu belirtilir. Küçük Hristiyan ve Yahudi toplulukları da bulunur; Cerbe Adası’nda Yahudi cemaati tarihî olarak yaşar.

Tunus’ta hangi mezhep yaygındır?

Halkın çoğunluğu Sünnî Mâlikî mezhebine mensuptur. Osmanlı dönemi nedeniyle bazı resmî kadılık ve müftülük kurumlarında Hanefî mezhebi de yer almıştır.

Kayrevan neden önemlidir?

Kayrevan, 670 civarında Ukbe b. Nâfi’ tarafından kurulan ve Kuzey Afrika’da İslam’ın yayılmasında merkez olan şehirdir. Mekke, Medine ve Kudüs’ten sonra Müslümanlar için önemli kabul edilir.

Tunus’ta çok eşlilik serbest midir?

Hayır. 1956 tarihli Kişisel Statü Kanunu çok eşliliği yasaklamıştır; Tunus bu bakımdan Müslüman çoğunluklu ülkeler arasında özgün bir örnektir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 12 Haziran 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Tunus", "Zeytûne Camii" ve "Kayrevan" md.; Tunus Dinî İşler Bakanlığı; Diyanet İşleri Başkanlığı, diyanet.gov.tr

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

Bu içerik faydalı oldu mu?

Geri bildiriminiz içeriklerimizi geliştirmemize yardım eder.

Bu içerik nasıl hazırlandı? →