Türbelerden Medet Ummak ve Doğru Ziyaret Adabı

Türbe ziyareti, ölümü hatırlamak ve ölüye dua etmek için yapılan meşru bir ibadettir; fakat türbedeki kişiden medet ummak, ondan yardım ya da şifa istemek İslam’ın tevhid anlayışıyla bağdaşmaz. Doğru ziyarette dua Allah’a yapılır, ölü için rahmet dilenir ve ibret alınır.

Kabir ve Türbe Ziyaretinin Dinî Dayanağı

Hz. Peygamber başlangıçta kabir ziyaretini yasaklamış, sonra serbest bırakmış ve “Kabirleri ziyaret edin, çünkü o ahireti hatırlatır” buyurmuştur (Müslim, Cenâiz; Tirmizî, Cenâiz). Bu rivayet, ziyaretin gerekçesini açıkça gösterir: ahiret bilincini canlı tutmak. Hz. Peygamber’in Bakî’ mezarlığına gidip orada yatanlara selam verdiği ve onlar için mağfiret dilediği de rivayet edilir (Müslim, Cenâiz). Bu yüzden ziyaretin özü, ölüye selam vermek, dua etmek ve kendi sonunu düşünmektir.

Türbe, bir veli ya da büyük kişinin üzerinde yapılmış anıtsal bir mezardır. Osmanlı ve Selçuklu döneminde türbeler hem mimari hem toplumsal bir kurum olmuş, ziyaretçilerin uğrak yeri hâline gelmiştir. Bu durum kültürel bir zenginlik doğurmuş, bazı yörelerde ise dinî sınırların aşıldığı uygulamalara zemin hazırlamıştır.

Medet Ummak Neden Sorunlu Görülür?

Kur’an’da insanlara şöyle bildirilir: “Allah’ı bırakıp da sana ne fayda ne zarar verecek olan şeylere tapma” (Yûnus Suresi, 10/106). Ayrıca “Yalnız sana kulluk ederiz, yalnız senden yardım dileriz” ayeti (Fâtiha Suresi, 1/5), yardım isteme (isti’âne) konusunda ana referanstır. Ölmüş bir kişiden, o kişinin duyup cevap vereceği kabulüyle yardım istemek, bu ilkeyle ters düşer.

İlim ehli arasında “tevessül” (bir vesile ile dua etme) konusunda görüş ayrılıkları vardır. Salih amelleri, Allah’ın güzel isimlerini ya da diri bir salih kişinin duasını vesile kılmak bütün mezheplerce kabul edilir. Vefat etmiş kişilerin zâtını vesile yapmak konusunda ise farklı değerlendirmeler vardır. Ortak sonuç şudur: Medet, yardım, şifa ve rızık Allah’tan istenir; kabir sahibinden istenen şeyler tevhidin sınırına dokunur.

Doğru Ziyaret Adabı

• Niyeti halis tutmak; ahireti hatırlamak ve ölüye dua etmek.
• Kabristana girerken “Es-selâmü aleyküm ya ehled-diyâr…” diyerek selam vermek (Müslim, Cenâiz).
• Fâtiha, İhlâs ve Yâsîn gibi surelerden okuyup sevabını ölüye bağışlamak; bu konuda fıkhî ayrıntılar mezhepten mezhebe değişse de ana görüş bunu caiz görür.
• Kabri öpmek, ona yüz sürmek, etrafında tavaf etmek, secde etmek gibi davranışlardan kaçınmak.
• Gürültü, yüksek sesle ağlama ve dedikodudan uzak durmak.
• Mum yakmak, adak adamak, bez bağlamak gibi uygulamaları terk etmek; bu konularda yatırlara mum yakmak ve adak adamak ile ağaçlara bez bağlamak yazıları açıklama yapar.

Hurafeleşen Uygulamalar

Bazı türbelerde ziyaretçilerin kabre bez bağlaması, para atması, mum yakması, taş yuvarlaması ya da belirli bir sayıda dolaşması gibi uygulamalar görülür. Bunların çoğu şifa, çocuk sahibi olma veya evlilik gibi dileklerle ilişkilendirilir. İslam bilginleri bu tür uygulamaların sünnette dayanağı olmadığını, bazılarının ise doğrudan tevhid dışına çıkabileceğini belirtir. Bu nedenle ziyaretçiye düşen, davranışlarını Hz. Peygamber’in sünnetiyle ölçmektir.

Dilek kuyuları gibi başka yerlerdeki uygulamalar için dilek kuyuları ve para atmak hükmü yazısına bakılabilir. Müslümanın güvenli yolu, hacetini her yerde doğrudan Allah’a arz etmesidir; bunun için bir mekâna, ağaca ya da kabre gitmek şart değildir.

Velilere Saygı ve Dengeli Tutum

Salih kişilere saygı göstermek, onları sevmek ve ilimlerinden faydalanmak İslam kültürünün güzel bir yönüdür. Yunus Emre, Mevlânâ, Hacı Bayram-ı Velî gibi büyük şahsiyetlerin türbeleri, tarihî ve manevi birer hafıza mekânıdır. Bu şahsiyetlere duyulan sevgi, onların öğrettiği tevhidi, ahlâkı ve hizmeti sürdürmekle ifade edilir. Aşırıya gitmek, onları Allah’ın yetkisine ortak göstermek anlamına gelir; ihmal etmek ise ecdada vefasızlıktır. Dengeli tutum, bu iki ucun arasındadır.

Hurafelerle mücadele ederken ziyaretçileri küçümsemek yerine, nazik ve bilgilendirici olmak gerekir. Çoğu insan niyetini iyi tutarak, bilgisizlik yüzünden bu uygulamalara katılmaktadır. Konuya genel bir giriş yapmak isteyenler cin çarpması gerçek mi gibi benzer inanç meselelerini de okuyabilir.

Tarihte Türbe Kültürü ve Vakıf Geleneği

Selçuklu ve Osmanlı toplumunda türbeler yalnızca mezar değildi; çoğu bir külliyenin parçasıydı. Cami, medrese, imaret ve çeşmeyle birlikte kurulan bu yapılar, ziyaretçilere yemek, öğrenciye ders ve yolcuya konaklama sağlıyordu. Yani türbenin çevresinde dönen hayat, ölü kültünden çok hizmet ve dayanışma üzerine kuruluydu. Türbedarlar mekânın bakımını üstlenir, vakıflar giderleri karşılardı. Bu miras, ziyaretin sosyal ve kültürel anlamını anlamak için önemlidir.

İlerleyen dönemlerde, özellikle halk arasında şifa ve dilek beklentisi arttıkça, ziyaretin asıl amacı gölgelenmiştir. Bugün hâlâ pek çok türbede ziyaretçi, ölünün yanında dua etmekten çok ona yönelmeyi tercih edebilmektedir. İşte bu noktada âlimlerin hatırlattığı ölçü devreye girer: ziyaret Allah içindir, ziyaret edilen kişi ise vesile değil, ibret ve duanın muhatabı olarak değil dua edilen biri olarak görülür. Bu bilinç ziyaretin değerini artırır.

Sıkça Sorulan Sorular

Türbe ziyaret etmek caiz midir?

Evet. Kabir ve türbe ziyareti, ölümü hatırlamak ve ölüye dua etmek amacıyla sünnettir. Ancak ölüden bir şey istemek, ona adak adamak ya da kabrin etrafında ibadet gibi davranışlarda bulunmak caiz değildir.

Medet ummak ile dua etmek arasındaki fark nedir?

Dua yalnızca Allah’a yapılır. Medet ummak, ölü bir kimseden yardım istemek anlamına geldiğinde tevhide aykırıdır. Salih bir kimseyi vesile kılmak ise bazı âlimlerce farklı yorumlanmış, ancak ölüden doğrudan talep konusunda ihtiyatlı davranılması istenmiştir.

Kadınlar türbe ziyaret edebilir mi?

Bu konuda fıkhî görüşler farklıdır; çoğu çağdaş âlim, ağlayıp feryat etmeden ve edebe uyarak kadınların da ziyaret etmesini caiz görür. Ayrıntı için kadınların mezar ziyaretiyle ilgili yazıya bakılabilir.

Editör: Dualarla Editör Kurulu (İlahiyat alanında eğitim almış editörler) · Son güncelleme: 30 Ağustos 2026 · Kaynaklar: TDV İslâm Ansiklopedisi, "Ziyaret" ve "Tevessül" maddeleri; Müslim, Cenâiz (kabir ziyareti hadisleri); Tirmizî, Cenâiz; Diyanet İşleri Başkanlığı, Dinî Soru-Cevap (diyanet.gov.tr)

İman ve Akaid hakkında sık sorulan sorular

80 sorunun tamamı →

• İman nedir, kısaca nasıl tanımlanır?
• İmanın şartları kaçtır ve nelerdir?
• Âmentü duası nedir, ezberlemek şart mıdır?
• İman ile İslam arasında fark var mıdır?
• Kelime-i şehâdet nedir, söyleyen Müslüman olur mu?

Bu içerik nasıl hazırlandı? →